MANTAVYA Vishesh/ PoKને ગણાવી નેહરુની ઐતિહાસિક ભુલ, શું છે જમ્મુ કાશ્મીર આરક્ષણ બિલ 2023

સંસદના શિયાળુ સત્ર દરમિયાન લોકસભામાં ગૃહમંત્રી અમિત શાહે જમ્મુ-કાશ્મીર પુનર્ગઠન બિલ પર જવાબ આપતાં કાશ્મીર પર પૂર્વ વડાપ્રધાન જવાહરલાલ નેહરુના નિર્ણયોને ઐતિહાસિક ભુલ ગણાવી હતી.તો શું ખરેખર જમ્મુ-કાશ્મીરમાં કલમ 370 નેહરુની મોટી ભુલ હતી.આવો જાણીયે આ વિશેષ રિપોર્ટમાં..

Mantavya Exclusive Mantavya Vishesh
જમ્મુ કાશ્મીર

ગૃહમંત્રી અમિત શાહે લોકસભામાં શું કહ્યું.

ગત 6 ડિસેમ્બર 2023 ના રોજ લોકસભામાં જમ્મુ-કાશ્મીર સંબંધિત બે બિલ પર ચર્ચા થઈ રહી હતી. ગૃહમંત્રી અમિત શાહે કહ્યું, ‘પંડિત જવાહરલાલ નેહરુના સમયમાં તેમના નિર્ણયોમાં બે મોટી ભૂલો થઈ હતી. પહેલી ભૂલ એ કે જ્યારે આપણી સેના જીતી રહી હતી  ત્યારે  નેહરુ દ્વારા યુદ્ધવિરામની જાહેરાત કરવી. જો 3 દિવસ પછી યુદ્ધવિરામ થયો હોત તો પાકિસ્તાન અધિકૃત કાશ્મીર આજે ભારતનો ભાગ હોત. જ્યારે બીજી ભૂલ એ કે  જમ્મુ-કાશ્મીર આપણો આંતરિક મુદ્દો હોવા છતાં નહેરુ દ્વારા તેને સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં લઈ જવો.મહારાજા હરિસિંહે જમ્મુ-કાશ્મીરમાં વિલીનીકરણનો નિર્ણય લીધો હતો, ત્યારથી ઘણા ફેરફારો થયા છે. ત્યાં આતંકવાદનો લાંબો સમય હતો. કોઈએ વિસ્થાપિત લોકોની કાળજી લીધી નહીં. જેમને કાળજી લેવાની હતી તેઓ ઈંગ્લેન્ડમાં રજાઓ ગાળતા હતા. જો તે સમયે તેમના માટે કામ થયું હોત, તો તેઓ વિસ્થાપિત થયા ન હોત. આ બિલ તેમને પ્રતિનિધિત્વ આપવા માટે છે.1947, 1965 અને 1971માં જમ્મુ-કાશ્મીરમાંથી 41 હજાર 844 પરિવારો વિસ્થાપિત થયા હતા. આ બિલ દ્વારા આ લોકોને અધિકાર મળશે. જો સીમાંકનની પ્રક્રિયા પવિત્ર ન હોય તો લોકશાહી પવિત્ર ન હોઈ શકે. અમે સીમાંકનને ન્યાયિક સીમાંકન નામ આપ્યું છે.

બિલમાં બે બેઠકો ઘાટીમાંથી વિસ્થાપિત થયેલા લોકો માટે હશે. જેમાં 5 નામાંકિત સભ્યો હશે. હવે જમ્મુ-કાશ્મીરમાં 107 સીટોને બદલે 114 સીટો થશે. સીમાંકન પંચે સમગ્ર જમ્મુ અને કાશ્મીરની મુલાકાત લીધી હતી. વિપક્ષ પૂછે છે કે તેનાથી કાશ્મીરમાં શું ફરક પડ્યો. હવે જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં બે એઈમ્સ છે, મલ્ટીપ્લેક્સ ખોલવામાં આવ્યા છે, 370ને દૂર કર્યા પછી 4 થીયેટર બનાવવામાં આવ્યા છે. કાશ્મીરમાં ફિલ્મોનું શૂટિંગ થઈ રહ્યું છે. હવે પથ્થરમારાની કોઈ ઘટના નથી. અમે ટેરર ​​ફંડિંગ બંધ કર્યું. જેઓ કહેતા હતા કે 370 હટાવી દો તો લોહીની નદીઓ વહી જશે, 370 હટાવ્યા પછી એક કાંકરો પણ નથી ફેંકાયો.ગૃહમંત્રીએ કહ્યું- ‘નેહરુએ શેખ અબ્દુલ્લાને પત્ર લખ્યો હતો કે કાશ્મીર મુદ્દાને UNમાં લઈ જવાની ભૂલ હતી.’ શાહના નિવેદન પર કોંગ્રેસ સહિત વિપક્ષોએ હોબાળો મચાવ્યો હતો. શાહે કહ્યું કે મેં એ જ કહ્યું જે નેહરુએ પોતે અબ્દુલ્લાને કહ્યું હતું.

ગૃહમંત્રીના ભાષણ પર વિપક્ષે શું પ્રતિક્રિયા આપી…

કેન્દ્રીય ગૃહ પ્રધાન અમિત શાહના દાવા પર પ્રતિક્રિયા આપતાં જમ્મુ અને કાશ્મીરના ભૂતપૂર્વ મુખ્ય પ્રધાન ફારુક અબ્દુલ્લાએ કહ્યું હતું કે  તે સમયે પુંછ અને રાજૌરીને બચાવવા માટે સેનાને હટાવવામાં આવી હતી. જો આવું ન થયું હોત તો પુંછ અને રાજૌરી પણ પાકિસ્તાનમાં ગયા હોત. તે સમયે ત્યાં બીજું કોઈ નહોતું. કોઈ પણ રીતે, લોર્ડ માઉન્ટબેટન અને સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલે પણ સૂચન કર્યું હતું કે તેને સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં જવું જોઈએ.

ફારુક અબ્દુલ્લાએ અમિત શાહના નિવેદન પર પણ પોતાનો વિચાર વ્યક્ત આગળ જણાવ્યું હતું કે  કેટલી ટુકડીઓ છે, કેટલી બીએસએફ, કેટલી સીઆરપીએફ? જો આટલી ટુકડીઓ હોવા છતાં આપણા જવાનો અને અધિકારીઓ મરી રહ્યા છે તો તેનું કારણ શું છે. જો ખરેખર આતંકવાદ ખતમ થઈ ગયો છે તો આપણાં  સૈનિકો કેમ શહિદ થઈ રહ્યાં છે.

જ્યારે કોંગ્રેસના સાંસદ શશિ થરૂરે કહ્યું, હતું કે  ગઈકાલે ગૃહ પ્રધાન અમિત શાહે વિપક્ષ પર કટાક્ષ કર્યો અને કહ્યું કે એક દેશમાં એક કરતાં વધુ બંધારણ, એકથી વધુ ધ્વજ કેવી રીતે હોઈ શકે? જો તેઓ વિશ્વભરમાં નજર નાખે, તો તેઓને આવા દેખાશે. એવા ઘણા દેશો છે જ્યાં એક કરતા વધુ બંધારણ છે, એક કરતા વધુ ધ્વજ છે.ઉદાહરણ તરીકે, અમેરિકામાં, 50 રાજ્યોમાંથી દરેકનું પોતાનું બંધારણ અને પોતાનો ધ્વજ છે. પરંતુ દરેક રાજ્યના પોતાના વડાપ્રધાન પણ હોય છે. તમે કહી શકો કે ભારતમાં અમને તે જોઈતું નથી. તે સારું છે પણ એવું ન કહો કે કોઈપણ દેશ પાસે તે હોઈ શકે નહીં કારણ કે અન્ય દેશો પાસે તે છે.

કોંગ્રેસના નેતા મનીષ તિવારીએ  ગૃહની બહાર આવી પ્રતિક્રિયા આપતાં કહ્યું કે  “મને ખબર નથી કે ગૃહમંત્રીને મળેલી માહિતીનો સ્ત્રોત શું છે પરંતુ જો આપણે ઈતિહાસની વાત કરીએ તો, વડાપ્રધાનને તત્કાલીન કમાન્ડર ઇન ચીફ ઓફ ધ ઈન્ડિયન પાસેથી સલાહ મળી હતી. સેના, જનરલ રોય બુચર કે પાકિસ્તાન સાથે સહકાર હોવો જોઈએ.” યુદ્ધ અટકી ગયું છે અને યુદ્ધવિરામ ફરજિયાત બની ગયું છે. તત્કાલીન નેહરુ કેબિનેટે આ નિર્ણય લીધો હતો. નેહરુએ એકલાએ આ નિર્ણય લીધો ન હતો. આ કેબિનેટનો નિર્ણય હતો.”

કોંગ્રેસ નેતા પ્રમોદ તિવારીએ કહ્યું કે જવાહરલાલ નેહરુ પર આરોપ લગાવવો ભાજપની આદત બની ગઈ છે. તમે વસ્તુઓ કહી શકો છો કારણ કે જવાહરલાલ નેહરુ જવાબ માંગવા અહીં નથી.

શિવસેનાના સાંસદ પ્રિયંકા ચતુર્વેદીએ કહ્યું કે, “ભાજપ 75 વર્ષ જૂની વાતો કરી રહી છે. તમે અહીં ઈતિહાસ રચવા આવ્યા છો, તો શા માટે ઈતિહાસમાં જઈને બીજાને શાપ આપો છો?”

કોંગ્રેસના નેતા અધીર રંજને કહ્યું કે માત્ર અમિત શાહ જ ભારતનો ઈતિહાસ નથી જાણતા, બીજા લોકો પણ જાણે છે. તેથી, દેશવાસીઓએ જાણવું જોઈએ કે જ્યારે 2019માં જમ્મુ-કાશ્મીરમાંથી કલમ 370 હટાવવામાં આવી હતી, ત્યારે અમિત શાહે કહ્યું હતું કે PoKને પાછું લાવવામાં આવશે.

તેમણે કહ્યું કે પીએમ મોદી 10 વર્ષથી સત્તામાં છે, તે પહેલા અટલ બિહારી વાજપેયી 6 વર્ષ સુધી પીએમ હતા. તો ભાજપને કોણ રોકી રહ્યું છે?… 2024ની ચૂંટણી પહેલા PoK પાછું લાવો. તમને સમગ્ર ભારતમાંથી તમામ મતો મળશે.

શું છે જમ્મુ કાશ્મીર આરક્ષણ બિલ

જમ્મુ-કાશ્મીર પુનર્ગઠન-સુધારા બિલ-2023 જમ્મુ-કાશ્મીર પુનર્ગઠન બિલ-2019 માં સુધારા વિશે છે. આ બિલમાં, જમ્મુ અને કાશ્મીર વિધાનસભાની કુલ 83 બેઠકોનો ઉલ્લેખ કરતા 1950ના અધિનિયમની બીજી સૂચિમાં સુધારો કરવામાં આવ્યો હતો.સૂચિત બિલમાં કુલ બેઠકોની સંખ્યા વધારીને 90 કરવાની જોગવાઈ છે. જેમાં અનુસૂચિત જાતિ માટે 7 બેઠકો અને અનુસૂચિત જનજાતિ માટે 9 બેઠકો પ્રસ્તાવિત કરવામાં આવી છે.

PoK કેવી રીતે બન્યું?

બ્રિટિશ લેખિકા વિક્ટોરિયા સ્કોફિલ્ડના પુસ્તક ‘કાશ્મીર ઇન કોન્ફ્લિક્ટ’માં કહેવામાં આવ્યું છે કે કાશ્મીરને ભારતમાં ભેળવવાની ઘણી તકો હતી. પરંતુ તેમણે 15 ઓગસ્ટ, 1947 પછી ભારત અને પાકિસ્તાન બંને સાથે ‘સ્ટેન્ડસ્ટીલ એગ્રીમેન્ટ’નો પ્રસ્તાવ મૂક્યો. આ પ્રસ્તાવમાં નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો કે જમ્મુ અને કાશ્મીર રજવાડામાં વેપાર, મુસાફરી અને સંચાર સેવાઓ બ્રિટિશ શાસન હેઠળ રહેશે. હરિ સિંહને પણ ખબર ન હતી કે આ રીતે પાકિસ્તાન તરફથી કાશ્મીર પર દબાણ સર્જાશે. શરૂઆતમાં, વિલીનીકરણ માટે કાશ્મીરથી વાહનોને રોકવામાં આવ્યા હતા. આ પછી પાકિસ્તાન તરફથી કાશ્મીરમાં ઘૂસણખોરી કરવાની તૈયારીઓ કરવામાં આવી હતી.1947માં માત્ર આઝાદી જ નહીં પરંતુ ભારત અને પાકિસ્તાનનું વિભાજન પણ થયું. બંને અલગ દેશ બની ગયા. સૌથી મોટી સમસ્યા એ હતી કે જમ્મુ અને કાશ્મીરની વસ્તી મોટાભાગે મુસ્લિમ હતી અને પાકિસ્તાનમાં જોડાવાની માંગ કરવામાં આવી હતી. આવી સ્થિતિમાં મહારાજા હરિ સિંહ હિન્દુએ જમ્મુ-કાશ્મીરને સ્વતંત્ર રાખવાનો નિર્ણય કર્યો, પરંતુ પાકિસ્તાનની નજર શરૂઆતથી જ કાશ્મીર પર હતી. આઝાદીના થોડા મહિનાઓ પછી, 22 ઓક્ટોબર 1947ના રોજ, પાકિસ્તાનમાંથી હજારો આદિવાસીઓથી ભરેલી સેંકડો ટ્રકો કાશ્મીરમાં પ્રવેશી. કાશ્મીરને પાકિસ્તાન સાથે ભેળવી દેવાનો દરેકનો હેતુ એક જ હતો.27 ઓક્ટોબર એ દિવસ હતો જ્યારે મહારાજા હરિ સિંહે ભારત સાથે વિલીનીકરણના દસ્તાવેજ પર હસ્તાક્ષર કર્યા અને ત્યારબાદ ભારતીય સેના કાશ્મીરમાં ઉતરી અને હજારો લોકોને અહીંથી ભગાડવાની કોશિશ શરૂ કરી. તે સમયે ભારતીય સેના પર અનેક પ્રકારના દબાણ હતા. આર્મી ચીફ પણ અંગ્રેજ હતા. ભારતના તત્કાલિન ગવર્નર જનરલ માઉન્ટબેટનની વિનંતી બાદ જ નેહરુ દ્વારા આ સમગ્ર મુદ્દો યુએનમાં લઈ જવામાં આવ્યો હતો.

UNમાં કેવી રીતે પહોંચ્યો કાશ્મીર મુદ્દો..

તમને જણાવી દઈએ કે ભારતે 1 જાન્યુઆરી, 1948ના રોજ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદ (UNSC)માં આ મુદ્દાના ઉકેલની માંગ કરી હતી. ભારત અને પાકિસ્તાન માટે યુનાઈટેડ નેશન્સ કમિશન (UNCIP) ની સ્થાપના બાદ, સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદે 21 એપ્રિલ 1948 ના રોજ ઠરાવ 47 પસાર કર્યો. આ પગલાએ તાત્કાલિક યુદ્ધવિરામ લાદ્યો અને પાકિસ્તાન સરકારને ‘વિલોપનની ખાતરી’ કરવા હાકલ કરી. જમ્મુ અને કાશ્મીર રાજ્યના તે આદિવાસીઓ અને પાકિસ્તાની નાગરિકોમાંથી, જેઓ સામાન્ય રીતે ત્યાંના રહેવાસી નથી, જેઓ લડવાના હેતુથી રાજ્યમાં પ્રવેશ્યા છે.તેણે ભારત સરકારને તેના દળોને ન્યૂનતમ સંખ્યામાં ઘટાડવા માટે પણ કહ્યું હતું, ત્યારબાદ ‘ભારત અથવા પાકિસ્તાનમાં રાજ્યના જોડાણના પ્રશ્ન પર લોકમત યોજવા’ માટે શરતો લાદવામાં આવે. જો કે, 1 જાન્યુઆરી, 1949 સુધી યુદ્ધવિરામનો અમલ થઈ શક્યો ન હતો, જેના પર પાકિસ્તાન તરફથી જનરલ ગ્રેસી અને ભારત તરફથી જનરલ રોય બુચરે હસ્તાક્ષર કર્યા હતા.