જ્વાળામુખી શું છે અને તે શા માટે ફાટે છે?  જાણો

તાજેતરમાં 12 હજાર વર્ષ પછી ઇથોપિયાના ઉત્તર-પૂર્વીય ક્ષેત્રમાં સ્થિત એક જ્વાળામુખી ફાટ્યો છે અને તેની અસર ભારત સુધી દેખાય છે.

પરંતુ શું તમે જાણો છો કે જ્વાળામુખી કેવી રીતે અને શા માટે ફાટે છે? ચાલો જાણીએ

પૃથ્વીનો આંતરિક ભાગ પીગળેલા ખડકોનો બનેલો છે. પૃથ્વીના પોપડાની નીચે મેગ્મા એકઠો થાય છે.

જ્યારે દબાણ વધે છે, ત્યારે મેગ્મા ઉપર તરફ ધકેલે છે, અને અહીંથી જ વિસ્ફોટ શરૂ થાય છે.

પૃથ્વીની સપાટી સાત મુખ્ય ટેક્ટોનિક પ્લેટોમાં વહેંચાયેલી છે. જ્યારે આ પ્લેટો અથડાય છે અથવા અલગ થાય છે, ત્યારે પોપડો ફાટી જાય છે, જેનાથી મેગ્મા બહાર નીકળી જાય છે.

આવરણમાં, 1000-1400°C તાપમાને ખડકો પીગળીને મેગ્મા બને છે. વાયુઓ અને ખડકોનું દબાણ વધતાં, મેગ્મા ચેમ્બર ફાટી નીકળે છે.

જ્યારે સંપૂર્ણ દબાણ હેઠળ ચેમ્બર ફાટી જાય છે, ત્યારે વિસ્ફોટ થાય છે.

લાવા વિરુદ્ધ વિસ્ફોટકો જો મેગ્મા જાડો હોય, તો ધમાકેધાર વિસ્ફોટક હોય છે (વેસુવિયસની જેમ) - રાખ અને પ્યુમિસ બહાર નીકળે છે. પાતળો મેગ્મા વહેતો લાવા બનાવે છે (હવાઇયન પ્રકાર જેવો).

વિશ્વના સૌથા પ્રખ્યાત વિસ્ફોટ

79 એડીમાં માઉન્ટ વેસુવિયસના વિસ્ફોટથી પોમ્પેઈ શહેર રાખ અને કાટમાળ હેઠળ દટાઈ ગયું હતું

અને 1883માં ક્રાકાટોઆથી એક શક્તિશાળી વિસ્ફોટ 4,800 કિમી દૂર સુધી સંભળાયો હતો. ઇથોપિયન જ્વાળામુખીનો વિસ્ફોટ નાનો હતો. પરંતુ રાખની દૂરગામી અસર હતી.

પોષક તત્વો 

જ્વાળામુખીના લાવા અને રાખમાં ઘણા પોષક તત્વો હોય છે, જેમ કે આયર્ન, મેગ્નેશિયમ અને પોટેશિયમ.

 જ્યારે લાવા ઠંડુ થાય છે અને તૂટી જાય છે, અને રાખ માટી સાથે ભળી જાય છે, ત્યારે તે જમીનને સમૃદ્ધ બનાવે છે.

કિંમતી પથ્થરો

જ્વાળામુખીના લાવામાં વિવિધ પ્રકારના ખનિજો અને કિંમતી પથ્થરો પણ જોવા મળે છે.