નવી દિલ્હીઃ ગ્રામીણ વિકાસ અને પંચાયતી રાજ અંગેની સંસદીય સ્થાયી સમિતિએ મહાત્મા ગાંધી રાષ્ટ્રીય ગ્રામીણ રોજગાર ગેરંટી અધિનિયમ (મનરેગા) હેઠળ પૂરા પાડવામાં આવતા કાર્યકારી દિવસોની સંખ્યા 100 થી વધારીને 150 દિવસ કરવાની અને કામદારોનું દૈનિક વેતન ઓછામાં ઓછું 400 રૂપિયા નક્કી કરવાની ભલામણ કરી છે.

સમિતિએ સૂચન કર્યું છે કે મનરેગાની અસરકારકતાનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે એક સ્વતંત્ર સર્વેક્ષણ હાથ ધરવું જોઈએ. સમિતિએ ઉભરતા પડકારોને ધ્યાનમાં રાખીને યોજનાને નવું સ્વરૂપ આપવા પર પણ ભાર મૂક્યો છે. તાજેતરમાં પૂર્ણ થયેલા બજેટ સત્રના છેલ્લા અઠવાડિયા દરમિયાન સંસદમાં રજૂ કરાયેલા પોતાના અહેવાલમાં, સ્થાયી સમિતિએ યોજના માટે ફાળવવામાં આવેલા ભંડોળમાં સ્થિરતા અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી, પરંતુ યોજનાના યોગ્ય અમલીકરણની ખાતરી કરવા માટે સામાજિક ઓડિટ પર પણ ભાર મૂક્યો હતો. કોંગ્રેસના સાંસદ સપ્તગિરિ શંકર ઉલકાના નેતૃત્વ હેઠળની સમિતિએ જણાવ્યું હતું કે મનરેગાની અસરકારકતાનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે એક વ્યાપક રાષ્ટ્રીય સર્વેક્ષણ હાથ ધરવા જોઈએ.

પગારમાં વિલંબને દૂર કરવા માટેની ભલામણો

રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે સર્વેમાં કામદારોના સંતોષ, વેતનમાં વિલંબ, ભાગીદારીના વલણો અને યોજનામાં નાણાકીય અનિયમિતતાઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું જોઈએ. અહેવાલ મુજબ, ‘સમિતિએ મનરેગા કાર્યક્રમની ખામીઓ વિશે મહત્વપૂર્ણ માહિતી મેળવવા અને મનરેગાની અસરકારકતા વધારવા માટે જરૂરી નીતિગત સુધારાઓ અમલમાં મૂકવા માટે દેશભરમાં સ્વતંત્ર અને પારદર્શક સર્વેક્ષણની ભલામણ કરી છે.’

મનરેગા હેઠળ 150 દિવસની રોજગારી આપવાની જોગવાઈ

સમિતિએ યોજનામાં સુધારો કરવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો અને કહ્યું કે હાલમાં 100 દિવસ રોજગાર આપવાની જોગવાઈ છે, પરંતુ વિવિધ ક્ષેત્રો તરફથી દિવસોની સંખ્યા વધારવાની માંગ કરવામાં આવી રહી છે. સમિતિએ કહ્યું, ‘બદલાતા સમય અને ઉભરતા પડકારોને ધ્યાનમાં રાખીને યોજનામાં સુધારો કરવાની જરૂર છે.’ સમિતિ મંત્રાલયને મનરેગા હેઠળ ગેરંટીકૃત કાર્યકારી દિવસોની સંખ્યા વર્તમાન 100 દિવસથી વધારીને ઓછામાં ઓછા 150 દિવસ કરવાના વિકલ્પો પર વિચાર કરવા વિનંતી કરે છે.

સમિતિએ એવી પણ ભલામણ કરી હતી કે દુષ્કાળ રાહત જોગવાઈ હેઠળ હાલની 150 દિવસની કાર્ય મર્યાદા વધારીને 200 દિવસ કરવી જોઈએ. વન વિસ્તારોમાં રહેતા અનુસૂચિત જનજાતિ પરિવારોને મનરેગા હેઠળ 150 દિવસનું વેતન પૂરું પાડવાના નિર્દેશો જારી કરવામાં આવ્યા છે, ત્યારે સંવેદનશીલ સમુદાયોના લોકો માટે આવક સ્થિરતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે વન અધિકાર કાયદા હેઠળ 150 દિવસનું કામ પૂરું પાડવાની મર્યાદા વધારીને 200 દિવસ કરવું જોઈએ.

હાલનો પગાર મૂળભૂત ખર્ચાઓને પણ પહોંચી વળવા માટે અપૂરતો

ફુગાવા સાથે તાલમેલ ન રાખતા વેતન અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરતા સમિતિએ કહ્યું કે મનરેગા હેઠળના મૂળભૂત વેતન દરોમાં સુધારો કરવો જોઈએ જેથી ખાતરી કરી શકાય કે તે વર્તમાન આર્થિક વાસ્તવિકતાઓ સાથે સુસંગત છે અને ગ્રામીણ કામદારોને માનદ વેતન પૂરું પાડે છે. સમિતિએ કહ્યું, ‘પ્રવર્તમાન દરો મૂળભૂત દૈનિક ખર્ચાઓને પણ પહોંચી વળવા માટે અપૂરતા હોવાથી ઓછામાં ઓછા 400 રૂપિયા પ્રતિ દિવસ મહેનતાણું તરીકે આપવું જોઈએ.’

વેતનમાં વિલંબ માટે વળતરમાં વધારો

અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે વેતન ચૂકવણીમાં સતત વિલંબ થઈ રહ્યો છે અને વિલંબિત વેતન માટે વળતરના દરમાં વધારો કરવાની ભલામણ કરવામાં આવી છે. સમિતિએ શોધી કાઢ્યું કે પારદર્શિતા અને જવાબદારી સુધારવા માટે સામાજિક ઓડિટમાં વધારો કરવો જોઈએ અને ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રાલયને સામાજિક ઓડિટ ‘કેલેન્ડર’ નક્કી કરવા વિનંતી કરી.

જોબ કાર્ડ નાબૂદ કરવા અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી

જોબ કાર્ડ રદ કરવાની મોટી સંખ્યાને ધ્યાનમાં લેતા, સમિતિએ જણાવ્યું હતું કે 2021-22માં નાની જોડણીની ભૂલો અથવા આધાર કાર્ડની વિગતોમાં વિસંગતતાને કારણે લગભગ 50.31 લાખ જોબ કાર્ડ રદ કરવામાં આવ્યા હતા. “સમિતિ ભારપૂર્વક ભલામણ કરે છે કે ગ્રામીણ વિકાસ વિભાગ દ્વારા મેન્યુઅલ ચકાસણી અને સુધારાને મંજૂરી આપવા માટે એક સિસ્ટમ દાખલ કરવી જોઈએ જેથી કામદારોને કાર્યક્રમમાંથી અન્યાયી રીતે બાકાત રાખવામાં ન આવે,” એમ અહેવાલમાં જણાવાયું છે.

આ પણ વાંચો:પશ્ચિમ બંગાળના પૂર્વ શિક્ષણ મંત્રી પાર્થ ચેટરજીને સુપ્રીમ કોર્ટમાંથી મળ્યા જામીન 

આ પણ વાંચો: મનરેગામાં છેતરપિંડીનો પર્દાફાશ,પુરુષો સાડી પહેરીને કરતાં હતા મહિલાઓના નામે મજૂરી કરતા હતા

આ પણ વાંચો: મનરેગા યોજનામાં કૌભાંડની રાવ, દેવગઢ બારીયા તેમજ ધાનપુરમાં કૌભાંડ !, મંત્રી પુત્રોની એજન્સી પર કરોડો ચૂકવ્યાનો આરોપ