ગ્લોબલ હંગર ઈન્ડેક્સ (જીએચઆઇ) 2019 માં ભારત 117 દેશોમાંથી 102 મા ક્રમે છે. જ્યારે તેના પડોશીઓ નેપાળ, પાકિસ્તાન અને બાંગ્લાદેશ પણ ભારતની સરખામણીમાં વધુ સારા છે. ભૂખમરો અને કુપોષણનું નિરીક્ષણ કરતી જીએચઆઈ વેબસાઇટએ બુધવારે અહેવાલ આપ્યો છે કે બેલારુસ, યુક્રેન, તુર્કી, ક્યુબા અને કુવૈત સહિતના 17 દેશોએ પાંચ કરતા ઓછાથી વધુ જીઆઈએચ માર્ક પર ટોચનું સ્થાન મેળવ્યું છે.
આયર્લેન્ડની એજન્સી ‘કન્સર્ન વર્લ્ડવાઇડ અને જર્મનીની સંસ્થા’ વોલ્ટ હંગર હિલ્ફે ‘દ્વારા સંયુક્ત રીતે તૈયાર કરાયેલા એક અહેવાલમાં ભારતમાં ભૂખમરોનું સ્તર “ગંભીર” ગણાવ્યું છે. ગયા વર્ષે ભારત 119 દેશોમાંથી 103 અને 2000 માં 113 દેશોમાંથી 83 મા ક્રમે હતો. આ વખતે 117 દેશોમાંથી 102 માં ક્રમે આવ્યા છે. ભારતનો જીઆઈઆઈનો સ્કોર ઘટ્યો. ભારતનો જી.આઈ.એ. સ્કોર 2005 માં 38.9, 2010 માં 32 અને 2010 થી 2019 ની વચ્ચે 32 થી 30.3 સુધીનો હતો. જી.એચ.આઈ. સ્કોર ગણતરી ચાર સૂચકાંકોના આધારે કરવામાં આવે છે – કુપોષણ, બાળકોના કદ પ્રમાણે વજન ઓછું, બાળકોનાં વજન પ્રમાણે કદ ઓછું હોવું અને બાળ મૃત્યુદર.
રિપોર્ટ અનુસાર ભારતમાં ઓછા વજનનો હિસ્સો વર્ષ 2008-2012માં 16.5 ટકાથી વધીને 2014-18માં 20.8 ટકા થયો છે. રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે છ મહિનાથી 23 મહિના સુધીના તમામ બાળકોમાંથી માત્ર 9.6 ટકા બાળકોને “લઘુતમ સ્વીકાર્ય આહાર” આપવામાં આવ્યા હતા. તેમાં લખ્યું છે કે, “ભારતમાં બાળકોનું વજન ઘટાડવાનો અત્યંત ઉચ્ચ દર છે, જે 20.8 ટકા છે. આ અહેવાલમાં સમાવિષ્ટ દેશોમાં આ દર સૌથી વધુ છે. રિપોર્ટ અનુસાર, વિવાદથી પીડાતા અને હવામાન પલટાની સમસ્યાઓનો સામનો કરી રહેલા યમન અને જીબુતી જેવા દેશોએ પણ આ મામલે ભારત સાથે સારું પ્રદર્શન કર્યું છે.
અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે ભારતના પાડોશી દેશો જેવા કે નેપાળ () 73), શ્રીલંકા () 66), બાંગ્લાદેશ () 88), મ્યાનમાર ())) અને પાકિસ્તાન () 94) પણ ‘ભૂખમરો’ ની શ્રેણીમાં છે પરંતુ તેઓએ ભારત કરતા સારું પ્રદર્શન કર્યું હતું. છે. આ સૂચકાંકમાં ચીન 25 મા ક્રમે છે અને ભૂખમરોનું સ્તર ઓછું છે જ્યારે શ્રીલંકામાં ભૂખમરોની સમસ્યાઓ ‘મધ્યમ’ છે. રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે અપૂરતા ખોરાકને કારણે પાંચ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકોની મૃત્યુદર, બાળકોનું ટૂંકા કદ અને કુપોષણ જેવા અન્ય પરિમાણો પર ભારતમાં સુધારો થયો છે. અહેવાલમાં કેન્દ્ર સરકારના ‘સ્વચ્છ ભારત કાર્યક્રમ’ નો ઉલ્લેખ કરતા કહેવામાં આવ્યું છે કે ખુલ્લામાં શૌચની સમસ્યા હજી પણ છે.
