કેન્દ્રીય ચૂંટણી પંચે રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીની તારીખોની જાહેરાત કરી દીધી છે. કેન્દ્રીય ચૂંટણી પંચ દ્વારા જાહેર કરાયેલા કાર્યક્રમ અનુસાર રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી માટે 18મી જુલાઈએ મતદાન થશે અને મત ગણતરી 21મીએ થશે. જ્યારે એક કરતાં વધુ ઉમેદવારો હશે ત્યારે રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી યોજાશે અને ચૂંટણી યોજાશે. જો 18 જુલાઈએ રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી માટે મતદાન કરવાની જરૂર પડશે, તો લોકસભા, રાજ્યસભા અને વિધાનસભાના સભ્યો તેમાં ભાગ લેશે અને 21 જુલાઈના રોજ મતગણતરી થશે, ત્યારબાદ નવા રાષ્ટ્રપતિનું નામ જાહેર કરવામાં આવશે.
ચૂંટણી પંચ મતદારોને આપશે પેન
ચૂંટણી પંચે રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી માટે મતદાન કરનારા સાંસદો અને ધારાસભ્યો માટે પણ નિયમો જારી કર્યા છે. જે મતદારો મતદાન કરશે તેમને ચૂંટણી પંચ તેના વતી પેન આપશે, આ પેન રિટર્નિંગ ઓફિસર પાસે હાજર રહેશે. આ પેન મતદારોને બેલેટ પેપર સોંપતી વખતે મતદાન મથક પર આપવામાં આવશે. જો મતદારો તેમના મતને ચિહ્નિત કરવા માટે અન્ય કોઈપણ પેનનો ઉપયોગ કરશે, તો મતગણતરી સમયે તેમનો મત અમાન્ય જાહેર કરવામાં આવશે.
પ્રથમ ચૂંટણી ચિહ્નિત કરવા માટે જરૂરી
મતદારોએ ઉમેદવારોની સંખ્યાના આધારે પસંદગીના આધારે મતદાન કરવાનું રહેશે. જો મતદારોએ તેમની પ્રથમ ચૂંટણી ચિહ્નિત ન કર્યું હોય અને બાકીની ચૂંટણીઓ પર ચિહ્નો ન મૂક્યા હોય, તો આ મત અમાન્ય ગણવામાં આવશે. એટલે કે, પ્રથમ પસંદગી ભરવા માટે તે જરૂરી રહેશે.
આ લોકો આપી શકે છે મત
સંસદના બંને ગૃહોના સભ્યો (લોકસભા, રાજ્યસભા), રાજ્ય વિધાનસભાના સભ્યો, રાષ્ટ્રીય રાજધાની પ્રદેશ દિલ્હી અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ પુડુચેરીની વિધાનસભાના સભ્યોને મત આપવાનો અધિકાર છે. જયારે સંસદના નામાંકિત સભ્યો અને વિધાન પરિષદના સભ્યો રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીમાં મતદાન કરી શકતા નથી, કારણ કે તેઓ સીધા લોકો દ્વારા ચૂંટાતા નથી.
રાષ્ટ્રપતિ પદ માટે પરોક્ષ ચૂંટણી
ભારતમાં રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી સીધી રીતે લોકોના મત દ્વારા નક્કી થતી નથી. તેના બદલે, રાષ્ટ્રપતિની પસંદગી લોકોના ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓ એટલે કે સાંસદો અને ધારાસભ્યોના મતથી થાય છે. તેથી જ તેને પરોક્ષ ચૂંટણી પણ કહેવામાં આવે છે.
પ્રતિનિધિત્વ સિસ્ટમ
મતદાન કરનારા સાંસદો અને ધારાસભ્યોના મતોનું વજન અલગ-અલગ હોય છે. જુદા-જુદા રાજ્યોના ધારાસભ્યોના મતોનું વજન પણ જુદુ જુદુ હોય છે. આ વેઇટેજ જે રીતે નક્કી કરવામાં આવે છે તેને પ્રમાણસર પ્રતિનિધિત્વ સિસ્ટમ કહેવામાં આવે છે. હાલમાં દેશના તમામ રાજ્યોના ધારાસભ્યોના વોટની કિંમત 5 લાખ 43 હજાર 231 છે. જયારે લોકસભા સાંસદોની કુલ કિંમત 5 લાખ 43 હજાર 200 છે.
