National News: ભારત સરકારે શનિવારે બાંગ્લાદેશી ઉત્પાદનોના ઉત્તરપૂર્વ ભારત અને વિદેશમાં નિકાસ પર પ્રતિબંધ મૂકવાનો નિર્ણય લીધો છે. બાંગ્લાદેશ ભારતીય નિકાસ પર નોન-ટેરિફ અવરોધો મૂકી રહ્યું હતું. આવી સ્થિતિમાં, ભારતના આ પગલાને તેની પ્રતિક્રિયા તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે. ભારતનું આ પગલું મુશ્કેલીગ્રસ્ત બાંગ્લાદેશ માટે સમસ્યારૂપ સાબિત થઈ શકે છે.
હકીકતમાં, ભારતમાં કેન્દ્રીય વાણિજ્ય મંત્રાલય હેઠળના વિદેશી વેપાર મહાનિર્દેશાલયે શનિવારે એક સૂચના જારી કરી છે. તેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે બાંગ્લાદેશથી ભારતમાં માછલી, એલપીજી, ખાદ્ય તેલ અને ભૂકો કરેલા પથ્થરની આયાત પર આ પ્રતિબંધો લાગુ પડશે નહીં. આ પ્રતિબંધો ભારત દ્વારા નેપાળ/ભૂતાનમાં બાંગ્લાદેશની નિકાસ પર પણ લાગુ પડશે નહીં, એમ તેમાં જણાવાયું છે.
મોહમ્મદ યુનુસે ચીનમાં નિવેદન આપ્યું
બાંગ્લાદેશની વચગાળાની સરકારના મુખ્ય સલાહકાર મુહમ્મદ યુનુસે બેઇજિંગમાં કહ્યું હતું કે ઉત્તરપૂર્વ ભારત “ભૂપ્રદેશથી ઘેરાયેલું છે અને ઢાકા સમગ્ર પ્રદેશ માટે સમુદ્રનું એકમાત્ર રક્ષક છે” – આ ટિપ્પણી તેમણે “ચીની અર્થતંત્રના વિસ્તરણ” ની માંગ કરતી વખતે કરી હતી તેના દોઢ મહિના પછી આ પ્રતિબંધો લાગુ કરવામાં આવ્યા છે.
ભારતે શું આદેશ આપ્યો?
ભારતે આસામ, મેઘાલય, ત્રિપુરા અને મિઝોરમમાં તમામ લેન્ડ કસ્ટમ સ્ટેશનો (LCS) અથવા ઇન્ટિગ્રેટેડ ચેક પોસ્ટ્સ (ICPs) અને ઉત્તર બંગાળમાં ચાંગરાબંધા અને ફુલબારી દ્વારા ભારતમાં બાંગ્લાદેશી નિકાસ પર બંદર પ્રતિબંધો લાદવાનો નિર્ણય લીધો છે. આ ઉત્પાદનોમાં તૈયાર વસ્ત્રો, લાકડાનું ફર્નિચર, પ્લાસ્ટિક અને પીવીસી તૈયાર માલ, ફળ અને કાર્બોરેટેડ પીણાં, બેકડ સામાન, નાસ્તા, ચિપ્સ અને કન્ફેક્શનરી વસ્તુઓ અને સુતરાઉ યાર્ન વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.
વધુમાં, રેડીમેડ ગાર્મેન્ટ્સના કિસ્સામાં, બંદર પ્રતિબંધો બાંગ્લાદેશથી ભારતમાં તમામ જમીન બંદરો પર નિકાસ પર લાગુ થવાની અપેક્ષા છે, જેમાં ફક્ત કોલકાતા અને ન્હાવા શેવા બંદરો દ્વારા જ આયાતની મંજૂરી આપવામાં આવશે. તમને જણાવી દઈએ કે ગયા વર્ષે ઓગસ્ટમાં શેખ હસીના સરકારને હટાવ્યા પછી ઢાકા સામે દિલ્હી દ્વારા કરવામાં આવેલી આ સૌથી મજબૂત બદલો લેવાની કાર્યવાહી છે.
ભારતે પ્રતિબંધો કેમ લગાવ્યા?
પૂર્વોત્તરમાં પ્રતિબંધોનું કારણ એ છે કે ભારતે અગાઉ કોઈપણ બિનજરૂરી પ્રતિબંધો વિના તમામ LCS અને ICP અને બંદરો દ્વારા બાંગ્લાદેશી માલની નિકાસને મંજૂરી આપી હતી. બાંગ્લાદેશ ભારતીય નિકાસ પર બંદર પ્રતિબંધો લાદવાનું ચાલુ રાખે છે, ખાસ કરીને ઉત્તરપૂર્વીય રાજ્યોની સરહદે આવેલા LCS અને ICP પર, ભલે આ મુદ્દો લાંબા સમયથી બધી સંબંધિત બેઠકોમાં ઉઠાવવામાં આવ્યો હોય.
આવી સ્થિતિમાં, દિલ્હીનું મૂલ્યાંકન છે કે બાંગ્લાદેશ દ્વારા વસૂલવામાં આવતા ગેરવાજબી રીતે ઊંચા અને આર્થિક રીતે અવ્યવહારુ ટ્રાન્ઝિટ ચાર્જને કારણે ઉત્તરપૂર્વમાં ઔદ્યોગિક વિકાસ ત્રણ ગણો ખતરો અનુભવી રહ્યો છે, જે વ્યવહારમાં દ્વિપક્ષીય પરિવહન કરારો હોવા છતાં, ઉત્તરપૂર્વને તેના ઉત્પાદિત માલ અને ઇનપુટ્સ માટે બાકીના ભારતમાં પ્રવેશથી વંચિત રાખે છે.
