Tamilnadu News: તાજેતરમાં આવી એક ઘટના પ્રકાશમાં આવી જેણે શિક્ષણ પ્રણાલી (Education system) અને માનવીય સંવેદનાઓ પર ઘણા ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કર્યા છે. તમિલનાડુની એક ખાનગી શાળામાં આઠમા ધોરણની એક છોકરી જેને માસિક ધર્મ (Periods) આવી રહ્યું હતું. તેને વર્ગમાં બેસવાની મંજૂરી નહોતી અને તેને શાળાની સીડી પર બેસીને પરીક્ષા આપવાની ફરજ પાડવામાં આવી હતી. આ ઘટના કોઈમ્બતુર જિલ્લાના કિનાથુકાડાવુમાં બની હતી. આ માત્ર અમાનવીય જ નથી પણ શિક્ષણના મંદિરમાં પ્રવર્તતી અસંવેદનશીલતા અને અન્યાયનું ઘૃણાસ્પદ પ્રદર્શન પણ છે. હવે આ સંદર્ભમાં SC/ST (અત્યાચાર નિવારણ) કાયદા હેઠળ કેસ નોંધવામાં આવ્યો છે અને તપાસ ચાલી રહી છે.
માસિક સ્રાવ (Periods) એક કુદરતી અને સામાન્ય પ્રક્રિયા છે, જે સ્ત્રીઓના સ્વાસ્થ્ય માટે મહત્વપૂર્ણ છે. પરંતુ, આ કોઈ રોગ નથી કે ન તો કોઈ અશુદ્ધિ છે જેના કારણે માસિક ધર્મ પછી સ્ત્રીને કોઈપણ કામથી વંચિત રાખવું જોઈએ. ભારતમાં શિક્ષણ એ મૂળભૂત અધિકાર છે અને માસિક ધર્મ હોવાને કારણે કોઈને પણ પરીક્ષા આપતા રોકી શકાતું નથી. વિદ્યાર્થીનીને સીડી પર પરીક્ષા આપવા માટે દબાણ કરીને, તેના ગૌરવને ઠેસ પહોંચાડવામાં આવી હતી, પરંતુ સમાજમાં માસિક ધર્મ (Periods) સંબંધિત રૂઢિચુસ્ત માન્યતાઓ અને ગેરમાન્યતાઓને પણ મજબૂત બનાવવામાં આવી હતી.
આમાં શાળા અને તેના આચાર્યની અસંવેદનશીલતા સ્પષ્ટપણે દેખાય છે. પીરિયડ્સ (Periods) દરમિયાન, વિદ્યાર્થીને ટેકો અને સહાનુભૂતિની જરૂર હોય છે કારણ કે તે સમયે તે શારીરિક અને માનસિક રીતે અસ્વસ્થતા અનુભવે છે. તેની સાથે આવું વર્તન કરવું સંપૂર્ણપણે અભદ્ર છે. પીરિયડ્સ (Periods) દરમિયાન, પેટમાં દુખાવો અને થાક ઉપરાંત, સ્ત્રીઓને નબળાઈ અને મૂડ સ્વિંગ જેવી સમસ્યાઓનો સામનો કરવો પડે છે. આવી સ્થિતિમાં, શાળાની જવાબદારી હતી કે તે છોકરીને આરામદાયક અને સુરક્ષિત વાતાવરણ પૂરું પાડે, જેથી તે પોતાના દુઃખ અને અન્ય સમસ્યાઓ ભૂલી શકે અને પરીક્ષા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી શકે. ઊલટું, તેને સીડી પર બેસીને પરીક્ષા આપવા માટે દબાણ કરીને, તેની શારીરિક અસ્વસ્થતામાં વધારો થયો એટલું જ નહીં, પરંતુ તેને માનસિક રીતે પણ ત્રાસ આપવામાં આવ્યો.
ઓછામાં ઓછું આવી ઘટના કોઈ પણ શાળામાં ન બનવી જોઈએ, કારણ કે શાળાને શિક્ષણનું મંદિર માનવામાં આવે છે અને શાળા એક એવી જગ્યા છે જ્યાં બધા વિદ્યાર્થીઓને સમાન તકો આપવામાં આવે છે. આવી ઘટનાઓ શિક્ષણના અધિકારનું પણ ઉલ્લંઘન છે. આ પ્રકારનો ભેદભાવ કોઈપણ વિદ્યાર્થીના મૂળભૂત અધિકારોનું ઉલ્લંઘન છે. આ સાથે, આવી ઘટનાઓ સમાજમાં પીરિયડ્સ (Periods) એટલે કે માસિક ધર્મ (Periods) સંબંધિત ગેરમાન્યતાઓને પણ ઉજાગર કરે છે. આજે પણ, ઘણી જગ્યાએ, માસિક ધર્મને અશુદ્ધ અથવા શરમજનક વિષય માનવામાં આવે છે. આવી સ્થિતિમાં, શાળાઓએ આગળ આવીને લોકોના મનમાંથી આવી ગેરમાન્યતાઓ દૂર કરવાનો પ્રયાસ કરવો જોઈએ અને લોકોને પીરિયડ્સ વિશે જાગૃત કરીને સાચી માહિતી આપવી જોઈએ. પરંતુ તમિલનાડુની શાળાએ જે કર્યું તે આ રૂઢિપ્રયોગોને વધુ મજબૂત બનાવે છે અને સ્ત્રીઓ સામે ભેદભાવને પ્રોત્સાહન આપે છે.
શાળા મેનેજમેન્ટે વિદ્યાર્થીનીને સીડી પર બેસાડવા પાછળનું કારણ એ આપ્યું છે કે તેને વર્ગમાં બેસવાની મંજૂરી નહોતી કારણ કે તેનાથી અન્ય વિદ્યાર્થીઓને અસુવિધા થઈ શકે છે. આ દલીલ સંપૂર્ણપણે અસ્વીકાર્ય છે અને તે શાળા પ્રશાસનની સંપૂર્ણ નિષ્ફળતા છે. આ દલીલ સંપૂર્ણપણે ભેદભાવપૂર્ણ છે. આ સાથે, શાળાઓમાં બાળકોમાં પીરિયડ્સ વિશે ખોટી ધારણાઓ પણ શરૂ થઈ રહી છે. માસિક એક કુદરતી અને સામાન્ય પ્રક્રિયા છે. જો શાળામાં માસિક સ્રાવમાંથી પસાર થતી છોકરીઓની જરૂરિયાતોને પૂર્ણ કરવા માટે પૂરતી વ્યવસ્થા ન હોય, તો તે શાળા પ્રશાસનની નિષ્ફળતા છે. આમાં વિદ્યાર્થીનો કોઈ દોષ નથી.
આવી ઘટનાઓમાંથી ઘણા મહત્વપૂર્ણ પાઠ શીખવાની જરૂર છે. સૌ પ્રથમ, શાળાઓએ માસિક ધર્મ પ્રત્યે વધુ સંવેદનશીલ (Senstitive) અને જાગૃત (Aware) બનવાની જરૂર છે. શિક્ષકો અને અન્ય શાળાના કર્મચારીઓને માસિક સ્રાવ વિશે યોગ્ય તાલીમ આપવાની જરૂર છે, જેથી તેઓ વિદ્યાર્થીનીઓની જરૂરિયાતો સમજી શકે અને તેમને મદદ કરી શકે. માસિક ધર્મ દરમિયાન છોકરીઓની જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા માટે શાળાઓમાં પૂરતી વ્યવસ્થા કરવાની જરૂર છે. શાળાના અન્ય છોકરાઓ અને છોકરીઓને માસિક ધર્મ વિશે જાગૃત કરવાની જરૂર છે.
આ સાથે, શાળાઓમાં માસિક સ્રાવ (Periods) સ્વચ્છતા વ્યવસ્થાપન માટે યોગ્ય વ્યવસ્થા હોવી જોઈએ. વિદ્યાર્થીનીઓ માટે સ્વચ્છ અને આરોગ્યપ્રદ શૌચાલય, સેનિટરી પેડ વેન્ડિંગ મશીન અને વપરાયેલા પેડ્સના સુરક્ષિત નિકાલની વ્યવસ્થા હોવી જોઈએ. શાળાઓમાં એવી સલામત જગ્યાની પણ વ્યવસ્થા હોવી જોઈએ જ્યાં જરૂર પડ્યે વિદ્યાર્થીનીઓ આરામ કરી શકે. જો આ શક્ય ન હોય તો તેમને તેમના ઘરે મોકલવાની વ્યવસ્થા કરવી જોઈએ.
શાળાઓની સાથે, માતાપિતા અને સમાજના અન્ય લોકોએ પણ માસિક ધર્મ (Periods) અંગે પોતાના વિચારો બદલવાની જરૂર છે. ઉપરાંત, છોકરીઓએ માસિક ધર્મને નિષેધ માનવાને બદલે તેને સામાન્ય શારીરિક પ્રક્રિયા તરીકે સ્વીકારવું પડશે અને તેની સાથે સંકળાયેલા સામાજિક નિષેધને તોડવો પડશે. છેલ્લે, એ કહેવું મહત્વપૂર્ણ છે કે માસિક સ્રાવ એ કોઈ અભિશાપ નથી પણ સ્ત્રી હોવાનો એક કુદરતી ભાગ (Natural process) છે. તેના સત્યને દરેક વ્યક્તિએ સ્વીકારવાની જરૂર છે અને માસિક ધર્મ સંબંધિત તમામ રૂઢિપ્રયોગો અને ભેદભાવને દૂર કરવા જોઈએ, જેથી આપણી દીકરીઓ કોઈપણ ભય કે શરમ વિના શિક્ષણ મેળવી શકે અને તેમના સપનાઓને સાકાર કરી શકે.
આ પણ વાંચો:
આ પણ વાંચો:
આ પણ વાંચો:
