ભારત વિવિધતાથી ભરેલો દેશ છે. જે લોકો આદિવાસી સંસ્કૃતિ, તેમની ધાર્મિક અને સામાજિક પરંપરાઓ અને જીવનશૈલીને નજીકથી જાણવામાં રસ ધરાવતા હોય, તેઓએ મેદારમ જટારા 2022 આદિવાસી મેળા વિશે જાણ્યું જ હશે. એશિયાનો સૌથી મોટો આદિવાસી મેળો અને કુંભ ‘મેદારમ જટારા’ આદિવાસી ઉત્સવ પછીનો ભારતનો બીજો સૌથી મોટો મેળો તેલંગાણામાં 16 ફેબ્રુઆરીએ શરૂ થયો, જેનો છેલ્લો આજે દિવસ 19 ફેબ્રુઆરીએ છે. આ ચાર દિવસીય તહેવાર તેલંગાણાની બીજી સૌથી મોટી કોયા જાતિ દ્વારા ઉજવવામાં આવે છે. આ મેળા સાથે ઘણી પરંપરાઓ જોડાયેલી છે. આવો જાણીએ મેળા વિશે અને જોઈએ કેટલીક તસવીરો..
મેદારમ જટારા દેવી સંમક્કા અને સરલમ્માના માનમાં યોજાય છે. આ તહેવાર બે વર્ષમાં એકવાર ‘માઘ’ (ફેબ્રુઆરી) મહિનામાં પૂર્ણિમાના દિવસે ઉજવવામાં આવે છે. સંમક્કાની પુત્રીનું નામ સરલમ્મા હતું. તેમની મૂર્તિ કન્નેપલ્લીના મંદિરમાં સંપૂર્ણ ધાર્મિક વિધિઓ સાથે સ્થાપિત કરવામાં આવી છે. તે મેદારમ પાસે એક નાનકડું ગામ છે.
કેન્દ્રીય સંસ્કૃતિ મંત્રી કિશન રેડ્ડીએ એશિયાના સૌથી મોટા આદિવાસી તહેવાર મેદારમ જટારાની મુલાકાત લીધી હતી અને તેલંગાણાના મેદારમ ખાતે દેવી સંમક્કા અને સરલમ્માની પૂજા કરી હતી. કિશન રેડ્ડીએ પોતાના વજન જેટલો ગોળ પણ ઓફર કર્યો હતો, જે ‘બંગારામ’ (સોના) તરીકે ઓળખાય છે.
તેલંગાણાના વન, કાયદા અને એન્ડોમેન્ટ્સ પ્રધાન ઇન્દ્રકરણ રેડ્ડીએ આદિવાસી તહેવાર મેદારમ જટારાની મુલાકાત લીધી હતી અને દેવીઓ સંમક્કા અને સરલમ્માની પૂજા કરી હતી.
આ વખતે આદિજાતિ વિભાગના મ્યુઝિયમ મેદારમમાં, કોયા ગામની સાથે 20 પરંપરાગત આદિવાસી ઝૂંપડીઓને કોયા સાંસ્કૃતિક અને ત્યાંના સાધનો (કોયા ક્રાફ્ટ વિલેજ) તરીકે પ્રદર્શિત કરવાની સુવિધા પૂરી પાડવામાં આવી હતી.
આ ઇવેન્ટ હેઠળ, પૂજારીઓ વહેલી સવારે પવિત્ર પૂજા કરે છે. પરંપરાગત કોયા પાદરીઓ (કાકા વદ્દે), પ્રથમ દિવસે સરલમ્માના પ્રતીકો (અદરેલુ/પવિત્ર પોટ અને બંડારુ/હળદર અને કેસર પાવડરનું મિશ્રણ) લાવે છે અને મેદારમમાં ગદ્દે (સ્ટેજ) પર સ્થાપિત કરે છે. કાર્યક્રમ પરંપરાગત સંગીત (ડોલી/ઢોલક/અક્કુમ/બ્રાસ મોં વગાડતા તુટા કોમ/ગાવાનું વાદ્ય, મંજીરા વગેરે) વચ્ચે પૂર્ણ થાય છે. નૃત્ય પણ છે. યાત્રાળુઓ આ સમગ્ર શોભાયાત્રામાં ભાગ લે છે અને તેમના બાળકો વગેરે માટે આશીર્વાદ મેળવવા માટે દેવી સમક્ષ પ્રણામ કરે છે.
આ ચિત્ર મેદારમ જટારાના આદિવાસી મ્યુઝિયમ મેદારમ જાથારાનું છે, જ્યાં દેવી શ્રી સંમક્કા સરલમ્માનું જીવનચરિત્ર બતાવવામાં આવ્યું છે.
મેળામાં વિવિધ ગામોમાંથી ઘણી અનુસૂચિત જનજાતિના લોકો ત્યાં ભેગા થાય છે. તે તેલંગાણા સરકારના આદિજાતિ કલ્યાણ વિભાગના સહયોગથી કોયા આદિવાસીઓ દ્વારા યોજવામાં આવે છે. તે આદિવાસીઓને તેમની અનન્ય આદિવાસી પરંપરાઓ, સંસ્કૃતિ અને વારસાને જાળવવામાં મદદ કરે છે અને વૈશ્વિક સ્તરે તેમના આદિવાસી ઇતિહાસને પ્રોત્સાહન આપે છે. તે એક ભારત શ્રેષ્ઠ ભારતની ભાવનાનું પણ પ્રતીક છે.
