• ચીને વ્યક્ત કર્યો અસંતોષ
• સૌથી શક્તિશાળી નેતા જિનપિંગ
• જિનપિંગનો રાષ્ટ્રપતિનો ત્રીજો કાર્યકાળ
• ચીનની અર્થવ્યવસ્થામાં ઝડપથી ઘટાડો

યુએસ પ્રમુખ જો બિડેને (joe biden) ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગને સરમુખત્યાર ગણાવ્યા છે. તેમની ટિપ્પણીથી ચીન ખૂબ નારાજ છે. તેણે આ ટિપ્પણીને અયોગ્ય ગણાવી છે. બિડેનની આ ટિપ્પણી એવા સમયે આવી છે જ્યારે અમેરિકાના વિદેશ મંત્રી એન્ટની બ્લિંકન ભૂતકાળમાં ચીન ગયા હતા.

ચીને અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ જો બિડેનની ચીની નેતા શી જિનપિંગ (Xi Jinping) ને સરમુખત્યાર ગણાવવાની ટિપ્પણીને ‘અત્યંત વાહિયાત અને બેજવાબદાર’ ગણાવી છે. એક દિવસ પહેલા અમેરિકી વિદેશ મંત્રી એન્ટની બ્લિંકને તેમની બેઇજિંગની મુલાકાત સમાપ્ત કરી હતી. તેને ઐતિહાસિક રીતે નબળા થયેલા સંબંધોને સુધારવાના પ્રયાસ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે. ચીનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા માઓ નિંગે બુધવારે કહ્યું કે કેલિફોર્નિયામાં ‘ફંડરેઝર’ (ભંડોળ એકત્ર કરવા માટે આયોજિત) કાર્યક્રમમાં બિડેનના નિવેદનો સંપૂર્ણપણે તથ્યો વિરુદ્ધ છે અને રાજદ્વારી પ્રોટોકોલનું ગંભીર ઉલ્લંઘન કરે છે.

માઓએ દૈનિક પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં કહ્યું, ‘આ રાજકીય ઉશ્કેરણીનું ખુલ્લું કૃત્ય છે. ચીન સખત વાંધો અને અસંતોષ વ્યક્ત કરે છે. બ્લિંકનની મુલાકાતનો હેતુ બે મહાસત્તાઓ વચ્ચેના તણાવને ઓછો કરવાનો હતો પરંતુ તેના કોઈ નક્કર પરિણામો મળ્યા ન હોવાનું જણાય છે. બ્લિંકન આ પ્રવાસ દરમિયાન ક્ઝીને પણ મળ્યા હતા. બિડેને મંગળવારની રાત્રિના કાર્યક્રમમાં જણાવ્યું હતું કે પૂર્વ કિનારે વાયુસેના દ્વારા એક શંકાસ્પદ ચાઇનીઝ જાસૂસ બલૂનને ઠાર કરવામાં આવેલા તાજેતરના તણાવથી શી શરમ અનુભવે છે.

“તે સરમુખત્યારો માટે ખૂબ શરમજનક છે જ્યારે તેઓ જાણતા નથી કે શું થયું,” તેમણે કહ્યું. માઓ નિંગે ચીનની દલીલનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો કે બલૂન હવામાન સંશોધન માટે હતું અને દેખીતી રીતે આકસ્મિક રીતે વિસ્ફોટ થયો હતો. તેમણે કહ્યું, ‘અમેરિકાએ આ મામલાને શાંતિપૂર્ણ અને વ્યાવસાયિક રીતે ઉકેલવો જોઈતો હતો. જો કે, યુ.એસ.એ તથ્યોને ટ્વિસ્ટ કરવા અને ઘટનાને અતિશયોક્તિ કરવા માટે બળનો ઉપયોગ કર્યો, જે તેના ગુંડાગીરીના સ્વભાવને સંપૂર્ણપણે છતી કરે છે.

જિનપિંગનો રાષ્ટ્રપતિ તરીકેનો ત્રીજો કાર્યકાળ આ વર્ષે માર્ચમાં શરૂ થયો છે. જિનપિંગ હવે માઓ ઝેડોંગ પછી ચીનના સૌથી શક્તિશાળી નેતા બની ગયા છે. બિડેને પોતાના સંબોધનમાં એમ પણ કહ્યું કે ચીન (china) ને વાસ્તવિક આર્થિક મુશ્કેલીઓ છે.

ચીને તેના એક પત્રકાર પર સોશિયલ મીડિયા પર પ્રતિબંધ લગાવી દીધો છે. ચીનની માઈક્રો-બ્લોગિંગ સાઈટ વેઈબો પર જોરદાર ફોલોઈંગ ધરાવતા બિઝનેસ જર્નાલિસ્ટ વુ ઝિયાઓબાઓ દેશની અર્થવ્યવસ્થા પરના તેમના એક ઘટસ્ફોટ બાદ મુશ્કેલીમાં મુકાઈ ગયા છે. Xiaobaoએ થોડા દિવસો પહેલા કહ્યું હતું કે ચીન ફરી એકવાર મોટી મંદી તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. તેમણે કહ્યું કે દેશની સ્થિતિ 1931ના વર્ષમાં ફરી રહી હોય તેવું લાગે છે, જ્યારે ચીનની અર્થવ્યવસ્થામાં ઝડપથી ઘટાડો નોંધાયો હતો. તેમના સિવાય બે વધુ વપરાશકર્તાઓને ‘નકારાત્મક અને નુકસાનકારક માહિતી ફેલાવવાના’ આરોપમાં Weibo દ્વારા પ્રતિબંધિત કરવામાં આવ્યા છે.

Xiabao ને Weibo પર 47 મિલિયન લોકો અનુસરે છે. ચીનના નેશનલ ઓડિટ રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે વર્ષ 2022માં રોજગાર સબસિડીમાં 980 મિલિયન યુઆન એટલે કે 135.6 મિલિયન યુએસ ડોલરથી વધુની છેતરપિંડી કરવામાં આવી હતી. આ અહેવાલ જે દિવસે બહાર આવ્યો તે દિવસે જ Xiaobao પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હતો. હોંગકોંગ સ્થિત અખબાર સાઉથ ચાઈના મોર્નિંગ પોસ્ટે કહ્યું છે કે હજુ સુધી એ સ્પષ્ટ નથી થયું કે કઈ સોશિયલ મીડિયા સાઇટને કારણે Xiaobaoનું એકાઉન્ટ સસ્પેન્ડ કરવામાં આવ્યું છે.

મેની શરૂઆતમાં, Xiaobao એ અન્ય સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ, Jiahongshu પર લખ્યું હતું કે ‘ઔદ્યોગિક અર્થતંત્ર સુસ્ત છે અને ખાનગી ઉદ્યોગસાહસિકો સામૂહિક રીતે રોકાણ કરવા માટે ઓછા અને ઓછા તૈયાર છે’. “ઉત્પાદન અને રિયલ એસ્ટેટ, જે પરંપરાગત રીતે લાખો ચાઇનીઝને રોજગારી આપે છે, તે હવે નબળી પડી ગઈ છે અને રોજગારીની નવી તકો પૂરી પાડવામાં અસમર્થ છે,” વુએ તેમની સત્તાવાર જિયાહોંગશુ ચેનલ પર જણાવ્યું હતું. મંગળવાર સુધીમાં, વુની નવીનતમ પોસ્ટ્સ તેના વેઇબો એકાઉન્ટ પર દેખાતી હતી, જ્યાં તેના ઘણા મિલિયન ફોલોઅર્સ છે. Xiaobao એપ્રિલ 2022 થી આ સાઇટ પર હતા.

હાલમાં ચીનમાં યુવાનો દાયકાઓ પછી સૌથી મુશ્કેલ સમયનો સામનો કરી રહ્યા છે. મે મહિનામાં દેશમાં યુવા-બેરોજગારીનો દર રેકોર્ડ 20.8 ટકા પર પહોંચી ગયો છે. જ્યારે જુલાઈ અને ઓગસ્ટમાં તેમાં વધુ વધારો થવાની ધારણા છે. આ સિવાય 11.58 ટકા યુવાનો યુનિવર્સિટીમાંથી ગ્રેજ્યુએટ થવા તૈયાર છે. આવી સ્થિતિમાં આ દર વધુ વધશે. ગયા મહિને શહેરોમાં બેરોજગારી દર અંગેના સર્વે અનુસાર તેમાં કોઈ ફેરફાર થયો નથી અને તે 5.2 ટકા પર અટવાયેલો છે. પરંતુ તાજેતરના મહિનાઓમાં, મોટી ટેક્નોલોજી કંપનીઓમાં સતત છટણી થઈ રહી છે. સાઉથ ચાઈના મોર્નિંગ પોસ્ટે લખ્યું છે કે એવું લાગે છે કે રોગચાળા પછી ચીનમાં આર્થિક રિકવરીની ગતિ નાની તેજી પછી ખોવાઈ ગઈ છે.

ટોમોકો શિરોયામા, ગ્રેજ્યુએટ સ્કૂલ ઓફ ઈકોનોમિકસ, યુનિવર્સિટી ઓફ ટોક્યો, જાપાનમાં એશિયન હિસ્ટ્રીના પ્રોફેસર, 1920માં જ્યારે યુરોપ, અમેરિકા અને એશિયાની અર્થવ્યવસ્થાઓ તૂટી રહી હતી ત્યારે ચીનનું અર્થતંત્ર ઝડપથી વધી રહ્યું હતું. 1927 માં, દેશના રાષ્ટ્રવાદી શાસને થોડા ફેરફારો સાથે નવી ચલણ પ્રણાલી અપનાવી. જ્યાં અમેરિકા, યુરોપ અને જાપાન સોના પર નિર્ભર હતા ત્યાં ચીન ચાંદીના ચલણ પર આગળ વધી રહ્યું હતું. પરંતુ ચાંદીના ચલણને આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવમાં કેવી રીતે રૂપાંતરિત કરવું, ચીન પાસે ન તો જરૂરી જ્ઞાન હતું કે ન તો જરૂરી ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર. આવી સ્થિતિમાં 1920માં આર્થિક પ્રગતિનો આનંદ માણનાર ચીનને 1931થી ખરાબ સમય જોવા લાગ્યો. દેશના ઉદ્યોગો અને બજારો પડી ભાંગી રહ્યા હતા. આગળ શું થશે તેની કોઈ સમજ ન હતી.

ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની મુલાકાત અને ભારત (India) અને અમેરિકાની વધતી જતી મિત્રતાએ ચીનના સરકારી મીડિયાને ચોંકાવી દીધું છે. ચીનની કમ્યુનિસ્ટ પાર્ટીના ટ્રમ્પેટર ગ્લોબલ ટાઈમ્સે દાવો કર્યો છે કે અમેરિકા સાથેનો ભારતનો વેપાર ચીનનું સ્થાન લઈ શકશે નહીં. એટલું જ નહીં, ભારત વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇનમાં ચીનનું સ્થાન પણ લઈ શકશે નહીં. ચીનના અખબારે કહ્યું કે ભારત જેટલી વધુ અમેરિકામાં નિકાસ કરશે, તેટલી જ તેને ચીનથી આયાત કરવી પડશે. વિશ્લેષકોનું કહેવું છે કે પીએમ મોદીની આ મુલાકાતમાં મોટાભાગની ચર્ચા ચીન પર કેન્દ્રિત થવાની છે, આવી સ્થિતિમાં તેને સ્વાભાવિક માનવામાં આવી રહ્યું છે.

ગ્લોબલ ટાઈમ્સે કહ્યું કે 2014માં સત્તા સંભાળ્યા બાદ ભારતીય વડાપ્રધાનની આ છઠ્ઠી યુએસ મુલાકાત છે. ચીનના અખબારે આરોપ લગાવ્યો છે કે અમેરિકાએ આ મામલે પોતાના પ્રયાસો વધારી દીધા છે જેથી ભારત ચીન સાથે વિવાદ કરે. તેઓ સહમત હતા કે આ સમયે અમેરિકા અને ભારત વચ્ચેનો વેપાર ઝડપથી વધી રહ્યો છે. વર્ષ 2022-2023માં અમેરિકા ભારતનું સૌથી મોટું વેપારી ભાગીદાર રહ્યું છે. તેમણે કહ્યું કે આ જ રીતે જો અમેરિકા સાથે સંબંધો મજબૂત થતા રહેશે તો તેનાથી ભારતીય અર્થવ્યવસ્થાને ઘણો ફાયદો થશે.

ચીનના અખબારે કહ્યું કે એ ધ્યાનમાં રાખવું જોઈએ કે અમેરિકા (USA)એ ભારત સાથેના વેપાર સંબંધોને મજબૂત કરતી વખતે ઘણી ભૂ-રાજકીય ચાલ કરી છે. ઉદાહરણ તરીકે, યુ.એસ.એ આઈપીઈએફમાંથી ચીનને બાકાત રાખ્યું છે, જે ઈન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં આર્થિક સહયોગ વધારવા માટે બનાવવામાં આવ્યું હતું. ગ્લોબલ ટાઈમ્સે કહ્યું કે અમેરિકાના પગલાનો અંદાજ લગાવવો મુશ્કેલ નથી. અમેરિકાનો પ્રયાસ ચીનનો આર્થિક વિકાસ ધીમો કરવાનો છે. જોકે અમેરિકાનું આ પગલું સફળ નહીં થાય.