Uttarakhand News : ઉત્તરકાશી જિલ્લાના ધારાલીમાં આવેલા અચાનક પૂરને કારણે ભારે તબાહી મચી ગઈ છે. મંગળવારના રોજ બનેલી આ ઘટનાને લઈને હવામાનશાસ્ત્રીઓ પણ આશ્ચર્યચકિત છે. ધારાલી ગામ સમુદ્ર સપાટીથી લગભગ 2,745 મીટરની ઊંચાઈ પર આવેલું છે. અચાનક આવેલા પૂરે થોડીક સેકન્ડોમાં ગામનો મોટો ભાગ તબાહ કરી દીધો. ભયાનક વીડિયોમાં, કાદવ અને પાણીનો પૂર ઉપરથી નીચે તરફ વહેતો જોવા મળે છે.
ઉત્તરાખંડ સરકારના પ્રારંભિક અહેવાલોમાં વાદળ ફાટવાના કારણે આ દુર્ઘટના સર્જાઈ હતી. વાદળ ફાટવાની ઘટના એવી છે જેમાં ટૂંકા ગાળામાં ખૂબ જ ભારે વરસાદ પડે છે. વાદળ ફાટવાથી ઘણીવાર પહાડી વિસ્તારોમાં અચાનક પૂર અને ભૂસ્ખલન થાય છે. પરંતુ, ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) ના ડેટાએ આ ધારણાને ખોટી સાબિત કરી.
વાદળ ફાટવાની કોઈ પ્રવૃત્તિ નોંધાઈ નથી
IMD એ ધારાલી નજીકના કોઈપણ સ્ટેશન પર વાદળ ફાટવાની કોઈ પ્રવૃત્તિ નોંધી નથી. આના કારણે હવામાનશાસ્ત્રીઓ અન્ય કારણો પર વિચાર કરવા લાગ્યા છે. તેઓ માને છે કે વાદળ ફાટવું અથવા તેના જેવો ભારે વરસાદ 3,000 મીટરથી વધુ ઊંચાઈએ થયો હોવો જોઈએ. આવી ઊંચાઈએ કોઈ હવામાન મથકો નથી. આવી ઊંચાઈએ થતી ઘટનાઓ ભૂસ્ખલન અથવા પૂરનું કારણ બની શકે છે અને નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં સ્થિત ધારાલી જેવા ગામોને અસર કરી શકે છે.
વાદળો ક્યારે ફૂટે છે?
હિમાલયમાં ૩,૦૦૦ મીટરથી વધુ ઊંચાઈ પર વાદળ ફાટવાની ઘટનાઓ ભાગ્યે જ જોવા મળે છે. મોટાભાગની ઘટનાઓ ૧,૦૦૦ થી ૨,૫૦૦ મીટરની ઊંચાઈ વચ્ચે બને છે. આ હવામાનની લાક્ષણિકતાઓ અને આ પ્રદેશની ભૌગોલિક સ્થિતિને કારણે છે. ભૌગોલિક સ્થાન વાદળોના નિર્માણ અને વરસાદના વિતરણને અસર કરે છે. હિમાલયની નીચી અને મધ્યમ ઊંચાઈવાળી ખીણોમાં, જ્યારે ભેજવાળી હવાના પ્રવાહો ઢોળાવ સાથે અથડાય છે, ત્યારે તે ઝડપથી ઉપર તરફ જાય છે. આને કારણે, હવા ઠંડી પડે છે અને પાણીના ટીપાંમાં ફેરવાય છે. આના કારણે ખૂબ જ નાના વિસ્તારમાં ભારે વરસાદ પડે છે, જેને વાદળ ફાટ કહેવાય છે.
ભૌગોલિક સ્થાન વાદળો ક્યાં ફૂટશે તે નક્કી કરવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. જ્યારે ભેજવાળી અને ગરમ હવા પર્વતીય વિસ્તારો ઉપર ઉગે છે, ત્યારે તે ઊંચાઈ પર ઠંડી પડે છે. આનાથી પાણીના ટીપાં અને વરસાદનું નિર્માણ થાય છે. આ જ કારણ છે કે હિમાલય અને આલ્પ્સ જેવા પર્વતીય વિસ્તારોના પવન તરફના કિનારીઓ પર ભારે વરસાદ અને વાદળ ફાટવાની ઘટનાઓ થાય છે. તે જ સમયે, આસપાસના નીચાણવાળા વિસ્તારો પ્રમાણમાં શુષ્ક રહે છે.
શું આ આપત્તિ આબોહવા પરિવર્તનના કારણે થઈ?
આબોહવા પરિવર્તન વિશ્વભરના પર્વતીય પ્રદેશોમાં વરસાદની પેટર્ન બદલી રહ્યું છે. વધતા તાપમાનને કારણે ભારે વરસાદની જગ્યાએ વરસાદ અને બરફ પડી રહ્યો છે. આનાથી પૂર, ભૂસ્ખલન અને માટી ધોવાણનું જોખમ વધી રહ્યું છે.
વૈશ્વિક તાપમાનમાં દર 1 ડિગ્રી સેલ્સિયસના વધારા સાથે, ઊંચાઈવાળા વિસ્તારોમાં સરેરાશ વરસાદ લગભગ 15% વધવાની ધારણા છે. આવા ફેરફારો હિમાલય, આલ્પ્સ અને ઉત્તર અમેરિકાના પર્વતો જેવી મુખ્ય પર્વતમાળાઓમાં પહેલેથી જ દેખાઈ રહ્યા છે. પર્વતો આબોહવા પરિવર્તન પ્રત્યે ખૂબ જ સંવેદનશીલ છે. તેઓ વૈશ્વિક સરેરાશ કરતા 25 થી 50% વધુ ઝડપથી ગરમ થઈ રહ્યા છે. આના કારણે બરફ ઘટી રહ્યો છે, હિમનદીઓ ઝડપથી પીગળી રહી છે અને વરસાદનો સમય અને માત્રા બદલાઈ રહી છે. આ ફેરફારો લાખો લોકોના પાણી પુરવઠાને અસર કરી રહ્યા છે. બરફ ઘટવાથી અને હિમનદીઓ પીગળી રહી છે જેના કારણે નદીઓનો પ્રવાહ ઘટી રહ્યો છે.
બીજો મોટો ખતરો હિમનદી તળાવોના વિસ્ફોટ (GLOFs)નો છે. જેમ જેમ હિમનદીઓ પીગળે છે, તેમ તેમ હિમનદીઓ તરફી તળાવો મોટા થાય છે. આનાથી નીચલા પ્રદેશોમાં અચાનક પૂરનું જોખમ વધે છે. આ ઉપરાંત, વિવિધ પ્રદેશોમાં વિવિધ ફેરફારો થઈ રહ્યા છે. કેટલાક પ્રદેશોમાં ભારે વરસાદ પડી રહ્યો છે, જ્યારે કેટલાક પ્રદેશોમાં પવનની પેટર્ન અને મોસમી વરસાદમાં ફેરફાર થઈ રહ્યા છે.
આ પણ વાંચો:જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં આભ ફાટ્યું! રામબનમાં 2 ભાઈઓનાં મોત
આ પણ વાંચો:રાજ્યના 193 તાલુકામાં મેઘરાજાની મહેર,બોડેલીમાં આભ ફાટ્યું, સૌથી વધુ 22 ઇંચ
આ પણ વાંચો:હિમાચલ પ્રદેશમાં આભ ફાટ્યું! કાંગડા-કુલ્લુમાં પૂર અને ભૂસ્ખલનથી 3નાં મોત, અનેક તણાયા
