મંગળયાનનો અંત આવ્યો છે. તેના તરફ થી હવે કોઈ માહિતી મળી શકશે નહીં. તેમાં હાજર ઈંધણ અને બેટરી પણ ખતમ થઈ ગઈ છે. આ સાથે મંગળયાન એટલે કે માર્સ ઓર્બિટર મિશન (MOM)ની આઠ વર્ષ અને આઠ દિવસની સફરનો અંત આવ્યો. આ મિશન 5 નવેમ્બર 2013ના રોજ લોન્ચ કરવામાં આવ્યું હતું. તે 24 સપ્ટેમ્બર 2014ના રોજ મંગળની ભ્રમણકક્ષામાં પહોંચ્યું હતું. આ મિશન સાથે, ભારત એક જ વારમાં સીધા મંગળ પર પહોંચનાર વિશ્વનો પ્રથમ દેશ બન્યો હતો.
મંગળયાન મિશનનો ખર્ચ 450 કરોડ રૂપિયા હતો. આટલા ખર્ચમાં ત્યારે હોલિવૂડની ફિલ્મો બનતી હતી. ઈસરોએ સમાચાર એજન્સી પીટીઆઈને જણાવ્યું કે હવે મંગલયાનમાં કોઈ ઈંધણ બચ્યું નથી. સંપૂર્ણપણે સમાપ્ત થઈ ગયું છે. સ્પેસક્રાફ્ટની બેટરી પણ સંપૂર્ણ રીતે ખતમ થઈ ગઈ છે. મંગલયાન સાથેની અમારી કડી પણ તૂટી ગઈ છે. જો કે, દેશની સ્પેસ એજન્સીએ તેના સત્તાવાર ટ્વિટર હેન્ડલથી આ વિશે કોઈ માહિતી શેર કરી નથી.
ISROના એક અધિકારીએ નામ ન આપવાની શરતે જણાવ્યું કે તાજેતરમાં મંગળ પર સતત ગ્રહણ જોવા મળી રહ્યા છે. સૌથી લાંબુ ગ્રહણ સાડા સાત કલાકનું હતું. અહીં ગ્રહણનો અર્થ એવો નહોતો કે અવકાશયાન મંગળની પાછળ ગયું. મતલબ કે મંગળયાનની બેટરી ગ્રહણ દરમિયાન એટલે કે સૂર્યપ્રકાશ વિના માત્ર એક કલાક અને 40 મિનિટ સુધી ચાલી શકે છે. તે પછી તેનો કોઈ ફાયદો થયો ન હતો.
મંગળયાન તેની નિયત ઉંમર કરતા 16 ગણું વધુ દોડ્યું
ઈસરોના અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે મંગલયાન તેની નિર્ધારિત ઉંમર કરતા 16 ગણું વધુ દોડ્યું. તેણે આવા ચિત્રો આપ્યા. એવો ડેટા આપ્યો જેણે વિશ્વ અને મંગળ વિશેની આપણી સમજ બદલી નાખી. ભારતીય વૈજ્ઞાનિકોએ મંગળયાન માત્ર એ જોવા માટે છોડી દીધું કે તેઓ ટેક્નોલોજીનું પ્રદર્શન કરી શકે. પરંતુ આપણા મંગળયાન એ એવું મહાન કામ કર્યું જે આજ સુધી કોઈ દેશના અવકાશયાન એ કર્યું નથી.
આ પાંચ પેલોડ્સે સમગ્ર વિશ્વને આશ્ચર્યજનક બતાવ્યું
મંગળયાન એટલે કે માર્સ ઓર્બિટર મિશન (MOM) પાસે માત્ર પાંચ પેલોડ હતા. જેનું વજન માત્ર 15 કિલો હતું. તેમનું કાર્ય મંગળની ભૌગોલિક, બાહ્ય સ્તરો, વાતાવરણીય પ્રક્રિયાઓ, સપાટીનું તાપમાન વગેરેની તપાસ કરવાનું હતું. તેમાંના પાંચ પેલોડ્સને માર્સ કલર કેમેરા, થર્મલ ઇન્ફ્રારેડ ઇમેજિંગ સ્પેક્ટ્રોમીટર, મંગળ માટે મિથેન સેન્સર, માર્સ એક્સોસ્ફેરિક ન્યુટ્રલ કમ્પોઝિશન એનાલાઇઝર, અને લેહમેન આલ્ફા ફોટોમીટર (LAP) નામ આપવામાં આવ્યું હતું.
ISROનું મંગલયાન મિશન શા માટે ખાસ હતું?
મંગળયાન મિશન ઓછા ખર્ચમાં બનાવવામાં આવ્યું હતું, ટુંક સમયમાં બને છે. વજન અને મિશન પ્રમાણે તેને ખૂબ જ ઓછા ખર્ચે તૈયાર કરવામાં આવ્યું હતું. એકસાથે મંગળ સુધી પહોંચવા માટે પાંચ અલગ-અલગ પેલોડને એકસાથે ભેગા કરીને. મંગળયાનના મંગળ કલર કેમેરાથી લીધેલા 1000 થી વધુ ફોટાઓમાંથી માર્સ એટલાસ બનાવવામાં આવ્યો હતો.
ત્યારબાદ ‘મંગળયાન-2’ લોન્ચ થઈ શકે છે
એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે ISRO મંગળયાન-2 વિશે વિચારી રહ્યું છે પરંતુ હજુ સુધી તેના વિશે કોઈ નક્કર માહિતી સામે આવી નથી. હાલમાં, ઈસરોનું ધ્યાન માનવ મિશન ગગનયાન પર છે. વર્ષ 2016 માં, ISRO અધિકારીઓ તકની જાહેરાત (AO) સાથે આવ્યા હતા કે તેઓ બીજા મંગળ મિશનની જાહેરાત કરી શકે છે. પરંતુ આ અંગે વધુ કોઈ વાત થઈ ન હતી. આ પછી ISRO ગગનયાન, ચંદ્રયાન-3 અને આદિત્ય L-1 (આદિત્ય- L1) મિશન સાથે બહાર આવ્યું. તકની જાહેરાત અનુસાર, ભવિષ્યમાં મંગળયાન-2 મિશન માટે યોજનાઓ બનાવવામાં આવશે. પરંતુ હાલમાં આ અંગે કોઈ વાત કરવામાં આવી રહી નથી.
