High Court: ઓરિસ્સા હાઈકોર્ટે તાજેતરમાં જ એવો ચુકાદો આપ્યો હતો કે જો કોઈ નવવિવાહિત યુગલ લગ્નના એક વર્ષની અંદર છૂટાછેડા લેવા માંગે છે, તો તેમણે અસાધારણ ગેરવર્તણૂક અથવા અસાધારણ કઠિનતા સાબિત કરવી પડશે. હાઈકોર્ટે એમ પણ કહ્યું છે કે અરજદારે આનો પુરાવો આપતી એક અલગ અરજી દાખલ કરવી પડશે. ફેમિલી કોર્ટના આદેશ સામેની અપીલની સુનાવણી કરતા, હાઇકોર્ટે કહ્યું કે હિન્દુ લગ્ન કાયદાની કલમ 14 એક બિન-અવરોધક કલમ (non-obstante clause) થી શરૂ થાય છે, જેનો અર્થ એ છે કે તે કાયદાની અન્ય તમામ જોગવાઈઓને રદ કરે છે.
“હિન્દુ લગ્ન કાયદાની કલમ 14 સ્પષ્ટપણે કોર્ટને લગ્નના એક વર્ષની અંદર છૂટાછેડાની અરજી દાખલ કરવાથી પ્રતિબંધિત કરે છે એટલું જ નહીં પરંતુ કોઈપણ પક્ષને આવી અરજી દાખલ કરવાથી પણ પ્રતિબંધિત કરે છે,” ન્યાયાધીશ બીપી રાઉત્રય અને ચિત્તરંજન દાસની ડબલ બેન્ચે જણાવ્યું હતું. જોકે, કોર્ટે વધુમાં ભાર મૂક્યો હતો કે કલમ 14(1) અપવાદરૂપ કિસ્સાઓમાં આ પ્રતિબંધમાંથી મુક્તિ આપે છે, જ્યાં અરજદારે સાબિત કરવું આવશ્યક છે કે તેણે અસાધારણ મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડ્યો છે, અથવા બીજા પક્ષ તરફથી અપવાદરૂપ ગેરવર્તણૂક અથવા ભ્રષ્ટ વર્તન થયું છે.
હાઈકોર્ટે એમ પણ કહ્યું કે આવા કિસ્સામાં, કોર્ટને પીડિત વ્યક્તિને લગ્નના એક વર્ષની અંદર અરજી દાખલ કરવાની મંજૂરી આપવાનો વિવેક છે, જો કે અરજીને અકાળ છૂટાછેડા માટે અરજી કરવાની પરવાનગી માંગતી અલગ અરજી દ્વારા સમર્થન આપવામાં આવે.
શું છે આખો મામલો?
હકીકતમાં, 13 મે, 2020 ના રોજ, એક પુરુષ અને સ્ત્રીએ હિન્દુ રીતરિવાજ મુજબ લગ્ન કર્યા અને નવપરિણીત યુગલે તેમના લગ્ન જીવનની શરૂઆત કરી પરંતુ ખૂબ જ ટૂંકા ગાળામાં, તેમની વચ્ચે વૈવાહિક વિખવાદ શરૂ થયો, જેના કારણે બંને પક્ષો તરફથી ગંભીર વિવાદો અને આરોપો લાગ્યા. પરિસ્થિતિ એટલી ખરાબ થઈ ગઈ કે લગ્નના એક મહિના પછી, 24 જૂન, 2020 ના રોજ, મહિલા તેના સાસરિયાનું ઘર છોડીને ગઈ અને ક્યારેય પાછી ન આવી, જેના પગલે પતિએ 7 જુલાઈ, 2020 ના રોજ ભદ્રક જિલ્લાની ફેમિલી કોર્ટમાં છૂટાછેડાની અરજી દાખલ કરી.
લગ્નના એક વર્ષની અંદર અને હિન્દુ લગ્ન અધિનિયમની કલમ 14 હેઠળ છૂટાછેડા માટે અરજી દાખલ કરવા પર કાયદાકીય પ્રતિબંધ હોવા છતાં, ફેમિલી કોર્ટે કેસ આગળ ધપાવ્યો. પછી દલીલો, પુરાવા અને દલીલોનું વિશ્લેષણ કર્યા પછી, કોર્ટે પતિની છૂટાછેડા માટેની અરજી ફગાવી દીધી કારણ કે તે પત્ની તરફથી ક્રૂરતા અથવા ત્યાગ સાબિત કરવામાં નિષ્ફળ ગયો હતો. કૌટુંબિક કોર્ટે પતિને સમાધાન માટે ખરા પ્રયાસો કર્યા વિના લગ્ન વિસર્જન માટે ઉતાવળમાં કોર્ટમાં જવા બદલ ઠપકો આપ્યો.
ફેમિલી કોર્ટનો આદેશ શું હતો?
ત્યારબાદ પતિએ 2023 માં ઓરિસ્સા હાઈકોર્ટમાં આ આદેશ સામે અપીલ દાખલ કરી. હાઈકોર્ટે તેના આદેશમાં આશ્ચર્ય વ્યક્ત કર્યું કે હિન્દુ લગ્ન કાયદાની કલમ 14 લગ્નના એક વર્ષની અંદર છૂટાછેડાની અરજી દાખલ કરવા પર કાનૂની પ્રતિબંધ લાદે છે, તેમ છતાં ફેમિલી કોર્ટે અરજીની જાળવણી અંગે કોઈ ચોક્કસ ઉલ્લેખ કેમ કર્યો નહીં. કેસમાં અંતિમ દલીલો થાય ત્યાં સુધી ન તો પતિએ પ્રતિબંધ હટાવવા માટે અલગ અરજી દાખલ કરી હતી અને ન તો પત્નીએ આવી અરજીની જાળવણી અંગે કોઈ વાંધો ઉઠાવ્યો હતો.
જોકે, હાઈકોર્ટની બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે દંપતી લગભગ પાંચ વર્ષથી અલગ રહી રહ્યું હોવાથી, કેસને ફક્ત પ્રક્રિયાગત આધાર પર રદ કરવાને બદલે નવા નિર્ણય માટે ફેમિલી કોર્ટમાં પાછો મોકલવો યોગ્ય રહેશે. તેથી, કોર્ટે વૈધાનિક પ્રતિબંધને માફ કર્યો, પરંતુ સ્પષ્ટ કર્યું કે કલમ 14(1) હેઠળનો એક વર્ષનો પ્રતિબંધ હાલના કેસના ચોક્કસ તથ્યોને ધ્યાનમાં રાખીને દૂર કરવામાં આવ્યો છે અને તેથી, તેને સામાન્ય ઉદાહરણ તરીકે ન લેવો જોઈએ કે ન તો તેને જોગવાઈ પાછળના કાયદાકીય ઉદ્દેશ્યને નબળા પાડવા તરીકે ગણવો જોઈએ.
આ પણ વાંચો:છૂટાછેડા બાદ ફરીથી એક કેવી રીતે થવું, સંબંધને વધુ એક તક આપશો?
આ પણ વાંચો:છૂટાછેડા કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટની મહત્વપૂર્ણ ટિપ્પણી, લગ્ન નિષ્ફળ જાય તો જીવન સમાપ્ત થતું નથી
આ પણ વાંચો:પુત્રીઓના જન્મ પછી પત્નીને છોડી, ફોન પર છૂટાછેડા લીધા કર્યા બીજા લગ્ન કર્યા
