India-Pakistan War: ઓપરેશન સિંદૂર હેઠળ, ભારતે પાકિસ્તાનની અંદર અનેક મુખ્ય લક્ષ્યો સામે સ્વદેશી રીતે વિકસિત શસ્ત્રોનો ઉપયોગ કર્યો. આમાંથી, સૌથી વધુ ધ્યાન બ્રહ્મોસ મિસાઇલ પર આપવામાં આવ્યું છે, જે તેની મલ્ટી-પ્લેટફોર્મ ક્ષમતા અને સુપરસોનિક ચોકસાઈ માટે જાણીતી છે.
જમીન,સમુદ્ર અને હવામાંથી પ્રહાર કરવા માટે રચાયેલ બ્રહ્મોસ મિસાઇલોએ રફીકી, મુરિદકે, નૂર ખાન, રહીમ યાર ખાન, સુક્કુર અને ચુનિયા જેવા મુખ્ય લશ્કરી સ્થાપનોને સફળતાપૂર્વક નિશાન બનાવ્યા.
ડૉ. કલામનું યોગદાન
ભારતના ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ અને ‘મિસાઇલ મેન’ તરીકે પ્રખ્યાત ડૉ. એપીજે અબ્દુલ કલામે બ્રહ્મોસ મિસાઇલના વિકાસમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી. સંરક્ષણ સંશોધન અને વિકાસ સંગઠન (DRDO) ના વડા તરીકે, તેમણે ભારત અને રશિયા વચ્ચે સરકારી સ્તરની ભાગીદારીનું નેતૃત્વ કર્યું.
આ ઐતિહાસિક કરાર 1998માં મોસ્કોમાં ડૉ. કલામ અને રશિયન નાયબ સંરક્ષણ પ્રધાન એન. વી. મિખૈલોવ વચ્ચે થયો હતો, જેના કારણે બ્રહ્મોસ એરોસ્પેસ પ્રાઇવેટ લિમિટેડની સ્થાપના થઈ. આમાં ભારતનો હિસ્સો 50.5% અને રશિયાનો 49.5% રાખવામાં આવ્યો હતો.
‘ભાગીદારી વ્યવસ્થાપન’ દ્વારા આ પ્રોજેક્ટ સફળ રહ્યો.
આ પ્રોજેક્ટનો ઉદ્દેશ સ્પષ્ટ હતો – જમીન, પાણી અને હવામાંથી ફાયર કરી શકાય તેવી હાઇ સ્પીડ, ચોકસાઇવાળી ગાઇડેડ મિસાઇલ બનાવવાનો. ડૉ. કલામે ‘ભાગીદારી વ્યવસ્થાપન’ ના સિદ્ધાંતને અપનાવીને આ મહત્વાકાંક્ષી યોજનાને વાસ્તવિકતા બનાવી.
ડૉ. કલામ માત્ર એક વૈજ્ઞાનિક જ નહોતા પરંતુ એક સ્વપ્નદ્રષ્ટા હતા જેમણે આત્મનિર્ભરતા અને આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગના વિચારને જોડીને બ્રહ્મોસ જેવા પ્રોજેક્ટને જન્મ આપ્યો. આજે, બ્રહ્મોસ ભારતની સંરક્ષણ ક્ષમતાનું એક કાયમી પ્રતીક છે અને ડૉ. કલામના વિઝનને સાકાર કરનાર છે.
મિસાઇલ સ્વનિર્ભરતાની શરૂઆત
ભારતમાં મિસાઇલ સ્વનિર્ભરતાની શરૂઆત 1983 માં ઇન્ટિગ્રેટેડ ગાઇડેડ મિસાઇલ ડેવલપમેન્ટ પ્રોગ્રામ (IGMDP) થી થઈ હતી. પરંતુ ૧૯૯૦ના દાયકામાં થયેલા ગલ્ફ વોરે અત્યાધુનિક ક્રુઝ મિસાઇલની તાત્કાલિક જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો. આ પછી, રશિયા સાથે ગાઢ સહયોગ તરફ પગલાં લેવામાં આવ્યા અને બ્રહ્મોસનો જન્મ થયો.
આ મિસાઇલનું નામ ભારતની બ્રહ્મપુત્ર નદી અને રશિયાની મોસ્કવા નદી પરથી લેવામાં આવ્યું છે. તેનું પહેલું સફળ પરીક્ષણ ૧૨ જૂન ૨૦૦૧ના રોજ થયું હતું. આ મિસાઇલ DRDO અને રશિયાની NPOM કંપની વચ્ચેના સંયુક્ત પ્રયાસનું પરિણામ છે અને આજે તેને વિશ્વની સૌથી ઝડપી ક્રુઝ મિસાઇલોમાંની એક ગણવામાં આવે છે.
મિસાઇલ શક્તિ
બ્રહ્મોસ એક સુપરસોનિક ક્રુઝ મિસાઇલ છે, જે અવાજની ગતિ કરતાં ત્રણ ગણી ઝડપથી ઉડે છે (મૅક 3). તે ભારત અને રશિયા દ્વારા સંયુક્ત રીતે બનાવવામાં આવ્યું છે. તેને જમીન, સમુદ્ર અને હવામાંથી લોન્ચ કરી શકાય છે. તેની રેન્જ 290-450 કિલોમીટર છે. તે 200-300 કિલો વિસ્ફોટકો વહન કરે છે, જે તેને મોટા લશ્કરી ઠેકાણાઓને નષ્ટ કરવામાં સક્ષમ બનાવે છે.
બ્રહ્મોસની ટેકનિકલ વિગતો
બ્રહ્મોસ એક સુપરસોનિક ક્રુઝ મિસાઇલ છે જેની ગતિ લગભગ 2,800-3,000 કિલોમીટર પ્રતિ કલાક છે. તે ભારત અને રશિયાના સહયોગથી વિકસાવવામાં આવ્યું છે. તેનું નામ ભારતની બ્રહ્મપુત્ર નદી અને રશિયાની મોસ્કવા નદી પરથી પડ્યું છે.
લોન્ચ પ્લેટફોર્મ: જમીન, સમુદ્ર (જહાજો અને સબમરીન) અને હવા (વિમાન, દા.ત. સુખોઈ-30MKI) પરથી લોન્ચ કરી શકાય છે.
ચોકસાઈ: અદ્યતન નેવિગેશન અને માર્ગદર્શન પ્રણાલી સાથે, તે લક્ષ્યને ચોકસાઈથી હિટ કરે છે.
બધા હવામાનમાં કામ કરવાની ક્ષમતા: દિવસ અને રાત અને કોઈપણ હવામાનમાં કામ કરી શકે છે.
ફાયર એન્ડ ફોરગેટ: એકવાર લોન્ચ થયા પછી તેને ઓપરેટર દ્વારા સતત દેખરેખની જરૂર નથી.
આ પણ વાંચો:કર્નલ સોફિયા કુરેશીની બહેન દાદાસાહેબ ફાળકે એવોર્ડ વિજેતા પણ છે! શૂટિંગમાં રહી છે ગોલ્ડ મેડાલિસ્ટ
આ પણ વાંચો:વિજય શાહે કરી કર્નલ સોફિયા પર વિવાદાસ્પદ ટિપ્પણી, કોંગ્રેસે કહ્યું- મંત્રી પદ પરથી…
