નવી દિલ્હીઃ ભારતમાં પાવર ટ્રાન્સમિશન એક જ ગ્રિડ સાથે જોડાયેલું છે, જે 1,18,740 મેગાવોટ (મેગાવોટ)ના હસ્તાંતરણની આંતર-પ્રાદેશિક ક્ષમતા સાથે એક જ ફ્રિક્વન્સી પર ચાલે છે. કેન્દ્રીય નાણાં અને કોર્પોરેટ બાબતોના મંત્રી શ્રીમતી નિર્મલા સીતારમણે આજે સંસદમાં રજૂ કરેલા આર્થિક સર્વેક્ષણ 2023-24માં જણાવ્યું હતું કે, તે વિશ્વમાં સૌથી મોટા એકીકૃત વિદ્યુત ગ્રીડમાંના એક તરીકે ઉભરી રહ્યું છે.” સર્વેક્ષણમાં નોંધવામાં આવ્યું છે કે, 31 માર્ચ 2024 સુધી, ટ્રાન્સમિશન સિસ્ટમ્સ 4,85,544 સર્કિટ કિલોમીટર ટ્રાન્સમિશન લાઇન અને 12,51,080 મેગા વોલ્ટ એએમપી (એમવીએ) ટ્રાન્સફોર્મેશન ક્ષમતા સુધી વિસ્તૃત થઈ છે.
ભારત સરકારે આ ક્ષેત્રને વધારવા અને દેશમાં વીજળીની સતત વધતી માંગને પહોંચી વળવાના તેના પ્રયત્નોને વેગ આપ્યો છે. નાણાકીય વર્ષ 24માં પીક વીજળીની માંગ 13 ટકા વધીને 243 ગીગાવોટ થઈ ગઈ છે. નાણાકીય વર્ષ 23 અને નાણાકીય વર્ષ 24 ની વચ્ચે, સર્વેક્ષણ કહે છે કે, વીજ ઉત્પાદનમાં મહત્તમ વધારો યુટિલિટીઝ માટે નવીનીકરણીય ઉર્જા સંસાધનોમાં નોંધાયો છે.
આર્થિક સર્વે મુજબ ઓક્ટોબર 2017માં સૌભાગ્યની શરૂઆત વિવિધ યોજનાઓ હેઠળ શરૂ થયા બાદથી અત્યાર સુધીમાં કુલ 2.86 કરોડ ઘરોમાં વિદ્યુતીકરણ કરવામાં આવ્યું છે. વધુમાં, તેમાં જણાવાયું છે કે વીજળી (લેટ પેમેન્ટ સરચાર્જ અને સંબંધિત બાબતો) નિયમો, 2022ના અમલીકરણથી ડિસ્કોમ, તેમજ વીજળી ગ્રાહકો અને ઉત્પાદક કંપનીઓને રાહત મળી છે.
નવીનીકરણીય ક્ષેત્ર
આબોહવામાં પરિવર્તન પર સંયુક્ત રાષ્ટ્ર ફ્રેમવર્ક કન્વેન્શન હેઠળ ભારતે વર્ષ 2030 સુધીમાં બિન-અશ્મિભૂત ઇંધણ-આધારિત ઊર્જા સંસાધનોમાંથી આશરે 50 ટકા સંચિત ઇલેક્ટ્રિક પાવર સ્થાપિત ક્ષમતા હાંસલ કરવાની પ્રતિબદ્ધતા વ્યક્ત કરી છે. નવીન અને પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા મંત્રાલય વર્ષ 2030 સુધીમાં બિન-અશ્મિભૂત સ્ત્રોતોમાંથી 500 ગિગાવોટ (જીડબલ્યુ) સ્થાપિત વીજળી ક્ષમતા હાંસલ કરવાની દિશામાં કામ કરી રહ્યું છે.
આર્થિક સર્વેક્ષણમાં જણાવાયું છે કે, 31 માર્ચ 2024 સુધીમાં, દેશમાં કુલ 190.57 ગીગાવોટ નવીનીકરણીય ઉર્જા (આરઇ) ક્ષમતા સ્થાપિત કરવામાં આવી છે. દેશમાં કુલ સ્થાપિત ઉત્પાદન ક્ષમતામાં આરઇનો હિસ્સો 43.12 ટકા છે, એમ તેમાં નોંધવામાં આવ્યું છે.
ભારતમાં સ્વચ્છ ઊર્જા ક્ષેત્રે વર્ષ 2014થી 2023 વચ્ચે ₹8.5 લાખ કરોડનું નવું રોકાણ થયું હોવાનું સર્વેમાં જણાવવામાં આવ્યું છે. તે કહે છે કે આરઇ સેક્ટર 2024 થી 2030ની વચ્ચે ભારતમાં લગભગ ₹30.5 લાખ કરોડના રોકાણને આકર્ષિત કરે તેવી અપેક્ષા છે અને તેનાથી વેલ્યુ ચેઇનમાં નોંધપાત્ર આર્થિક તકો ઉભી થશે.
સેન્ટ્રલ ઇલેક્ટ્રિસિટી ઓથોરિટીની નેશનલ ઇલેક્ટ્રિસિટી પ્લાન મુજબ, સર્વેક્ષણમાં ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે કે બિન-અશ્મિભૂત ઇંધણ (હાઇડ્રો, ન્યુક્લિયર, સોલર, પવન, બાયોમાસ, સ્મોલ હાઇડ્રો, પંપ સ્ટોરેજ પંપ) આધારિત ક્ષમતા જે 2023-24માં કુલ સ્થાપિત ક્ષમતાના 441.9 ગીગાવોટમાંથી લગભગ 203.4 ગીગાવોટ (કુલના 46 ટકા) છે, જે 2026-27માં વધીને 349 ગીગાવોટ (57.3 ટકા) થવાની સંભાવના છે. અને 2029-30માં 500.6 ગીગાવોટ (64.4 ટકા) છે.
આ પણ વાંચો:ભારતે નાણાકીય વર્ષ 2023-24માં 4.7 કરોડ નોકરીનું સર્જન કર્યુ
આ પણ વાંચો:જેફ બેઝોસે વેચ્યા એમેઝોનનાં આટલા શેર…452 મિલિયન ડોલરથી પણ વધુ છે મૂલ્ય
આ પણ વાંચો:Aadhaar PVC Card: ઘરે ક્રેડિટ કાર્ડ જેવું આધાર કાર્ડ મંગાવવું છે? આ સ્ટેપ ફોલો કરો
