નવી દિલ્હીઃ વિશ્વમાં સૌથી ઝડપથી વિકસતા અર્થતંત્રોમાંનું એક હોવા છતાં, ભારતનું વાર્ષિક માથાદીઠ કાર્બન ઉત્સર્જન વૈશ્વિક સરેરાશના માત્ર ત્રીજા ભાગનું છે, એમ આર્થિક સર્વે 2023-24 જણાવે છે, જેને કેન્દ્રીય નાણાં અને કોર્પોરેટ બાબતોના પ્રધાન શ્રીમતી નિર્મલા સીતારામને આજે સંસદમાં રજૂ કર્યું હતું.
આબોહવા પરિવર્તનને સંબોધવા અંગેની ભારતની સિદ્ધિઓ પર વધુ ધ્યાન આપતા, સર્વેક્ષણે આંતરરાષ્ટ્રીય ફાઇનાન્સ કોર્પોરેશનના તાજેતરના અહેવાલને ટાંકીને જણાવ્યું હતું કે, જેમાં 2-ડિગ્રી સેન્ટીગ્રેડ વોર્મિંગ સાથે સુસંગત ભારત એકમાત્ર જી-20 રાષ્ટ્ર છે. સર્વેમાં વધુમાં ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે કે ભારતની વિકાસ વ્યૂહરચનાની વિશેષતા આબોહવા પરિવર્તનની અસરનું સંચાલન કરવાનું છે અને તે જ સમયે વિકાસલક્ષી પ્રાથમિકતાઓ પર ઇચ્છિત ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાનું છે.
આબોહવાની કાર્યવાહી પર ભારતે કરેલી નોંધપાત્ર પ્રગતિ
ભારતે પ્રથમ એનડીસીના મોટાભાગના લક્ષ્યો અગાઉથી જ હાંસલ કર્યા હતા. રાષ્ટ્રએ 2021 માં બિન-અશ્મિભૂત ઇંધણ-આધારિત ઊર્જા સ્ત્રોતોમાંથી 40 ટકા સંચિત ઇલેક્ટ્રિકલ પાવર સ્થાપિત ક્ષમતા હાંસલ કરી હતી અને 2019 માં ભારતના જીડીપીની ઉત્સર્જન તીવ્રતાને 2005 ના સ્તરેથી ઘટાડીને 2019માં અનુક્રમે 33 ટકા કરી હતી, જે 2030ના લક્ષ્યાંકના વર્ષ પહેલાં અનુક્રમે નવ અને અગિયાર વર્ષ હતી.
વધુમાં, 31 મે 2024 સુધીમાં, સ્થાપિત વીજ ઉત્પાદન ક્ષમતામાં બિન-અશ્મિભૂત સ્રોતોનો હિસ્સો એપ્રિલ 2014માં 32 ટકાથી વધીને 45.4 ટકા પર પહોંચી ગયો છે. ભારત વર્ષ 2030 સુધીમાં વૃક્ષો અને વન આવરણ મારફતે 2.5થી 3.0 અબજ ટનનું વધારાનું કાર્બન સિંક બનાવવાનાં માર્ગે અગ્રેસર છે, જેમાં વર્ષ 2005થી 2019 સુધીમાં 1.97 અબજ ટન કાર્બન ડાયોકસાઇડ સમકક્ષ કાર્બન સિંકની રચના થઈ ચૂકી છે.
2005થી 2019 વચ્ચે ભારતનો જીડીપી લગભગ સાત ટકાના કમ્પાઉન્ડ એન્યુઅલ ગ્રોથ રેટ (સીએજીઆર) સાથે વધ્યો છે, જ્યારે ઉત્સર્જનમાં આશરે ચાર ટકાના સીએજીઆરથી વધારો થયો છે. એટલે કે, ઉત્સર્જન વૃદ્ધિનો દર આપણા જીડીપીના વૃદ્ધિ દર કરતા નીચો છે. આ દર્શાવે છે કે ભારતે ગ્રીનહાઉસ ગેસના ઉત્સર્જનમાંથી તેના આર્થિક વિકાસને સફળતાપૂર્વક વિખેરી નાખ્યો છે અને તેના જીડીપીની ઉત્સર્જન તીવ્રતામાં ઘટાડો કર્યો છે.
ભારતનો કુલ અનુકૂલન-સંબંધિત ખર્ચ 2015-16માં જીડીપીના 3.7 ટકાથી વધીને 2021-2022માં જીડીપીના 5.60 ટકા થયો છે, જે વિકાસ યોજનાઓમાં આબોહવાની સ્થિતિસ્થાપકતા અને અનુકૂલનના સંકલનનો સંકેત આપે છે.
વિકસતા અર્થતંત્રની વિકાસલક્ષી પ્રાથમિકતાઓ અને આકાંક્ષાઓ પૂર્ણ કરવા માટે વર્ષ 2047 સુધીમાં ભારતની ઊર્જાની જરૂરિયાતો 2થી 2.5 ગણી વધવાની અપેક્ષા છે. સંસાધનો મર્યાદિત છે તે બાબતને ધ્યાનમાં રાખીને, સર્વેક્ષણે ધ્યાન દોર્યું હતું કે ઊર્જા સંક્રમણની ગતિને આબોહવા પરિવર્તન પ્રત્યેની સ્થિતિસ્થાપકતામાં સુધારો કરવા અને ટકાઉ સામાજિક અને આર્થિક વિકાસ માટે સંસાધનો પર વૈકલ્પિક માંગને ધ્યાનમાં લેવાની જરૂર પડશે.
આ પણ વાંચો:ભારતે નાણાકીય વર્ષ 2023-24માં 4.7 કરોડ નોકરીનું સર્જન કર્યુ
આ પણ વાંચો:જેફ બેઝોસે વેચ્યા એમેઝોનનાં આટલા શેર…452 મિલિયન ડોલરથી પણ વધુ છે મૂલ્ય
આ પણ વાંચો:Aadhaar PVC Card: ઘરે ક્રેડિટ કાર્ડ જેવું આધાર કાર્ડ મંગાવવું છે? આ સ્ટેપ ફોલો કરો
