લગભગ 100 મિલિયન વર્ષો પહેલા, શનિ ગ્રહ, જ્યારે ડાયનાસોર પૃથ્વી પર ફરતા હતા. પછી તેનો એક બર્ફીલા ચંદ્ર (Icy Moon) માર્યો ગયો. આ હત્યા એટલે કે ચંદ્રનો વિનાશ ફક્ત એટલા માટે કરવામાં આવ્યો હતો કે શનિ તેની આસપાસ ગાઢ વલયો બનાવી શકે. ઘણા ગ્રહો વલયો વગરના છે. આવી સ્થિતિમાં શનિ ગ્રહે આ વલયો બનાવ્યા હતા.
આ બાબતે બે દિવસ પહેલા એટલે કે 15 સપ્ટેમ્બર 2022ના રોજ સાયન્સ જર્નલમાં એક અભ્યાસ અહેવાલ પ્રકાશિત થયો છે. જેમાં કહેવાય છે કે લગભગ 100 મિલિયન વર્ષ પહેલા શનિ ગ્રહે પોતાના ગુરુત્વાકર્ષણ બળથી બર્ફીલા ચંદ્રને પોતાની તરફ ખેંચ્યો હતો. શનિ સાથે અથડાયા બાદ ચંદ્રના ટુકડા થઈ ગયા. અથડામણ પછી ચંદ્ર શનિની આસપાસ અવકાશમાં ફેલાઈ સુંદર વલયોમાં ફેરવાઈ ગયો .
નવા અભ્યાસમાં એવું પણ જણાવવામાં આવ્યું છે કે આ રિંગ્સ બનવાનું કારણ ટાઈટનની બહારની તરફ જવાની આદત, શનિ અને નેપ્ચ્યુનની ભ્રમણકક્ષામાં હલનચલનના કારણે પેદા થતા તરંગો છે. દાયકાઓ પહેલા શનિના વલયો વિશે ચર્ચા હતી. કેટલાક વૈજ્ઞાનિકો માનતા હતા કે આ વલયો ગ્રહ સાથે જ રચાયા હતા.
મેસેચ્યુસેટ્સ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ ટેક્નૉલૉજી (MIT)ના સ્કોટ ટ્રેમેન અને કૅલટેકના પીટર ગોલ્ડરીચે 1980ના દાયકાની શરૂઆતમાં જણાવ્યું હતું કે તેના વલયો શનિ કરતાં 100 મિલિયન વર્ષ નાના છે. ઘણી વખત આ રિંગ્સના બરફ અને પથ્થરો એકબીજા સાથે અથડાય છે. તો ક્યારેક શનિ ગ્રહ સાથે અથડાય છે.
વર્ષ 2017 માં, નાસાના કેસિની (કેસિની મિશન) એ શનિ ગ્રહ સાથે ટકરાતા પહેલા ઘણી મહત્વપૂર્ણ માહિતી મોકલી છે. અવકાશયાનના કોસ્મિક ડસ્ટ એનાલાઈઝરએ વર્ણવ્યું હતું કે કેવી રીતે શનિ ગ્રહ પરથી ઉડતી ધૂળ રિંગ્સમાં આવે છે. આને કારણે, રિંગ્સમાં ઘનતા સતત વધી રહી છે. પરંતુ માત્ર એક ટકા રિંગ્સ ધૂળથી બનેલી છે. એટલે કે, રિંગ્સ 100 મિલિયન વર્ષ જૂના છે.
Saturn may have destroyed one of its moons to make its rings https://t.co/t9tbsgISMz pic.twitter.com/2lxMp87gSx
— SPACE.com (@SPACEdotcom) September 15, 2022
એમઆઈટીના જેક વિઝડમના નવા સંશોધન મુજબ, આની પાછળ ભૌતિક મિકેનિઝમ સામેલ છે. કારણ કે શનિ પોતાની ધરી પર ફરે છે. તેનો સૌથી મોટો ચંદ્ર ટાઇટન ગ્રહ તરફ ખેંચાય છે અને દૂર જાય છે. શનિ ગ્રહ સૂર્યમંડળના સમતલ પર 26.7 ડિગ્રીના ખૂણા પર ફરે છે. આ કારણોને લીધે એવું લાગે છે કે શનિ ગ્રહે તેના ચંદ્રને ખેંચીને નાશ કર્યો હશે. અને ધૂળ અને પથ્થરો, બરફ જે તેમાંથી ઉડ્યો તે બધા એક સાથે વલયો બન્યા.
જેક વિઝડમ કહે છે કે શનિ અને નેપ્ચ્યુન ગ્રહ વચ્ચે ભ્રમણકક્ષાના પડઘોને કારણે ઘણું અસંતુલન છે. આ કારણે, ત્યાં હાજર કોઈપણ ચંદ્ર અથવા ઉપગ્રહ તેની સ્થિતિથી દૂર થઈ ગયો હોવો જોઈએ. તેની દિશા અને ભ્રમણકક્ષા છોડ્યા બાદ તે શનિ ગ્રહ સાથે અથડાઈ હશે. અથવા ગુરુત્વાકર્ષણમાં ફેરફારને કારણે તેનો નાશ થયો હશે. વૈજ્ઞાનિકો આ ચંદ્રને ક્રાયસાલિસ કહે છે.
