નવી દિલ્હી: સંસદીય લોકશાહીમાં સરકાર ત્યાં સુધી જ સત્તામાં રહી શકે છે જ્યાં સુધી તેની પાસે લોકસભામાં બહુમતી હોય. નીચલા ગૃહના નિયમો અનુસાર કોઈપણ સાંસદ પોતાના 50 સહયોગીઓના સમર્થનથી સરકાર વિરુદ્ધ અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ લાવી શકે છે. ત્યારપછી દરખાસ્ત પર ચર્ચા થાય છે. અવિશ્વાસનું સમર્થન કરનારા સાંસદો સરકારની ખામીઓ દર્શાવે છે.
આજે વિપક્ષ ફરી એકવાર મોદી સરકાર વિરુદ્ધ લોકસભામાં અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ લાવવા જઈ રહ્યો છે. મણિપુરના મુદ્દે ગૃહમાં પહેલેથી જ હોબાળો ચાલી રહ્યો છે. બંને ગૃહોમાં કામકાજ ખોરવાઈ ગયું છે. દરમિયાન, આવનારા અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવનું પરિણામ બધાને ખબર છે, પરંતુ વિપક્ષ સરકારને ઘેરવા માટે આવું કરી રહ્યો છે. તેમાં એક સંદેશ પણ હશે. અગાઉ 2018માં અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ લાવવામાં આવ્યો હતો. આવા વાતાવરણમાં નેહરુ સરકાર સામે આવેલા દેશના પ્રથમ અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવનો પણ ઉલ્લેખ કરવો જરૂરી છે.
સૌપ્રથમ અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ
1952માં એવો નિયમ હતો કે 30 સાંસદોના સમર્થનથી અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ લાવી શકાય નહીં. જોકે, પહેલી અને બીજી લોકસભામાં એક પણ પ્રસ્તાવ આવ્યો ન હતો. 1963ની વાત છે. ત્રીજી લોકસભામાં આચાર્ય જે.બી. ક્રિપલાણીએ જવાહરલાલ નેહરુ સરકાર સામે અવિશ્વાસની દરખાસ્ત દાખલ કરી હતી. અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ પર ચાર દિવસ સુધી 21 કલાક ચર્ચા થઈ હતી. જેમાં 40 સાંસદોએ ભાગ લીધો હતો. જવાબ આપતા નહેરુએ કહ્યું હતું કે, ‘અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવનો ઉદ્દેશ શાસક પક્ષને સરકારમાંથી દૂર કરવાનો છે અથવા હોવો જોઈએ. વર્તમાન પરિસ્થિતિમાં એ સ્પષ્ટ છે કે આવી કોઈ આશા કે શક્યતા નથી. તેમ છતાં, ચર્ચા ઘણી રીતે ખૂબ જ રસપ્રદ છે. મને લાગે છે કે તે ફાયદાકારક પણ છે… અંગત રીતે હું આ પ્રસ્તાવ અને ચર્ચાને આવકારું છું.
અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ એ સારી વાત છે…
ત્યારે નેહરુએ કહ્યું કે મને લાગે છે કે સમયાંતરે આવા પરીક્ષણો થતા રહે તો તે સારી વાત છે. તેમની વાત સાચી પડી અને પછીનો અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ માત્ર એક વર્ષ પછી 1964માં આવ્યો. અપક્ષ સાંસદ એનસી ચેટરજીએ લાલ બહાદુર શાસ્ત્રી સરકાર વિરુદ્ધ પ્રસ્તાવ રજૂ કર્યો હતો. 1964 થી 1975 સુધી લોકસભામાં 15 અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ લાવવામાં આવ્યા અને ચર્ચા કરવામાં આવી.
ઈન્દિરા સામે પણ આવ્યો હતો અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ
ત્રણ અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ શાસ્ત્રી વિરુદ્ધ અને 12 ઈન્દિરા ગાંધી સરકાર વિરુદ્ધ હતા. 1981 અને 1982 ની વચ્ચે, ઇન્દિરાએ વધુ ત્રણ અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવોનો સામનો કરવો પડ્યો. જો કે, સરકારને પછાડવામાં કોઈ સફળ થયું ન હતું.
પછી વાજપેયી અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ લાવ્યા
મોરારજી દેસાઈની સરકાર છેલ્લી વખત 1979માં અવિશ્વાસની દરખાસ્તને કારણે પડી હતી. વાયબી ચવ્હાણ દ્વારા દરખાસ્ત રજૂ કરવામાં આવી હતી. બે દિવસ સુધી 9 કલાક સુધી ચર્ચા ચાલી અને દેસાઈએ રાજીનામું આપ્યું. રાજીવ ગાંધીએ પણ 1987માં અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. પીવી નરસિમ્હા રાવની સરકાર સામે પ્રથમ અવિશ્વાસની દરખાસ્ત જસવંત સિંહ દ્વારા લાવવામાં આવી હતી જ્યારે બીજી દરખાસ્ત અટલ બિહારી વાજપેયી દ્વારા લાવવામાં આવી હતી. ઘણા વર્ષો બાદ 2019માં મોદી સરકાર સામે અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ આવ્યો હતો જે નિષ્ફળ ગયો હતો.
આ પણ વાંચોઃ મકાન ધરાશાયી/જૂનાગઢમાં મકાન ધરાશાયી ઘટનામાં 4 લોકોના મોત, રાજય સરકારે વળતરની કરી જાહેરાત, CM ભૂપેન્દ્ર પટેલે સંવેદના વ્યક્ત કરી
આ પણ વાંચોઃ Pilot refused to fly/પાઈલટે અચાનક પ્લેન ઉડાડવાની ના પાડી, 3 સાંસદો સહિત 135 મુસાફરો ખરાબ રીતે ફસાયા; જાણો સમગ્ર મામલો
આ પણ વાંચોઃ OMG!/ આ ગામને માનવામાં આવે છે શ્રાપિત, જ્યાં ત્રણ ફૂટ પછી અટકી જાય છે બાળકોની લંબાઈ
આ પણ વાંચોઃ Ahmednagar Unique Marriage/ મહારાષ્ટ્રમાં એક વિવાહ એસા ભી! સ્મશાનમાં થયા લગ્ન, જાણો અનોખા લગ્નની રસપ્રદ સ્ટોરી
આ પણ વાંચોઃ OMG!/ એક દિવસમાં 10 લિટર પાણી પીતો હતો આ વ્યક્તિ, મેડિકલ તપાસમાં બહાર આવી ભયાનક વાસ્તવિકતા
