ચીનનું આર્થિક સ્થિતિ કોઈનાથી છુપાયેલું નથી. વિશ્વની બીજી સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા છેલ્લા કેટલાક સમયથી ખરાબ તબક્કામાંથી પસાર થઈ રહી છે. ત્યાં રિયલ એસ્ટેટ સેક્ટર, જે તેના જીડીપીમાં 30 ટકા હિસ્સો ધરાવે છે, તે અસ્તવ્યસ્ત થઈ ગયું છે. રિયલ એસ્ટેટ કંપનીઓ નાદાર થઈ રહી છે. લોકો ખર્ચ કરી શકે તેવી સ્થિતિમાં નથી તેથી મકાનો ખંડેર બની રહ્યા છે. ધીમો વિકાસ દર, બેરોજગારી, વૃદ્ધાવસ્થા અને 1.4 બિલિયનથી વધુની વસ્તી ધરાવતા દેશના પ્રોપર્ટી માર્કેટમાં ઉથલપાથલને કારણે તેની ખરાબ આર્થિક સ્થિતી છે. ચીનનું આર્થિક સ્વાસ્થ્ય એટલું બગડી રહ્યું છે કે વિશ્વભરમાં તણાવ વધવા લાગ્યો છે. ભારત પણ આમાંથી બચી શકશે નહીં. ચીનની કથળતી અર્થવ્યવસ્થા ભારત પર પણ અસર કરી શકે છે. બંને દેશો વચ્ચે મોટા પ્રમાણમાં આયાત-નિકાસ થાય છે. જો ચીનની અર્થવ્યવસ્થા બગડશે તો તેની અસર બંને દેશોના વેપાર પર જોવા મળશે અને ભારતને પણ અસર થશે.

ચીનની આર્થિક સ્થિતિ

કોરોના પછી, ચીનના કડક લોકડાઉનથી ત્યાંની સ્થિતિમાં સુધારો થયો, પરંતુ આર્થિક સ્વાસ્થ્ય પાટા પરથી ઉતરી ગયું. ચીનમાં ચીજવસ્તુઓની કિંમતોમાં ભારે ઘટાડો તેની અર્થવ્યવસ્થાને નુકસાન પહોંચાડી રહ્યો છે. ચીન ડિફ્લેશનનો સામનો કરી રહ્યું છે. એટલે કે ચીનમાં ઉત્પાદન સતત ચાલુ છે, પરંતુ લોકોની હાલત એવી છે કે તેઓ પૈસા ખર્ચી શકતા નથી. ચીનની રિયલ એસ્ટેટ મરી રહી છે. કંપનીઓ નાદાર થઈ રહી છે, જેની અસર બેંકિંગ સેક્ટર પર થવા લાગી છે. NPA એટલે કે બેંકોની બેડ લોન વધી રહી છે. ચીનમાં બેરોજગારી ચરમસીમાએ પહોંચી ગઈ છે. ચીનની આ સ્થિતિની અસર માત્ર તેની સરહદો સુધી સીમિત નથી. તેની અસર વૈશ્વિક બજાર પર પણ જોવા મળી રહી છે. નિષ્ણાતોના મતે ચીનની સ્થિતિ બહુરાષ્ટ્રીય કંપનીઓ અને તેમના કર્મચારીઓને અસર કરશે. જો કે, તે કંપની ત્યાં કેવી રીતે જોડાયેલ છે તેના પર પણ આધાર રાખે છે.

વિશ્વ પર ચીનની અસર

ચીન લગભગ બે દાયકાથી વિશ્વની ફેક્ટરી રહ્યું છે. ચાઈનીઝ ચીજવસ્તુઓ વિશ્વભરના બજારોમાં છલકાઈ રહી છે. મોટી કંપનીઓ ચીનમાં સસ્તો સામાન બનાવીને આખી દુનિયામાં વેચી રહી છે. ચીનના કથળતા આર્થિક સ્વાસ્થ્યની આ કંપનીઓ પર અસર પડી શકે છે. જોકે, નિષ્ણાતો માને છે કે ચીનની સ્થિતિને અતિશયોક્તિપૂર્ણ કહેવામાં આવી રહી છે. પરંતુ એ પણ નિશ્ચિત છે કે બહુરાષ્ટ્રીય કંપનીઓ, તેમના કર્મચારીઓ અને ચીન સાથે કોઈને કોઈ રીતે સંબંધ ધરાવતા લોકો પર તેની અસર પડશે. તેનાથી ખાસ કરીને તે કંપનીઓને અસર થશે જે ચીનને સપ્લાય કરે છે. જે કંપનીઓની આવકનો મુખ્ય સ્ત્રોત ચીનનું બજાર છે તેમને અસર થશે.

ચીનની બગડતી અર્થવ્યવસ્થાની વિશ્વ પર અસર

વિશ્વના એક તૃતીયાંશ વિકાસ માટે ચીન જવાબદાર છે, તેથી તેનું કથળતું આર્થિક સ્વાસ્થ્ય સમગ્ર વિશ્વ માટે એક નવું ટેન્શન બની ગયું છે. અમેરિકન ક્રેડિટ એજન્સી ફિચે પણ તેની આશંકા વ્યક્ત કરી હતી અને કહ્યું હતું કે ચીનની મંદી વૈશ્વિક વૃદ્ધિની સંભાવનાઓને અસર કરશે. આ કારણોસર, એજન્સીએ વર્ષ 2024માં સમગ્ર વિશ્વ માટે વૃદ્ધિનું અનુમાન ઘટાડી દીધું હતું. કારણ કે ઘણા દેશો ચીનની અર્થવ્યવસ્થા સાથે જોડાયેલા છે. આવી સ્થિતિમાં જો ચીનમાં મંદી આવશે તો તેની અસર વિશ્વભરના દેશો પર જોવા મળશે.

ચીનની રિયલ એસ્ટેટ કંપનીઓ નાદાર થઈ રહી છે, જેની અસર ત્યાંની બેંકો પર પડી રહી છે. ચીનની બેંકો દ્વારા આપવામાં આવેલી કુલ લોનમાંથી લગભગ 40 ટકા લોન માત્ર રિયલ એસ્ટેટ કંપનીઓને આપવામાં આવી છે. કંપનીઓ નાદાર થઈ રહી હોવાથી બેંક લોન બેલેન્સમાં લટકી રહી છે. કંપનીની લોન ડિફોલ્ટ થઈ રહી છે. ચીનમાં સમસ્યા વિકટ બની રહી છે કારણ કે ત્યાંના સમગ્ર બેંકિંગ ક્ષેત્ર પર સરકારનું નિયંત્રણ છે. ચીનમાં નાની-મોટી બેંકો પર સરકારનું નિયંત્રણ છે. આવી સ્થિતિમાં જો ચીન આ દેવાની કટોકટી દૂર કરવામાં નિષ્ફળ જશે તો વ્યાજની કિંમત વધશે જેના કારણે ચીનની અર્થવ્યવસ્થા સ્લેપ થશે.