Maharashtra News: મહારાષ્ટ્ર વિધાનસભા ચૂંટણીમાં ખેડૂતોના મુદ્દે રાજકીય ઉત્તેજના વધી છે. રાજ્યમાં સોયાબીન, કપાસ અને ડુંગળીના ભાવને લઈને ખેડૂતો નારાજગી વ્યક્ત કરી રહ્યા છે. વડાપ્રધાન, કૃષિ મંત્રી, મુખ્યમંત્રી અને નાયબ મુખ્યમંત્રી પોતપોતાની રીતે ખુલાસો આપી રહ્યા છે અને ખેડૂતોને રાહત આપવાના વચનો આપી રહ્યા છે, પરંતુ જમીની વાસ્તવિકતા એ છે કે ખેડૂતોને તેમના પાકના યોગ્ય ભાવ મળતા નથી.
સોયાબીનના ભાવ: MSP કરતા ઓછા ભાવે વેચવાની ફરજ પડી
ખેડૂતો માટે આ વખતે સોયાબીન ખોટનો સોદો સાબિત થઈ રહ્યો છે. ખેડૂતોનું કહેવું છે કે 2021માં ઓપન માર્કેટમાં સોયાબીનની કિંમત 9,000 રૂપિયાથી 10,000 રૂપિયા પ્રતિ ક્વિન્ટલની વચ્ચે હતી, જ્યારે તે સમયે ન્યૂનતમ સપોર્ટ પ્રાઇસ (MSP) માત્ર 3,950 રૂપિયા પ્રતિ ક્વિન્ટલ હતી. હવે, MSP 2024 માં વધારીને 4,892 રૂપિયા પ્રતિ ક્વિન્ટલ કરવામાં આવી છે, પરંતુ ઓપન માર્કેટમાં કિંમત ઘટીને માત્ર 3,800 થી 4,200 રૂપિયા પ્રતિ ક્વિન્ટલ રહી છે. ખેડૂતો અને નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે તેનું મુખ્ય કારણ કેન્દ્ર સરકારે ખાદ્યતેલો પરની આયાત ડ્યૂટી ઘટાડીને લગભગ શૂન્ય કરી દીધી હતી, જેના કારણે બજારમાં કિંમતો ઘટી હતી.
જો કે, હવે ચૂંટણીના માહોલમાં આયાત ડ્યુટી વધારીને 27.5% કરવામાં આવી છે, પરંતુ ખેડૂતોનું કહેવું છે કે બજાર સ્થિર થવામાં સમય લાગશે.
કપાસના ભાવમાં પણ કટોકટી
દેશમાં સૌથી વધુ કપાસ ઉત્પાદક રાજ્ય મહારાષ્ટ્ર આ વખતે ખેડૂતોને નિરાશ કરી રહ્યું છે. જાન્યુઆરી 2022માં કપાસની બજાર કિંમત રૂ. 8,000 થી રૂ. 10,000 પ્રતિ ક્વિન્ટલ હતી, જ્યારે MSP રૂ. 6,025 પ્રતિ ક્વિન્ટલ હતી. આ વર્ષે કપાસની એમએસપી 7,521 રૂપિયા પ્રતિ ક્વિન્ટલ છે, પરંતુ બજાર કિંમત માત્ર 7,100 રૂપિયા છે. ખેડૂતોનો આક્ષેપ છે કે કેન્દ્ર સરકારના કપાસની આયાતના નિર્ણયને કારણે બજારમાં ભાવમાં ઘટાડો થયો છે.
ડુંગળીઃ ચૂંટણી બાદ નિકાસ પર પ્રતિબંધનો ડર
ડુંગળીનો મુદ્દો પણ રાજકીય હથિયાર બની ગયો છે. હાલમાં ડુંગળીના ભાવ ખેડૂતોને રાહત આપી રહ્યા છે, પરંતુ ખેડૂત નેતાઓને આશંકા છે કે ચૂંટણી પૂરી થતાં જ કેન્દ્ર સરકાર ફરીથી ડુંગળીની નિકાસ પર પ્રતિબંધ મૂકી શકે છે. પૂર્વ સાંસદ અને ખેડૂત નેતા રાજુ શેટ્ટીએ આરોપ લગાવ્યો કે જ્યારે ડુંગળીની કિંમત 3,000 રૂપિયા પ્રતિ ક્વિન્ટલ હતી, ત્યારે સરકારે નિકાસ પર પ્રતિબંધ લાદી દીધો હતો. હવે જ્યારે ભાવ 4,000-5,000 રૂપિયા પ્રતિ ક્વિન્ટલ છે, ત્યારે સરકાર ચૂંટણીની મજબૂરીને કારણે ચૂપ છે.
સરકારની નીતિઓ પર ઉઠ્યા પ્રશ્નો
સરકારની નીતિઓને લઈને ખેડૂતોમાં ભારે રોષ જોવા મળી રહ્યો છે. કૃષિ મંત્રાલય અને ઉપભોક્તા મંત્રાલય વચ્ચે સંકલનના અભાવને લઈને સવાલો ઉભા થઈ રહ્યા છે. કૃષિ કાયદાઓ પર સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા નિયુક્ત સમિતિના સભ્ય અનિલ ઘનવતે જણાવ્યું હતું કે સરકારની દખલગીરીથી ખેડૂતો અને ગ્રાહકો બંનેને નુકસાન થયું છે. તેમનું કહેવું છે કે ડુંગળીના ભાવને નિયંત્રણમાં રાખવા માટે સરકારે ખેડૂતોને ઓછા ભાવે પાક વેચવાની ફરજ પાડી હતી. આ કારણે ખેડૂતોએ ડુંગળીનું વાવેતર ઓછું કર્યું, જેના કારણે ઉત્પાદનમાં ઘટાડો થયો અને હવે ભાવ આસમાને છે.
ખેડૂતોનું ગણિતઃ કેટલું મોટું નુકસાન?
રાજુ શેટ્ટીએ જણાવ્યું કે 2022માં સોયાબીનની કિંમત 9,000 રૂપિયા પ્રતિ ક્વિન્ટલ હતી, જ્યારે હવે તે 3,800 થી 4,200 રૂપિયાની વચ્ચે છે. આ રીતે ખેડૂતોને પ્રતિ ક્વિન્ટલ રૂપિયા 5,000નું નુકસાન થઈ રહ્યું છે. સરેરાશ, એક એકરમાં 10 ક્વિન્ટલ સોયાબીનનું ઉત્પાદન થાય છે, જેના કારણે ખેડૂતોને પ્રતિ એકર 50,000 રૂપિયાનું નુકસાન થઈ રહ્યું છે. પીએમ કિસાન સન્માન નિધિ હેઠળ ખેડૂતોને સરકાર તરફથી વાર્ષિક 6,000 રૂપિયા મળે છે, પરંતુ ખેડૂતોના નુકસાનની ભરપાઈ કરવા માટે આ રકમ અપૂરતી છે.
કૃષિ મંત્રીએ કહ્યું કે સરકારે સોયાબીનની ખરીદી માટે ભેજ મર્યાદા 12% થી વધારીને 15% કરી છે. તેમજ પામ ઓઈલ પરની આયાત જકાત વધારવા અને ડુંગળીની નિકાસ પરનો પ્રતિબંધ હટાવવા જેવા પગલા લેવામાં આવ્યા છે. પરંતુ ખેડૂત આગેવાનોનું કહેવું છે કે ચૂંટણીના માહોલને ધ્યાનમાં રાખીને જ આ નિર્ણયો લેવામાં આવ્યા છે. તેમણે સવાલ ઉઠાવ્યો હતો કે ખેડૂતો ખોટમાં હતા ત્યારે સરકારી ખરીદી શા માટે કરવામાં આવી નથી?
શું સરકાર ખેડૂતોનો વિશ્વાસ જીતી શકશે?
મહારાષ્ટ્રના ખેડૂતોનો ગુસ્સો ચૂંટણી પરિણામો પર અસર કરી શકે છે. હવે જોવાનું એ રહે છે કે સરકારના વચનો અને દાવા ખેડૂતોને વિશ્વાસ અપાવવામાં સફળ થાય છે કે નહીં. વિપક્ષ આ મુદ્દાઓને જોરશોરથી ઉઠાવી રહ્યો છે અને ખેડૂતોની નારાજગી શાસક પક્ષ માટે પડકાર બની શકે છે. એકંદરે, મહારાષ્ટ્ર વિધાનસભા ચૂંટણીમાં ખેડૂતો અને તેમનો પાક સૌથી મોટા ચૂંટણી મુદ્દા તરીકે ઉભરી આવ્યો છે.
આ પણ વાંચો:મહારાષ્ટ્રના પૂર્વ મંત્રી બાબા સિદ્દીકી હત્યા કેસમાં ગુજરાતમાંથી એકની ધરપકડ
આ પણ વાંચો:મહારાષ્ટ્રમાં ચૂંટણી રેલીઓ રદ કરીને અમિત શાહ અચાનક દિલ્હી કેમ પહોંચ્યા?
