Supreme Court News: સુપ્રીમ કોર્ટ 8 ઓગસ્ટે કેન્દ્ર સરકારને નિશ્ચિત સમયમર્યાદામાં જમ્મુ અને કાશ્મીરને રાજ્યનો દરજ્જો પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે નિર્દેશ આપવાની માંગ કરતી અરજી પર સુનાવણી કરશે. બંધારણની કલમ 370 રદ કર્યા બાદ, જેણે પ્રદેશને વિશેષ દરજ્જો આપ્યો હતો, તે પૂર્વ રાજ્યનો દરજ્જો છીનવી લેવામાં આવ્યો હતો અને બાદમાં તેને જમ્મુ અને કાશ્મીર અને લદ્દાખના કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં વિભાજીત કરવામાં આવ્યું હતું.
ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ બી.આર. ગવઈની આગેવાની હેઠળની બેન્ચ સમક્ષ સંક્ષિપ્ત રજૂઆત દરમિયાન, વરિષ્ઠ વકીલ ગોપાલ શંકરનારાયણને માંગ કરી હતી કે આ મામલો – જે 8 ઓગસ્ટ માટે પહેલાથી જ સૂચિબદ્ધ છે – તેને કારણ યાદીમાંથી દૂર ન કરવો જોઈએ.
મુખ્ય ન્યાયાધીશ ગવઈએ ખાતરી આપી હતી કે આ મામલો આજ કારણ માટે યાદીમાંથી દૂર કરવામાં આવશે નહીં.
અરજીમાં જણાવાયું છે કે કલમ 370 રદ કરવા અંગેની સુનાવણી દરમિયાન કેન્દ્ર દ્વારા આપવામાં આવેલા ખાતરી છતાં, જમ્મુ અને કાશ્મીરને રાજ્યનો દરજ્જો પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે અત્યાર સુધી કોઈ પગલાં લેવામાં આવ્યા નથી. અરજદારો, કોલેજ લેક્ચરર ઝહૂર અહમદ ભટ અને કાર્યકર્તા ખુર્શીદ અહમદ માલી, એ દલીલ કરી છે કે સતત નિષ્ક્રિયતા સંઘીય માળખાનું ઉલ્લંઘન કરે છે – જે બંધારણના મૂળભૂત માળખાનો એક ભાગ છે – અને જમ્મુ અને કાશ્મીરના લોકોના લોકશાહી અધિકારોને નબળી પાડે છે.
આ અરજી પહેલાથી જ પેન્ડિંગ ‘કલમ 370’ કેસમાં દાખલ કરવામાં આવી છે, જેમાં 11 ડિસેમ્બર, 2023 ના રોજ પાંચ ન્યાયાધીશોની બંધારણીય બેન્ચે સર્વાનુમતે કલમ 370 રદ કરવા અને રાજ્યને બે કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં પુનર્ગઠિત કરવાના કેન્દ્રના ઓગસ્ટ 2019 ના નિર્ણયને સમર્થન આપ્યું હતું.
અરજીમાં જણાવાયું છે કે કલમ 370 રદ કરવા અંગેની સુનાવણી દરમિયાન કેન્દ્ર દ્વારા આપવામાં આવેલા ખાતરી છતાં, જમ્મુ અને કાશ્મીરને રાજ્યનો દરજ્જો પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે અત્યાર સુધી કોઈ પગલાં લેવામાં આવ્યા નથી.
જોકે કોર્ટે કલમ 3 હેઠળ આવા પુનર્ગઠન બંધારણીય રીતે માન્ય છે કે નહીં તે નક્કી કરવાનું ટાળ્યું હતું, પરંતુ તેણે સુનાવણી દરમિયાન સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતાના નિવેદનની નોંધ લીધી હતી કે લદ્દાખ સિવાય જમ્મુ અને કાશ્મીરને રાજ્યનો દરજ્જો પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવશે.
અરજદારોએ હવે કોર્ટને તે ખાતરીનો અમલ કરવા વિનંતી કરી છે, દલીલ કરી છે કે નિર્ણય લેવામાં આવ્યાને દસ મહિનાથી વધુ સમય વીતી ગયો છે, અને પૂર્ણ રાજ્યનો દરજ્જો પુનઃસ્થાપિત કરવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરવા માટે કોઈ પગલાં લેવામાં આવ્યા નથી.
અરજીમાં જણાવાયું છે કે, “રાજ્યનો દરજ્જો પુનઃસ્થાપિત કરવામાં વિલંબ સંઘીય માળખા અને જમ્મુ અને કાશ્મીરના લોકોના બંધારણીય અધિકારો માટે ગંભીર રીતે હાનિકારક છે.” તેમાં વધુમાં જણાવાયું છે કે રાજ્યનો દરજ્જો ન હોવા છતાં વિધાનસભા ચૂંટણીઓ યોજવી એ લોકશાહી સ્વ-શાસનનું દૂષિત સ્વરૂપ સ્થાપિત કરવા સમાન હશે, જે ભારતીય સંઘવાદના સિદ્ધાંતોની વિરુદ્ધ છે.
અરજીમાં જણાવાયું છે કે રાજ્યને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશમાં રૂપાંતરિત કરવાથી પ્રદેશમાં પ્રતિનિધિત્વ શાસન પહેલાથી જ નબળું પડી ગયું છે, અને વધુ વિલંબથી ત્યાંના લોકોના બંધારણીય અધિકારો અને સ્વાયત્તતાને ન ભરવાપાત્ર નુકસાન થશે.
અરજદારોએ કોર્ટને વિનંતી કરી છે કે કેન્દ્ર સરકારને બે મહિનાની સમયમર્યાદામાં રાજ્યનો દરજ્જો પુનઃસ્થાપિત કરવાનો નિર્દેશ આપે, અને ચેતવણી આપી છે કે વધુ વિલંબથી પ્રદેશની લોકશાહી રચના, બંધારણીય ઓળખ અને પ્રાદેશિક અખંડિતતાને ગંભીર નુકસાન થઈ શકે છે.
1111 ડિસેમ્બર, 2023ના રોજ આપેલા પોતાના ચુકાદામાં, કલમ 370 નાબૂદ કરવાના નિર્ણયને સમર્થન આપતા, સુપ્રીમ કોર્ટે ભારતના ચૂંટણી પંચને 30 સપ્ટેમ્બર, 2024 સુધીમાં જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં વિધાનસભા ચૂંટણીઓ યોજવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો. બેન્ચે વધુમાં કહ્યું હતું કે રાજ્યનો દરજ્જો “શક્ય તેટલી ઝડપથી” પુનઃસ્થાપિત કરવો જોઈએ.
રાજ્યનો દરજ્જો પુનઃસ્થાપિત કરવાની માંગ કરતી હાલની અરજી ઔપચારિક રીતે 8 ઓક્ટોબર, 2024ના રોજ દાખલ કરવામાં આવી હતી. અગાઉ તેનો ઉલ્લેખ તત્કાલીન મુખ્ય ન્યાયાધીશ ડી.વાય. ચંદ્રચુડ (હવે નિવૃત્ત) અને ન્યાયાધીશ જે.બી. પારડીવાલા અને મનોજ મિશ્રાની બેન્ચ સમક્ષ 17 ઓક્ટોબર, 2024ના રોજ કરવામાં આવ્યો હતો, તે સમયે કોર્ટે ખાતરી આપી હતી કે આ મામલો સૂચિબદ્ધ કરવામાં આવશે.
આ પણ વાંચો:ભારતમાં ગરમીનું મોજું,દિલ્હીથી UP સુધી ભારે વરસાદ, ઉત્તરાખંડમાં ભૂસ્ખલનની ચેતવણી જારી!
આ પણ વાંચો:રાહુલ ગાંધીએ ફરી ચૂંટણી પંચ પર સવાલ ઉઠાવ્યા,’લોકોને મતદાર યાદી પર વિશ્વાસ નથી’!
