New Delhi news : યુએસએ ભારત સરકારના ભૂતપૂર્વ અધિકારી વિકાસ યાદવ પર શીખ અલગતાવાદી ગુરપતવંત સિંહ પન્નુની હત્યાના કથિત નિષ્ફળ કાવતરામાં સામેલ થવાનો આરોપ લગાવ્યો છે.આ મામલે ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે રાજદ્વારી વિવાદ ઉભો થઈ શકે છે. કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે અમેરિકા વિકાસ યાદવના પ્રત્યાર્પણની માંગ કરી શકે છે. અમેરિકાએ હજુ સુધી વિકાસ યાદવના પ્રત્યાર્પણની માંગણી કરી નથી.જો કોઈ વ્યક્તિ કોર્ટ દ્વારા દોષિત ઠરે તો જ તેના પ્રત્યાર્પણની પ્રક્રિયા શરૂ થઈ શકે છે. યુએસ જસ્ટિસ ડિપાર્ટમેન્ટ દ્વારા કાર્યવાહીનો અર્થ એ નથી કે વિકાસ યાદવ કે અન્ય કોઈ દોષિત છે. પરંતુ જો અમેરિકા આગ્રહ કરે તો ભારત 2008ના મુંબઈ આતંકી હુમલામાં તેની ભૂમિકા માટે ડેવિડ કોલમેન હેડલી ઉર્ફે દાઉદ સઈદ ગિલાનીને પ્રત્યાર્પણ કરવા માટે પણ અમેરિકાને કહી શકે છે.

કોણ છે અમેરિકન આતંકવાદી ડેવિડ હેડલી?

ડેવિડ હેડલીનું સાચું નામ દાઉદ સૈયદ ગિલાની હતું. તે એક પાકિસ્તાની-અમેરિકન આતંકવાદી છે જેણે 26/11ના મુંબઈ આતંકી હુમલાનું કાવતરું ઘડવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી. તે પાકિસ્તાન સ્થિત આતંકવાદી સંગઠન લશ્કર-એ-તૈયબા (LeT) સાથે સંકળાયેલો હતો અને ભારતીય શહેરો પર હુમલાની યોજના બનાવવામાં એલઈટીને મદદ કરી હતી. 2006-2008 દરમિયાન, તે ભારત ગયો અને હુમલા માટે સંભવિત લક્ષ્યોની શોધખોળ હાથ ધરી અને તેના પાકિસ્તાની આકાઓને માહિતી આપી.
ડેવિડ હેડલીનો જન્મ 1960માં અમેરિકામાં થયો હતો. તેની માતા અમેરિકન અને પિતા પાકિસ્તાની હતા. તેઓ તેમના પ્રારંભિક જીવનમાં પાકિસ્તાનમાં રહેતા હતા, પરંતુ પછીથી અમેરિકામાં સ્થાયી થયા હતા. 1990 ના દાયકામાં, હેડલી ડ્રગ સ્મગલિંગના આરોપમાં પકડાયો હતો, ત્યારબાદ તેણે યુએસ ડ્રગ એન્ફોર્સમેન્ટ એજન્સી (DEA) માટે કામ કરવાનું શરૂ કર્યું હતું. પરંતુ આ દરમિયાન તે લશ્કર-એ-તૈયબાના સંપર્કમાં આવ્યો અને આતંકવાદી ગતિવિધિઓમાં સામેલ થયો.

મુંબઈ હુમલામાં ભૂમિકા

ડેવિડ હેડલીએ 2006 થી 2008 દરમિયાન ઘણી વખત ભારતનો પ્રવાસ કર્યો હતો અને મુંબઈમાં આતંકવાદી હુમલાના સંભવિત લક્ષ્યોની શોધખોળ હાથ ધરી હતી. તેણે હુમલા માટે હોટેલ તાજમહેલ, નરીમન હાઉસ અને અન્ય મહત્વપૂર્ણ સ્થળોના વીડિયો અને ફોટોગ્રાફ્સ લીધા હતા, જેનો પાછળથી લશ્કરના આતંકવાદીઓએ ઉપયોગ કર્યો હતો. હેડલી માર્ચ 2007 અને મે 2007માં મુંબઈની તાજ હોટલમાં રોકાયો હતો. તેના કેનેડિયન-પાકિસ્તાની સહયોગી તહવ્વુર હુસૈન રાણા 21 નવેમ્બર 2008 સુધી દક્ષિણ મુંબઈના એક ગેસ્ટ હાઉસમાં રહ્યા હતા, જે 26/11ના હુમલાના માત્ર પાંચ દિવસમાં જ ત્યાંથી ગયા હતા. લશ્કર-એ-તૈયબા દ્વારા પ્રાયોજિત હુમલાની સૌથી વધુ અસર તાજ હોટલ પર પડી હતી. 26 નવેમ્બર 2008ના રોજ થયેલા મુંબઈ હુમલામાં 166 લોકો માર્યા ગયા અને સેંકડો ઘાયલ થયા. હેડલીએ 2006 થી 2009 દરમિયાન ભારતની નવ મુલાકાત લીધી હતી, જેમાંથી એક આતંકવાદી હુમલા પછીનો હતો. રાણા માત્ર એક જ વાર ભારત આવ્યા હતા અને એક મહિના સુધી અહીં રહ્યા હતા.

ડેવિડ હેડલીની 2009માં શિકાગોમાં ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. તેણે યુ.એસ. સાથે અરજી કરાર કર્યો જેમાં તેણે તેના ગુનાઓની કબૂલાત કરી અને યુએસને હુમલાના આયોજન અને લશ્કર-એ-તૈયબા વિશે મહત્વપૂર્ણ માહિતી પૂરી પાડી. બદલામાં, યુએસએ તેને મૃત્યુદંડ ન આપવાનું વચન આપ્યું હતું અને તેને ભારતને પ્રત્યાર્પણ ન કરવા સંમત થયા હતા.યુએસએ 2016માં ભારતીય અધિકારીઓને હેડલીની પૂછપરછ કરવાની મંજૂરી આપી હતી અને તેણે ખુલાસો કર્યો હતો કે કેવી રીતે પાકિસ્તાનની ઇન્ટર સર્વિસિસ ઇન્ટેલિજન્સ (ISI)એ તેને એક બોટ ખરીદવા માટે 25 લાખ રૂપિયા આપ્યા હતા જેમાં નવેમ્બર 2008માં 10 આતંકવાદીઓ કરાચીથી મુંબઈ આવી પહોંચ્યા હતા. હેડલીએ યુએસ અધિકારીઓની હાજરીમાં ખુલાસો કર્યો હતો કે આઈએસઆઈએ જ તેને યોજનાના વિવિધ પાસાઓ વિશે માહિતી આપી હતી.

અમેરિકાના પ્રત્યાર્પણ ન કરવાના મુખ્ય કારણો

યુએસ નાગરિકતા: હેડલી યુ.એસ.નો નાગરિક હતો, અને યુ.એસ. ઘણીવાર તેના નાગરિકોને અન્ય દેશોમાં પ્રત્યાર્પણ કરવાનું ટાળે છે, ખાસ કરીને જો તેઓ યુએસ ન્યાયિક પ્રણાલીને સહકાર આપતા હોય.સહકાર અને સોદો: હેડલીએ પાકિસ્તાન સ્થિત લશ્કર-એ-તૈયબા અને 26/11ના હુમલા વિશે અમેરિકી તપાસ એજન્સીઓને વિગતવાર માહિતી આપી હતી. આ માહિતીએ અમેરિકાને આતંકવાદ સામે તેની વ્યૂહરચના મજબૂત કરવામાં મદદ કરી.મૃત્યુ દંડ સામે રક્ષણ: હેડલીએ તેના ગુનાઓની કબૂલાત એ શરતે કરી હતી કે તેને મૃત્યુદંડ આપવામાં આવશે નહીં. ભારતમાં આતંકવાદીઓ સામે મૃત્યુદંડની જોગવાઈ હોવાથી, યુએસએ તેમને પ્રત્યાર્પણ કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો.

ઘણા આતંકવાદીઓ અમેરિકામાં આશ્રય લઈ રહ્યા છે

ડેવિડ હેડલી ઉપરાંત અમેરિકામાં ઘણા આતંકવાદીઓ આશ્રય લઈ રહ્યા છે. કેલિફોર્નિયાની એક કોર્ટે આ વર્ષની શરૂઆતમાં કહ્યું હતું કે પાકિસ્તાની મૂળના કેનેડિયન બિઝનેસમેન તહવ્વુર હુસૈન રાણા, 2008ના મુંબઈ આતંકી હુમલામાં તેની ભૂમિકા માટે ભારતમાં વોન્ટેડ છે, તેને ભારત-અમેરિકા પ્રત્યાર્પણ સંધિ હેઠળ ભારતને પ્રત્યાર્પણ કરી શકાય છે. હાલ રાણા અમેરિકામાં છે. આ સિવાય રબિન્દર સિંહનો મામલો પણ ઘણો જટિલ છે.

યુએસએ RAW અધિકારી રબિન્દર સિંઘને સેન્ટ્રલ ઇન્ટેલિજન્સ એજન્સી (CIA) માં જોડાવા માટે પ્રોત્સાહિત કર્યા પછી તેઓ 2002 માં સરકારની સહાયથી યુએસની મુલાકાતે ગયા હતા. 2004 માં, સિંહ જાળમાં ફસાઈ ગયો અને તેની પત્ની સાથે નેપાળ થઈને સીઆઈએમાં જોડાયો. 2006 માં, RAW એ દિલ્હીની એક કોર્ટને જણાવ્યું હતું કે તે ન્યુ જર્સીમાં મળી આવ્યો હતો અને એજન્સી તેને પ્રત્યાર્પણ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહી હતી. સીઆઈએએ કેવી રીતે RAWના જોઈન્ટ સેક્રેટરી રબિન્દર સિંઘને દગો આપ્યો અને તેમને નેપાળ થઈને US લઈ ગયા તેનો ઉલ્લેખ મે 2014માં પ્રકાશિત થયેલા પૂર્વ RAW અધિકારી આરકે યાદવના પુસ્તક ‘મિશન RAW’ના એક અલગ પ્રકરણમાં કરવામાં આવ્યો છે.

આ સિવાય ગુરપતવંત સિંહ પન્નુ અમેરિકાના નાગરિક છે. ગુરપતવંત સિંહ પન્નુ એક અગ્રણી ખાલિસ્તાન સમર્થક છે અને સંસ્થા “સિખ્સ ફોર જસ્ટિસ” (SFJ) ના સ્થાપક છે. ભારત સરકારે SFJ અને પન્નુ બંને પર આતંકવાદ સંબંધિત પ્રવૃત્તિઓમાં સંડોવણી બદલ પ્રતિબંધ મૂક્યો છે. ભારત સરકારે ગુરપતવંત સિંહ પન્નુ વિરુદ્ધ અનેક કેસ દાખલ કર્યા છે અને તેમને આતંકવાદી જાહેર કર્યા છે. SFJની કામગીરીને ભારતમાં ગેરકાયદેસર ગણવામાં આવે છે અને પન્નુની પ્રવૃત્તિઓને દેશની એકતા અને અખંડિતતા વિરુદ્ધ ગણવામાં આવે છે.

ભારતનો પરિપ્રેક્ષ્ય

ભારતે ઘણી વખત હેડલીના પ્રત્યાર્પણની માંગણી કરી છે, જેથી તેને ભારતીય અદાલતોમાં સજા થઈ શકે. જો કે, યુએસ સાથે કરાર અને હેડલી અમેરિકન નાગરિક હોવાને કારણે, યુએસએ તેના પ્રત્યાર્પણ માટે સંમતિ આપી ન હતી. તેના બદલે, હેડલીને 35 વર્ષની સજા સંભળાવવામાં આવી હતી, જે તે યુએસ જેલમાં સજા ભોગવી રહ્યો છે. ડેવિડ હેડલી મુંબઈ હુમલાનો મુખ્ય કાવતરાખોર હતો, જેણે લશ્કર-એ-તૈયબાને હુમલાની યોજના બનાવવામાં મદદ કરી હતી. જો કે ભારતે તેના પ્રત્યાર્પણની માંગ કરી હતી, પરંતુ યુએસ સાથેના કરાર અને તેના અમેરિકન નાગરિક હોવાને કારણે આ શક્ય બન્યું ન હતું.

આ પણ વાંચો:જમ્મુ-કાશ્મીરમાં આજથી ઓમર સરકાર, શપથ ગ્રહણમાં જોવા મળશે વિપક્ષની તાકાત, રાહુલ-પ્રિયંકા અને ખડગે લેશે ભાગ

આ પણ વાંચો:છ વર્ષ પછી જમ્મુ-કાશ્મીરમાંથી રાષ્ટ્રપતિ શાસન હટાવી લેવાયું

આ પણ વાંચો:જમ્મુ-કાશ્મીરના ગોળીઓના નિશાન સાથેનો જવાનનો મૃતદેહ મળ્યો