વિશ્વભરમાં મંદીનું મોજું ફરી વળે તેમ છે. વિશ્વભરના આર્થિક નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે આગામી દિવસોમાં વિશ્વમાં મંદી વધુ ઘેરી બનવા જઈ રહી છે અને તેનો સૌથી વધુ ફટકો અમેરિકાને પડશે. આ પછી મંદી યુરોપ અને બ્રિટનને પોતાની લપેટમાં લઈ શકે છે. પરંતુ આ વૈશ્વિક મંદી દરમિયાન પણ ભારત મજબૂત સ્થિતિમાં જોવા મળી શકે છે. ઈન્ટરનેશનલ મોનેટરી ફંડ (IMF) એ તાજેતરમાં જ પોતાના રિપોર્ટમાં કહ્યું છે કે ભારત અન્ય દેશોની સરખામણીમાં સારી સ્થિતિમાં છે. સાથે જ ભારતને વૈશ્વિક મંદીનો ફાયદો મળી શકે છે. અદ્યતન અર્થતંત્રની ધીમી વૃદ્ધિ ભારતને ક્રૂડ ઓઈલ અને અન્ય કોમોડિટીના ભાવ ઘટાડવામાં મદદ કરી શકે છે.
અધિકારીએ કહ્યું કે આ સારી લાગણી નથી પરંતુ તેનાથી સરકારના ખર્ચમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થશે. પશ્ચિમમાં મંદી કોમોડિટી અને તેલના ભાવમાં ઘટાડો કરી શકે છે. જો વૈશ્વિક અર્થતંત્રો વિકાસના મોરચે સંઘર્ષ કરશે, તો ભારત માટે ખાતર અને ક્રૂડ ઓઈલની આયાત કિંમતો નીચે આવશે. અધિકારીએ કહ્યું કે એક રીતે આપણે વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થા સાથે ઊંડાણપૂર્વક જોડાયેલા છીએ, પરંતુ આપણે થોડા અસ્પૃશ્ય પણ છીએ. મોંઘવારીના વધતા દર અંગે અધિકારીએ કહ્યું કે ફુગાવાને કેવી રીતે નિયંત્રિત કરી શકાય? આપણે યોગ્ય સમયની રાહ જોવાની જરૂર છે, પરિસ્થિતિ સ્થિર થશે.
શુક્રવારે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં 3 ટકાનો ઘટાડો થયો હતો. મંદીના ડર અને ચીનમાં ફરી કોવિડ પ્રતિબંધોમાં વધારો થવાને કારણે માંગ પર અસર પડી છે. બ્રેન્ટ ક્રૂડ ફ્યુચર્સ $2.94 અથવા 3.1 ટકા ઘટીને $91.63 પ્રતિ બેરલ, જ્યારે યુએસ વેસ્ટ ટેક્સાસ ઈન્ટરમીડિયેટ (WTI) ક્રૂડ $3.50 અથવા 3.9 ટકા ઘટીને $85.61 થયું. જો વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ ઘટે છે તો તેની અસર ભારતમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલની કિંમતો પર જોવા મળી શકે છે. જો પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ ઘટશે તો ટ્રાન્સપોર્ટેશનનો ખર્ચ પણ ઘટશે. આવી સ્થિતિમાં કોમોડિટીના ભાવ ઘટી શકે છે.
ભારત તેલનું ઉત્પાદન વધારી રહ્યું છે
દરમિયાન પેટ્રોલિયમ મંત્રી હરદીપ સિંહ પુરીએ કહ્યું કે, ભારત 2030 સુધીમાં 25 ટકા માંગને પહોંચી વળવા માટે ક્રૂડ ઓઈલનું ઉત્પાદન વધારી રહ્યું છે. હાલમાં ભારત દરરોજ 50 લાખ બેરલ પેટ્રોલિયમ વાપરે છે અને તેમાંથી લગભગ 85 ટકા આયાત કરે છે.
છૂટક ફુગાવો 7 ટકાને પાર
આ અઠવાડિયે જારી કરાયેલા સત્તાવાર આંકડા અનુસાર, સપ્ટેમ્બર મહિનામાં ભારતમાં છૂટક ફુગાવો વધીને 7.4 ટકા થયો હતો. ખાદ્ય ફુગાવો 8.6 ટકાના 22 મહિનાના ઉચ્ચ સ્તરે પહોંચ્યો છે. શાકભાજી અને ફળોના ભાવ વધવાનું મુખ્ય કારણ અનિયમિત વરસાદ હોવાનું કહેવાય છે. સપ્ટેમ્બરના અંતમાં રિઝર્વ બેંકે રેપો રેટમાં 0.50 ટકાનો વધારો કર્યો હતો.
મંદી ક્યારે આવે છે?
જ્યારે કોઈપણ દેશનું ગ્રોસ ડોમેસ્ટિક પ્રોડક્ટ (જીડીપી) સતત છ મહિના એટલે કે 2 ક્વાર્ટર સુધી ઘટે છે, ત્યારે તેને અર્થશાસ્ત્રમાં આર્થિક મંદી કહેવામાં આવે છે. બીજી તરફ, જો કોઈ દેશનો જીડીપી સતત 2 ત્રિમાસિક ગાળા દરમિયાન 10 ટકાથી વધુ ઘટે છે, તો તેને ડિપ્રેશન કહેવામાં આવે છે જે ભયાનક છે. જ્યારે પણ આર્થિક મંદી આવે છે ત્યારે તે લોકોના જીવન પર ભારે અસર છોડે છે. તેનાથી જીડીપીનું કદ ઘટે છે કારણ કે રોજિંદી વસ્તુઓ મોંઘી થઈ જાય છે. લોકોના ખર્ચમાં વધારો થાય છે.
