New Delhi:  મંગળવારે બિહારમાં વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલા SIR કરાવવાના વિવાદ પર સુપ્રીમ કોર્ટે સુનાવણી કરી. આ સુનાવણી દરમિયાન સુપ્રીમ કોર્ટે એક મહત્વપૂર્ણ ટિપ્પણી કરી. સુપ્રીમ કોર્ટના જસ્ટિસ સૂર્યકાંતે કહ્યું છે કે ચૂંટણી પંચનું કહેવું સાચું છે કે આધારને અંતિમ પુરાવા તરીકે સ્વીકારી શકાય નહીં, તેની તપાસ કરવાની જરૂર છે.

કોર્ટમાં શું દલીલ આપવામાં આવી?

આ કેસની સુનાવણી દરમિયાન, વરિષ્ઠ વકીલ કપિલ સિબ્બલે કહ્યું કે 1950 પછી જન્મેલા દરેક વ્યક્તિ ભારતનો નાગરિક છે પરંતુ અહીં પ્રક્રિયામાં મોટી અનિયમિતતા છે. ઉદાહરણ આપતા તેમણે કહ્યું કે એક નાના વિધાનસભા મતવિસ્તારમાં, 12 લોકોને મૃત દર્શાવવામાં આવ્યા હતા, જ્યારે તેઓ જીવંત હતા. BLO એ કોઈ કામ કર્યું ન હતું. વરિષ્ઠ વકીલ ગોપાલ એસ. એ કોર્ટને જણાવ્યું હતું કે 65 લાખ નામો દૂર કરવામાં આવ્યા છે, આ સામૂહિક બાકાત છે. તે જ સમયે, ચૂંટણી પંચ વતી વરિષ્ઠ વકીલ રાકેશ દ્વિવેદીએ કહ્યું કે આ ફક્ત એક ડ્રાફ્ટ રોલ છે. આટલી મોટી કવાયતમાં નાની ભૂલો થઈ શકે છે, પરંતુ એવું કહેવું યોગ્ય નથી કે મૃતકો જીવંત છે.

સુનાવણીમાં શું થયું તે વાંચો?

જસ્ટિસ જોયમાલા બાગચીએ કહ્યું કે જો ડ્રાફ્ટ રોલ પહેલા તૈયારીના પગલાં યોગ્ય રીતે અનુસરવામાં ન આવે તો તે ગંભીર બાબત છે. કોર્ટે કહ્યું કે જે લોકોને ખોટી રીતે મૃત દર્શાવવામાં આવ્યા છે તેમને સુધારવામાં આવશે.

ન્યાયાધીશ બાગચીએ ધ્યાન દોર્યું કે ફોર્મ 4 ના તબક્કે આ આવશ્યકતા છે. 4 ડ્રાફ્ટ છે, જો મને બાકાત રાખવામાં આવે અને હું તેમાં સામેલ થવા માંગુ છું, તો હું ફોર્મ 6 ભરું છું. ન્યાયાધીશ બાગચીએ કહ્યું કે આ અહેવાલોના આધારે, BLO નિયમ 10 મુજબ ડ્રાફ્ટ રોલ તૈયાર કરે છે. સિબ્બલે કહ્યું કે કૃપા કરીને ફોર્મ 4 જુઓ, તેઓ મારી પાસેથી શું ઇચ્છે છે. નામ અને વિગતો – નાગરિકનું નામ, પિતા/માતા/પતિની વિગતો, ઉંમર, સહી.

SIR પ્રક્રિયાના નિયમોની ચર્ચા થઈ રહી છે… સિબ્બલે કહ્યું કે તેમણે પગાર ફોર્મમાં શું માંગ્યું છે? એવું કંઈ નથી. તે ફોર્મ જુઓ જે તેઓ કહે છે કે તેમણે લોકોને ભરવાનું કહ્યું છે. તેનો ફોર્મ 4 સાથે કોઈ સંબંધ નથી. આખી પ્રક્રિયા કાયદાની વિરુદ્ધ છે, તેમને આ કરવાનો કોઈ અધિકાર નથી.

જસ્ટિસ સૂર્યકાંતે પૂછ્યું કે ફોર્મમાં ક્યાં લખ્યું છે કે બધા દસ્તાવેજો ત્યાં હોવા જોઈએ?

સિબ્બલે કહ્યું કે મૂળ મુદ્દો ખૂટે છે.

જસ્ટિસ કાંતે કહ્યું કે આ સાચું છે કે શંકા, ચાલો જોઈએ. હેતુ સુવિધા પૂરી પાડવાનો છે, તે આધાર કાર્ડ પર આવે છે. તેમાં ‘નીચે આપેલી યાદીમાંથી’ લખ્યું છે, તે જરૂરી નથી કે તમારે બધા દસ્તાવેજો આપવા પડે.

સિબ્બલે કહ્યું કે બિહારના લોકો પાસે આ દસ્તાવેજો નથી, તે જ મુદ્દો છે.

ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંતે કહ્યું કે બિહાર ભારતનો એક ભાગ છે. જો બિહાર પાસે તે નથી, તો અન્ય રાજ્યો પાસે પણ તે નહીં હોય. આ દસ્તાવેજો શું છે? જો તમે કેન્દ્ર સરકારના કર્મચારી છો, તો સ્થાનિક/LIC દ્વારા જારી કરાયેલ કોઈપણ ઓળખપત્ર/દસ્તાવેજ.

સિબ્બલે કહ્યું કે તેઓ કહી રહ્યા છે કે તેની પુષ્ટિ થઈ શકતી નથી. જન્મ પ્રમાણપત્રોની વાત કરીએ તો, ફક્ત 3.056% લોકો પાસે તે છે. પાસપોર્ટ 2.7% છે અને 14.71% લોકો પાસે મેટ્રિક્યુલેશન પ્રમાણપત્ર છે.

જે. કાન્ત: તમે ભારતના નાગરિક છો તે સાબિત કરવા માટે કંઈક તો હોવું જોઈએ… દરેક પાસે પ્રમાણપત્ર હોય છે, સિમ ખરીદવા માટે તે જરૂરી છે. OBC/SC/ST પ્રમાણપત્ર…

સિબ્બલે કહ્યું કે તેઓ 2003 ના લોકોને તેમને આપવામાં આવતા કોઈપણ દસ્તાવેજમાંથી બાકાત રાખી રહ્યા છે. આ 2025 ના રોલ છે.

ન્યાયાધીશ કાંતે કહ્યું કે અમે પૂછી રહ્યા છીએ કે જો તમે પ્રક્રિયાને જ પડકારી રહ્યા છો, તો તમે કટ-ઓફ તારીખ પર સવાલ ઉઠાવી રહ્યા છો. તો ચાલો આ વાત પર આવીએ, શું ચૂંટણી પંચ પાસે આવો અધિકાર છે? જો એ સ્વીકારી લેવામાં આવે કે ચૂંટણી પંચ પાસે આવો અધિકાર નથી, તો મામલો સમાપ્ત થઈ ગયો છે.

સિબ્બલે કહ્યું કે તે સાચું છે. પરંતુ તેઓ એમ પણ કહે છે કે જો હું 2003 ના યાદીમાં હોત, અને મેં ગણતરી ફોર્મ ભર્યું ન હોય, તો મને બાકાત રાખવામાં આવશે. મને આનો પણ વાંધો છે.

ન્યાયાધીશ બાગચીએ કહ્યું કે નિયમ ૧૨ કહે છે કે જો તમે ૨૦૦૩ના રોલમાં નથી, તો તમારે દસ્તાવેજો આપવા પડશે.

સુપ્રીમ કોર્ટે સિબ્બલને કહ્યું કે અમે જાણવા માંગીએ છીએ કે તમારા આરોપો માત્ર કલ્પના છે કે તેમાં કોઈ વાસ્તવિકતા છે.

સિબ્બલે કહ્યું કે આ અમારી દલીલ છે. કરોડો લોકો બાકાત રહેવાની શક્યતા છે. ઓક્ટોબરમાં ચૂંટણી છે, તેમણે આવું શા માટે કરવું જોઈએ? તેઓ તેમના જવાબમાં કહે છે કે તેમણે કોઈ ચકાસણી કરી નથી. કુલ ૭.૯ કરોડ મતદારો, તેઓ કહે છે કે ૭.૨૪ કરોડ લોકોએ ફોર્મ ભર્યું છે, ૨૨ લાખ મૃત્યુ પામ્યા છે (આ ચકાસણી વિના છે), ૭ લાખ પહેલાથી જ નોંધણી કરાવી ચૂક્યા છે.

ન્યાયાધીશ કાંતે કહ્યું કે આનો અર્થ એ થયો કે ૭.૨૪ કરોડ જીવિત છે. ૨૨ લાખ મૃત છે. તમે જે કરોડો લોકોની વાત કરી રહ્યા છો તે ક્યાં છે?

સિબ્બલે કહ્યું કે 2003 ની મતદાર યાદીમાં 4.96 કરોડ લોકો છે. અમારી પાસે લગભગ 4 અંક બાકી છે.

જસ્ટિસ બાગચીએ કહ્યું કે દેખીતી રીતે મૃત લોકોને SIR માંથી દૂર કરવામાં આવશે. આમાં વાંધો શું છે?

ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંત: ચૂંટણી પંચનું કહેવું સાચું છે કે આધારને અંતિમ પુરાવા તરીકે સ્વીકારી શકાય નહીં, તેની તપાસ કરવાની જરૂર છે.

વકીલ પ્રશાંત ભૂષણે કહ્યું કે તેમણે ક્યાંય ઉલ્લેખ કર્યો નથી કે આ 65 લાખ લોકોની યાદી છે અને 65 લાખ લોકોમાંથી આ એવા લોકો છે જેઓ મૃત્યુ પામ્યા છે અને આ એવા લોકો છે જેઓ સ્થળાંતર કરી ચૂક્યા છે. તેમણે જવાબ દાખલ કરીને કહ્યું છે કે તેમને માહિતી આપવાની જરૂર નથી.

ચૂંટણી પંચના વકીલ રાકેશ દ્વિવેદીએ કહ્યું કે અમે BLA ને આપેલું નિવેદન સંપૂર્ણપણે ખોટું છે. કોર્ટને ગેરમાર્ગે દોરવામાં આવી રહી છે.

ભૂષણે કહ્યું કે ચૂંટણી પંચ પાસે બધી માહિતી છે. તેઓ કહી રહ્યા છે કે અમે તમને માહિતી આપવા માટે બંધાયેલા નથી. એવું નથી કે તેમની પાસે માહિતી નથી. તેનાથી પણ વધુ ચોંકાવનારી વાત એ છે કે ચૂંટણી પંચના BLO એ ‘ભલામણ કરેલ/ભલામણ કરેલ નથી’ લખ્યું છે અને અમને બે જિલ્લાઓના સંદર્ભમાં એક વ્હિસલબ્લોઅર દ્વારા આની યાદી મળી છે. અમને જે જાણવા મળ્યું છે તે ચોંકાવનારું છે, ફોર્મ ભરનારા 10-12% મતદારોની ભલામણ કરવામાં આવી નથી! આનો આધાર શું છે? દેશના ઇતિહાસમાં ચૂંટણી પંચે આ પહેલા ક્યારેય આવું કર્યું નથી.

આ પણ વાંચો:ટણી પંચે બિહારના 65 લાખ મતદારો અંગે સુપ્રીમ કોર્ટને શું જવાબ આપ્યો?

આ પણ વાંચો:જેટલા મહિના લગ્ન ટક્યા,તેટલા જ કરોડ રૂપિયા માંગી રહ્યા છો, સુપ્રીમ કોર્ટે ભરણપોષણની માંગણી પર ચુકાદો આપ્યો!

આ પણ વાંચો:તમે શું ઇચ્છો છો? આજીવન કેદ કે સાત વર્ષની જેલ… સુપ્રીમ કોર્ટે સડસઠ વર્ષના વૃદ્ધને આ પસંદગી કેમ આપી?