શું તમે જાણો છો કે ભારતમાં છેલ્લી જાતિ વસ્તી ગણતરી 1931 માં હાથ ધરવામાં આવી હતી. હવે વસ્તી ગણતરીમાં ફરીથી જાતિ ડેટા એકત્રિત કરવામાં આવશે .
સરકારે સત્તાવાર રીતે જાહેરાત કરી છે કે આ વખતે વસ્તી ગણતરીમાં તમામ જાતિઓનો ડેટા એકત્રિત કરવામાં આવશે. પહેલી વાર ડિજિટલ વસ્તી ગણતરી થશે.
જાતિ વસ્તી ગણતરીનો અર્થ એ છે કે લોકોને તેમની જાતિ વિશે પૂછવામાં આવશે અને આ ડેટાનો ઉપયોગ સરકાર નીતિ નિર્માણમાં કરશે.
ઘણા રાજ્યોએ અગાઉ પણ પોતાના સ્તરે જાતિ આધારિત સર્વેક્ષણો કર્યા હતા, જેની વિશ્વસનીયતા પર પ્રશ્ન ઉઠાવવામાં આવ્યો હતો. હવે કેન્દ્ર સરકાર પોતે આ કરવા જઈ રહી છે.
2025 સુધીમાં ભારતની વસ્તી 1.46 અબજની નજીક પહોંચી જશે. આટલા મોટા દેશમાં, ફક્ત સચોટ ડેટા જ નક્કી કરશે કે વ્યક્તિને ખરેખર કેટલી મદદની જરૂર છે.
આજે પણ ઘણી જાતિઓને શિક્ષણ, રોજગાર અને આરોગ્ય સેવાઓમાં સમાનતા મળતી નથી. જાતિગત વસ્તી ગણતરી આ અસમાનતાઓને સમજવામાં મદદ કરશે.
અનામત અને કલ્યાણકારી યોજનાઓ વર્ષોથી ચાલી રહી છે. પરંતુ તેમની અસરનું યોગ્ય મૂલ્યાંકન ત્યારે જ થઈ શકે છે જ્યારે દરેક જાતિની સામાજિક સ્થિતિ જાણી શકાય.
બંધારણ કહે છે કે પછાત વર્ગોને ઓળખવા અને તેમની સ્થિતિનો અભ્યાસ કરવો જરૂરી છે. આ વસ્તી ગણતરી તે દિશામાં એક મોટું પગલું સાબિત થઈ શકે છે.
આનાથી સરકારને એ સમજવામાં સરળતા રહેશે કે આજે પણ કઈ જાતિ વંચિત છે. હવે જરૂરિયાત મુજબ નીતિ બનાવી શકાય છે.
આ પગલું ફક્ત ડેટા ગેપને જ નહીં ભરશે પરંતુ સામાજિક ન્યાય અને સમાવિષ્ટ વિકાસ તરફ ભારતને એક નવી ઓળખ પણ આપશે.