ઉનાળામાં ગરમીનો પારો ઉંચકાતા દેશમાં વીજ સંકટ ઘેરી બની રહ્યું છે. દેશમાં વીજળીની માંગ રેકોર્ડ સ્તરને પાર કરી ગઈ છે. હાલત એ છે કે 85 પાવર પ્લાન્ટમાં કોલસો ખતમ થઈ રહ્યો છે. કાળઝાળ ગરમી વચ્ચે હવે દેશમાં વીજ સંકટની ભીતિ વર્તાવા લાગી છે. દેશમાં વીજળીની માંગ એટલી વધી ગઈ છે કે મંગળવારે વીજળીની માંગનો નવો રેકોર્ડ સર્જાયો હતો. મંગળવારે એક દિવસમાં વીજળીની સૌથી વધુ માંગ 201.066 GW નોંધાઈ હતી.
દેશમાં વીજળીની માંગ એવી છે કે વીજળીની માંગનો નવો રેકોર્ડ સર્જાયો છે. અને તેણે ગત વર્ષનો રેકોર્ડ તોડ્યો. ગયા વર્ષે 200.539 ગીગાવોટની માંગ નોંધાઈ હતી જ્યારે આ વર્ષે 201.066 ગીગાવોટની માંગ નોંધાઈ છે. હજુ એપ્રિલ મહિનો પૂરો થયો નથી ત્યારે આ સ્થિતિ છે. મે અને જૂનમાં આ માંગ વધીને 215-220 GW થઈ શકે છે.
દેશભરના 85 પાવર પ્લાન્ટમાં કોલસાની કટોકટી સર્જાઈ છે. જે આવનારા સમયમાં પાવર કટના રૂપમાં જોવા મળી શકે છે. પાવર પ્લાન્ટની ફરિયાદ છે કે રેલ રેકની અછતને કારણે કોલસો મેળવવામાં વિલંબ થઈ રહ્યો છે. આ બાબતે રેલવે પ્રવક્તા ગૌરવ બંસલનું કહેવું છે કે પહેલા 300 રેક આપવામાં આવતા હતા, પછી કોલસા મંત્રાલયના કહેવા પર 405 રેક આપવામાં આવ્યા હતા. હવે અમે 415 રેક આપી રહ્યા છીએ જેના પર કોલસા મંત્રાલય સંમત છે. જો કોલસાના રેકને પાંચ દિવસ સુધી ડિટેઇન કરવામાં નહીં આવે અને ત્રણ દિવસ માટે રોકવામાં આવે તો અમે રેકને વધુ વધારી શકીએ છીએ.દેશભરના થર્મલ પાવર પ્લાન્ટમાં કોલસાનો સ્ટોક ફરી એકવાર ચર્ચામાં છે. કોલસાના અપૂરતા પરિવહનને કારણે આવું થયું હોવાનો આક્ષેપ કરવામાં આવી રહ્યો છે.
એવું કહેવાય છે કે યુપી પાસે માત્ર સાત દિવસનો સ્ટોક બચ્યો છે. હરિયાણામાં આઠ, રાજસ્થાન પાસે માત્ર 17 દિવસનો કોલસો સ્ટોકમાં છે. આંધ્રપ્રદેશ, તમિલનાડુ, તેલંગાણા, મધ્યપ્રદેશ, મહારાષ્ટ્ર, ગુજરાત, ઝારખંડ અને છત્તીસગઢમાં પણ આ જ સ્થિતિ છે. રેલ્વે પાસે રેકના અભાવે પણ સંકટમાં વધારો કર્યો છે. રેલવે પાસે હાલમાં માત્ર 412 રેક છે, જેના કારણે કોલસાની અવરજવર ઝડપી નથી થઈ રહી. યુપીના ઉર્જા મંત્રી એકે શર્માએ અધિકારીઓ સાથે બેઠક કરીને પાવર કટોકટી પર મંથન કર્યું છે.
જો આપણે દેશના મોટા થર્મલ પાવર પ્લાન્ટ્સની વાત કરીએ તો, સમગ્ર દેશમાં એકંદરે 85 થર્મલ પાવર પ્લાન્ટ્સ કોલસો ખતમ થવાના આરે છે, જેમાંથી રાજસ્થાનમાં 7માંથી 6, પશ્ચિમ બંગાળમાંથી 6, પશ્ચિમ બંગાળમાંથી 3. ઉત્તર પ્રદેશમાં 4, મધ્ય પ્રદેશમાં 4માંથી 3 પ્લાન્ટ, મહારાષ્ટ્રમાં 7માંથી 7 અને આંધ્ર પ્રદેશના તમામ 3 પ્લાન્ટમાં કોલસાનો સ્ટોક ગંભીર સ્થિતિમાં પહોંચી ગયો છે.
