Dehli News: GRAP-3 હેઠળ (દિલ્હી-NCR) માં વાયુ પ્રદૂષણને નિયંત્રિત કરવા માટે કડક નિયંત્રણો લાગુ કરવામાં આવ્યા છે. દિવાળી પહેલા દિલ્હી અને આસપાસના વિસ્તારોમાં હવાની ગુણવત્તા સતત ખરાબ થઈ રહી છે. દિલ્હીમાં છેલ્લા 24 કલાક દરમિયાન એર ક્વોલિટી ઇન્ડેક્સ એટલે કે AQI 382 નોંધાયો છે, જેના કારણે શહેરની હવા ‘ગંભીર’ શ્રેણીની નજીક પહોંચી ગઈ છે.
દિલ્હી ઉપરાંત (NCR) ના અન્ય શહેરોમાં પણ પ્રદૂષણનું સ્તર ચિંતાજનક છે. નોઈડામાં (AQI 303) , ગ્રેટર નોઈડામાં 316, ગુરુગ્રામમાં 368 અને ગાઝિયાબાદમાં 257 નોંધાયો છે. દિવાળી દરમિયાન ફટાકડા અને અન્ય પ્રદૂષણકારક પ્રવૃત્તિઓને કારણે હવાની ગુણવત્તા વધુ ખરાબ થવાની શક્યતા વચ્ચે પ્રશાસને નિયંત્રણો કડક કર્યા છે.
દિલ્હી-NCRમાં GRAP-3ની પાબંદીઓ લાગુ
દિવાળીથી થોડા સમય પહેલા માં ગ્રેડેડ રિસ્પોન્સ એક્શન પ્લાન એટલે કે ના ત્રીજા તબક્કાની પાબંદીઓ લાગુ કરવામાં આવી છે. અગાઉથી GRAP ના બીજા તબક્કાના નિયંત્રણો અમલમાં હતા. હવે ત્રીજા તબક્કાના વધારાના પગલાં પણ લાગુ કરવામાં આવ્યા છે.
GRAP-3 નો હેતુ પ્રદૂષણના સ્તરને વધુ વધતું અટકાવવાનો અને હવાની ગુણવત્તામાં સુધારો લાવવાનો છે. આ માટે બાંધકામ, વાહનવ્યવહાર અને ઔદ્યોગિક પ્રવૃત્તિઓ પર નિયંત્રણો મૂકવામાં આવ્યા છે.
સંબંધિત સરકારી વિભાગો અને એજન્સીઓને નિયમોનું કડક પાલન કરાવવા તથા હવાની ગુણવત્તા વધુ ખરાબ ન થાય તે માટે જરૂરી પગલાં લેવા સૂચના આપવામાં આવી છે.
AQI 382, ગંભીર શ્રેણીથી થોડું જ દૂર
કેન્દ્રીય પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ એટલે કે (CPCB) ના માપદંડ મુજબ 301થી 400 વચ્ચેનો ખૂબ ખરાબ’ શ્રેણીમાં આવે છે. જ્યારે AQI 401થી 500 વચ્ચે પહોંચે ત્યારે તેને ‘ગંભીર’ શ્રેણીમાં ગણવામાં આવે છે.
દિલ્હીમાં નોંધાતા સ્થિતિ ચિંતાજનક બની છે. શહેર ગંભીર શ્રેણીની નજીક પહોંચી ગયું છે. દિવાળી પહેલા પ્રદૂષણનું સ્તર સતત વધતું રહેતાં આગામી દિવસોમાં સ્થિતિ વધુ પડકારજનક બની શકે છે.
NCRના ગુરુગ્રામમાં પણ નોંધાયો છે, જ્યારે ગ્રેટર નોઈડા અને નોઈડામાં પણ હવાની ગુણવત્તા ખૂબ ખરાબ શ્રેણીમાં છે.
GRAP-3 હેઠળ કયા પ્રતિબંધો લાગુ થશે?
હેઠળ પ્રદૂષણ ફેલાવતા વિવિધ સ્ત્રોતો પર નિયંત્રણો મૂકવામાં આવ્યા છે. તેમાં મુખ્યત્વે બાંધકામ, વાહનો અને ઔદ્યોગિક પ્રવૃત્તિઓનો સમાવેશ થાય છે.
ગેરજરૂરી બાંધકામ પર રોક
ગેરજરૂરી બાંધકામ અને તોડફોડના કામ પર કડક રોક રહેશે. બાંધકામ દરમિયાન ઊડતી ધૂળને કારણે પ્રદૂષણ વધતું હોવાથી આવા કામોને નિયંત્રિત કરવામાં આવશે.
BS-III પેટ્રોલ અને BS-IV ડીઝલ વાહનો પર પ્રતિબંધ
જૂના BS-III પેટ્રોલ અને BS-IV ડીઝલ વાહનોની અવરજવર પર Old Vehicle Ban હેઠળ પ્રતિબંધ લાગુ કરવામાં આવ્યો છે. જૂના વાહનોમાંથી વધુ પ્રમાણમાં પ્રદૂષણ ફેલાવાની શક્યતાને ધ્યાનમાં રાખીને આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. ખાસ કરીને દિલ્હી-NCRમાં વધતા વાયુ પ્રદૂષણને નિયંત્રિત કરવા માટે આવા વાહનોની અવરજવર પર કડક નિયંત્રણો લાગુ કરવામાં આવ્યા છે.
સ્ટોન ક્રશર અને ખનન પ્રવૃત્તિ બંધ
GRAP-3 હેઠળ સ્ટોન ક્રશર બંધ રાખવા અને ખનન પ્રવૃત્તિઓ પર રોક મૂકવામાં આવી છે. આ પ્રકારની પ્રવૃત્તિઓમાંથી ધૂળ અને અન્ય પ્રદૂષક તત્વો ફેલાઈ શકે છે.
રસ્તાઓની સફાઈ અને પાણીનો છંટકાવ
રસ્તાઓ પરથી ઊડતી ધૂળને નિયંત્રિત કરવા માટે મશીન દ્વારા સફાઈ અને પાણીના છંટકાવની કામગીરી વધારવામાં આવશે. ખાસ કરીને વધુ ધૂળવાળા અને ટ્રાફિકવાળા વિસ્તારોમાં આ કામગીરી પર ભાર મૂકવામાં આવશે.
ડીઝલ બસોની અવરજવર પર નિયંત્રણ
આંતરરાજ્ય ડીઝલ બસોની અવરજવર પર પણ નિયંત્રણ મૂકવામાં આવ્યું છે. જોકે અથવા તેનાથી વધુ સારા ઉત્સર્જન ધોરણોનું પાલન કરતી બસોને છૂટ આપવામાં આવી શકે છે.
ઈંટ-ભઠ્ઠા અને હોટ-મિક્સ પ્લાન્ટ પર કાર્યવાહી
નિયમોનું પાલન ન કરતા ઈંટ-ભઠ્ઠા અને હોટ-મિક્સ પ્લાન્ટના સંચાલન પર રોક લગાવવામાં આવશે. પ્રદૂષણ નિયંત્રણના નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરનારી એકમો સામે કડક કાર્યવાહી થઈ શકે છે.
ડીઝલ માલવાહક વાહનોના પ્રવેશ પર પણ નિયંત્રણ
દિલ્હીમાં ગેરજરૂરી મધ્યમ અને ભારે ડીઝલ માલવાહક વાહનોના પ્રવેશ પર (Diesel Vehicle Restrictions) હેઠળ પણ પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે. તેનો હેતુ શહેરમાં વાહનોથી થતા પ્રદૂષણને ઘટાડવાનો છે. દિલ્હી માં વધતા વાયુ પ્રદૂષણને ધ્યાનમાં રાખીને ડીઝલ વાહનોની અવરજવર પર આ નિયંત્રણો લાગુ કરવામાં આવ્યા છે.
બાળકો માટે ઓનલાઈન અભ્યાસનો વિકલ્પ
વાયુ પ્રદૂષણની ગંભીર સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને સ્થાનિક પ્રશાસન પ્રાથમિક ધોરણના બાળકો માટે ઓનલાઈન શિક્ષણનો વિકલ્પ અપનાવી શકે છે.
નાના બાળકો પ્રદૂષિત હવાથી વધુ પ્રભાવિત થઈ શકે છે. તેથી હવાની ગુણવત્તા વધુ ખરાબ થવાની સ્થિતિમાં બાળકોને બહારની પ્રદૂષિત હવાના સંપર્કથી બચાવવા માટે આ પ્રકારનો નિર્ણય લેવામાં આવી શકે છે.
દિવાળી પહેલા વધી ચિંતા
દિવાળી દરમિયાન ફટાકડા ફોડવાથી હવામાં પ્રદૂષણનું સ્તર વધવાની શક્યતા રહે છે. દિલ્હીમાં પહેલેથી જ 382 હોવાથી તહેવાર દરમિયાન સ્થિતિ વધુ ખરાબ ન થાય તે માટે પ્રશાસન દ્વારા સાવચેતીના પગલાં લેવામાં આવી રહ્યા છે.
હેઠળ લાગુ કરાયેલા નિયંત્રણોનો મુખ્ય હેતુ દિલ્હી માં પ્રદૂષણના સ્તરને નિયંત્રિત કરવાનો છે. લોકો પણ જાહેર પરિવહનનો ઉપયોગ, કચરો ન સળગાવવો અને પ્રદૂષણ ઘટાડવાના અન્ય ઉપાયો અપનાવીને પ્રશાસનને સહયોગ આપી શકે છે.
હાલ દિલ્હી માં હવાની ગુણવત્તા ચિંતાજનક સ્તરે છે અને દિલ્હીમાં ગંભીર શ્રેણીની નજીક છે. આગામી દિવસોમાં હવાની ગુણવત્તા અને પ્રદૂષણના સ્તરને ધ્યાનમાં રાખીને પ્રતિબંધોમાં વધુ ફેરફાર કરવામાં આવી શકે છે.
