યુદ્ધના નાયક કર્નલ ધરમવીર જેમની લડાઈ ભારતીય સેનાના રણબંકર્સની અદમ્ય હિંમતથી જીતી હતી, તેઓ સોમવારે મૃત્યુ પામ્યા. લેફ્ટનન્ટ તરીકે તૈનાત ધરમવીરના નેતૃત્વમાં ભારતીય સેનાની એક નાની ટુકડી જેસલમેરમાં લોંગેવાલા ચેકપોસ્ટની ફોરવર્ડ પોસ્ટ પર તૈનાત હતી. રાત્રે લગભગ 12 વાગ્યાના સુમારે 2500 સૈનિકો અને 65 ટેન્કો સાથે પાકિસ્તાની સેનાએ આ ચેકપોસ્ટ દ્વારા નવી દિલ્હી જવા માટે એક ભયાનક કાવતરું ઘડ્યું હતું, પરંતુ મેજર કુલદીપ સિંહ ચાંદપુરીની આગેવાની હેઠળ અને લેફ્ટનન્ટ ધરમવીરની આગેવાની હેઠળની ભારતીય ટુકડીએ પાકિસ્તાની સેનાને હરાવ્યું. એએનઆઈના સમાચાર અનુસાર સંરક્ષણ મંત્રાલયના પીઆરઓએ જણાવ્યું કે સોમવારના આ યુદ્ધના હીરો કર્નલ ધરમવીરનું ગુડગાંવ સ્થિત તેમના નિવાસસ્થાને અવસાન થયું. કર્નલ ધરમવીરે 1992 થી 1994 સુધી 23મી પંજાબ બટાલિયનની કમાન સંભાળી હતી. ઉલ્લેખનીય છે કે સુપરહિટ ફિલ્મ બોર્ડર 1971માં ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે થયેલા લોંગેવાલા યુદ્ધ પર બની છે.
બ્રિગેડિયર ચાંદપુરીના નેતૃત્વ હેઠળ પાકિસ્તાનના 2000 થી વધુ સૈનિકો તેમના માત્ર 90 સાથીઓ સાથે જેસલમેરમાં લોંગેવાલા ચેકપોસ્ટ પર લડ્યા હતા. રાત્રે લગભગ 12 વાગે પાકિસ્તાને લોંગેવાલા ચેકપોસ્ટ પર 65 ટેન્ક વડે હુમલો કરવાનું શરૂ કર્યું. ભારત તરફથી કોઈ વધારાની તૈયારીઓ કરવામાં આવી ન હતી. પાકિસ્તાનના 2500 સૈનિકો સાથે માત્ર 90 સૈનિકોનો જ મુકાબલો હતો. કારણ કે એરફોર્સ રાત્રે મદદ કરવામાં અસમર્થ હતું. લેફ્ટનન્ટ ધરમવીરના નેતૃત્વમાં સૈનિકોએ આખી રાત પોતાની અદમ્ય હિંમતથી પાકિસ્તાની સૈનિકોને રોકી રાખ્યા હતા. તે પછી જે કંઈ થયું તે ઈતિહાસ છે. પાકિસ્તાની સૈનિકો અને ટેન્કો માત્ર 90 સૈનિકો દ્વારા નાશ પામ્યા હતા. વાયુસેનાના જવાનોએ વહેલી સવારે યોગ્ય કામ કર્યું. આ ઘટના પર બોર્ડર ફિલ્મ બનાવવામાં આવી છે.
1971ના ભારત-પાકિસ્તાન યુદ્ધ દરમિયાન 4 ડિસેમ્બરની રાત્રે જેસલમેરમાં લોંગેવાલા ચેકપોસ્ટ પર સૈનિકોની વધુ તૈનાતી નહોતી. લેફ્ટનન્ટ ધરમવીરની આગેવાનીમાં પેટ્રોલિંગ ટીમ ત્યાં પેટ્રોલિંગ કરી રહી હતી. એક ટીવી ચેનલ સાથે વાત કરતા લેફ્ટનન્ટ ધરમવીરે જણાવ્યું હતું કે રાત્રે 10 વાગ્યે તેઓ માત્ર 25 સૈનિકો સાથે રાશન સાથે પેટ્રોલિંગ પર જઈ રહ્યા હતા. ત્યારબાદ પાકિસ્તાન તરફથી કેટલીક કાર્યવાહી થવા લાગી. લેફ્ટનન્ટ ધરમવીરે તરત જ બ્રિગેડિયર ચાંદપુરીને જાણ કરી. ત્યાંથી સમાચાર આવ્યા કે ડરવાની જરૂર નથી, હિંમતથી લડો. આ પછી જ્યારે લેફ્ટનન્ટ ધરમવીર આગળ વધ્યા તો તેઓ સ્તબ્ધ થઈ ગયા. પાકિસ્તાન તરફથી 65 ટેન્ક અને 2500 સૈનિકો આગળ વધી રહ્યા હતા. તે સમયે બાંગ્લાદેશ એટલે કે પૂર્વ પાકિસ્તાનમાં ખરાબ રીતે પરાજિત થયા બાદ પાકિસ્તાને લોંગેવાલા થઈને નવી દિલ્હી પહોંચવાનું ભયાનક કાવતરું ઘડ્યું હતું. આ ષડયંત્ર હેઠળ તેમણે 65 ટેન્ક અને 1 મોબાઈલ ઈન્ફન્ટ્રી બ્રિગેડ સાથે 2500 સૈનિકોને જેસલમેરની લોંગેવાલા ચોકી તરફ મોકલ્યા. તે સમયે મેજર કુલદીપ સિંહ ચાંદપુરીના નેતૃત્વમાં 120 સૈનિકોની ટુકડી ત્યાં તૈનાત હતી. તેમની પાસે નાના હથિયારો અને કેટલાક તોપખાના હતા. આ ઉપરાંત બીએસએફની ઊંટ ટુકડી પણ હતી. જ્યારે લેફ્ટનન્ટ ધરમવીરે મેજર કુલદીપ ચાંદપુરીને આ વાતની જાણ કરી તો તેમની પાસે બે વિકલ્પ હતા.
પ્રથમ ચેકપોસ્ટ છોડીને પીછેહઠ અને બીજી લડાઈ. ચાંદપુરીએ બાઉટ મેચ માટે સૂચના આપી. દુશ્મન ટેન્ક અને વાહનોનો 20 કિલોમીટર લાંબો કાફલો થયો. માત્ર થોડા સૈનિકોએ જ ચેકપોસ્ટની સામે ટેન્ક વિરોધી ખાણોની જાળ બિછાવી હતી. જ્યારે ચેકપોસ્ટ માત્ર 30 મીટર દૂર હતી, ત્યારે દુશ્મને તોપખાનાથી ફાયરિંગ કરવાનું શરૂ કર્યું. લેફ્ટનન્ટ ધરમવીરના નેતૃત્વમાં ભારતીય યુદ્ધક્ષેત્રોએ એન્ટી ટેન્ક ગન વડે પાકિસ્તાની ટેન્કોને નિશાન બનાવવાનું શરૂ કર્યું. ટેન્ક વિરોધી ખાણોમાં દુશ્મનની ટેન્ક તૂટી પડતાં જ પાકિસ્તાની ટેન્કો રોકાઈ ગઈ અને જોરદાર ગોળીબાર શરૂ કરી દીધો. તેમ છતાં, ભારતીય સૈનિકોએ આખી રાત તેમની સાથે જોરદાર લડત આપી.
લોંગેવાલાનું યુદ્ધ ભારતીય સેનાની હિંમત તાકાત અને બહાદુરીનું પ્રતીક છે. 1971ના યુદ્ધને 50 વર્ષ થઈ ગયા છે. હવે ધીમે ધીમે આ યુદ્ધના નાયકો મરી રહ્યા છે. લોંગેવાલા યુદ્ધના મુખ્ય નાયક બ્રિગેડિયર કુલદીપ સિંહ ચાંદપુરીનું 2018માં મોહાલીમાં અવસાન થયું હતું. બ્રિગેડિયર ચાંદપુરીને મહાવીર ચક્ર એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો.
આ પણ વાંચો: amarnath yatra/ અમરનાથ યાત્રાને લઈને અમિત શાહની બેઠક, યાત્રિકોનો વીમો ઉતારવામાં આવશે, મળશે RIFD કાર્ડ
