નવી દિલ્હી: અમેરિકા સાથે ભારતના પ્રસ્તાવિત વેપાર કરાર માટે હવે માત્ર 3 દિવસ બાકી છે. ભારતીય માલ પર યુએસ ટેરિફમાંથી 90 દિવસની છુટ 9 જુલાઈના રોજ સમાપ્ત થઈ રહી છે. અમેરિકાએ ભારતીય માલ પર 26% ની કામચલાઉ ડ્યુટી લાદી હતી. જો આ સમયમર્યાદા સુધીમાં કોઈ વચગાળાનો વેપાર કરાર ન થાય, તો ભારતીય નિકાસકારોને 1 ઓગસ્ટથી અમેરિકામાં તેમના ઉત્પાદનો વેચવામાં મોટા પડકારોનો સામનો કરવો પડી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં પ્રશ્ન એ ઊભો થાય છે કે જો આ સોદો નહીં થાય તો ભારત પર તેની શું અસર પડશે અને આપણો દેશ આ માટે કેટલો તૈયાર છે.
જો વેપાર કરાર ન થાય તો?
જો ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે વેપાર કરાર સમયસર નહીં થાય તો ભારતીય ઉદ્યોગને ઘણી મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડી શકે છે. પ્રથમ, ભારતીય માલ પર ફરીથી 26% કે તેથી વધુ ડ્યુટી લાગશે. આનાથી તેઓ અમેરિકન બજારમાં મોંઘા થશે. આ અન્ય દેશોની સરખામણીમાં ઓછા વેચાશે. આની સીધી અસર ચોક્કસ ક્ષેત્રો પર પડશે.
ભારતીય ઉદ્યોગ સંઘ (CII) ના પ્રમુખ રાજીવ મેમાનીએ ચેતવણી આપી છે કે ઓટોમોબાઈલ અને કાપડ ઉદ્યોગ જેવા ક્ષેત્રોને ખાસ પડકારોનો સામનો કરવો પડી શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, મેક્સિકો જેવા દેશોએ યુએસમાં આયાત થતી ઓટોમોબાઈલ પર લગભગ 0% ટેરિફ ચૂકવવો પડે છે. આ તેમને ભારતીય ઉત્પાદનો કરતાં વધુ સ્પર્ધાત્મક બનાવે છે.
પડકારો છતાં ભારત તૈયાર છે
આ પડકારો હોવા છતાં, ભારતીય ઉદ્યોગ આ પરિસ્થિતિ માટે મોટાભાગે તૈયાર છે. તે પરિપક્વ અભિગમ અપનાવી રહ્યો છે. CII ના પ્રમુખ રાજીવ મેમાનીએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ભારતીય ઉદ્યોગ દેશના હિતોને નુકસાન પહોંચાડે તેવા કોઈપણ વેપાર સોદાના પક્ષમાં નથી. તેમનું કહેવું છે કે ભારત આ સોદો ત્યારે જ કરશે જો તે ભારતના હિતમાં અને અમેરિકાના હિતમાં હશે. આ દર્શાવે છે કે ભારત કોઈપણ દબાણ વિના પોતાની શરતો પર સોદો કરવા માંગે છે. ભારતની સ્થિતિ મજબૂત કરવા માટે સરકારે ઉદ્યોગો સાથે વ્યાપક પરામર્શ પણ કર્યો છે.
સાવધાન રહેવાની જરૂરત
ભારતીય ઉદ્યોગ અનુકૂળ શરતો પર મુક્ત વેપાર કરાર (FTA) ઇચ્છે છે. આનાથી અમેરિકામાં લાદવામાં આવેલ 26% ટેરિફ ઘટશે. આનાથી ભારતીય કંપનીઓને ત્યાં વ્યવસાય કરવાની વધુ તકો મળશે. તેઓ વધુ સ્પર્ધાત્મક બની શકશે. મેમાનીએ એ વાત પર પણ ભાર મૂક્યો કે આ કરાર ફક્ત વ્યાપારી જ નહીં પરંતુ એક વ્યૂહાત્મક સંદેશ પણ આપશે કે બંને દેશો સાથે મળીને કામ કરવા તૈયાર છે. જોકે, તેમણે ચેતવણી પણ આપી હતી કે વેપાર કરારો ‘એક લાંબી રમત’ છે. સોદો થઈ ગયા પછી પણ, તાત્કાલિક નફાની અપેક્ષા રાખવી જોઈએ નહીં.
