Europe News: 21 એપ્રિલ 2025 ના રોજ પોપ ફ્રાન્સિસ (Pope Francis)ના અવસાનથી ફરી એકવાર વિશ્વભરના કેથોલિક સમુદાય અને ઇતિહાસ પ્રેમીઓનું ધ્યાન પોપ અને તેમના ઐતિહાસિક નિર્ણયો તરફ ખેંચાયું છે. પોપ ફ્રાન્સિસ (Pope Francis) તેમના પ્રગતિશીલ વિચારો અને સામાજિક સમાવેશકતા માટે જાણીતા હતા. તેમણે ચર્ચના ઇતિહાસમાં એક નવો અધ્યાય ઉમેર્યો. પરંતુ કેથોલિક ચર્ચ (Catholic Church)નો ઇતિહાસ માત્ર પ્રગતિ અને સુધારાઓનો જ નથી, પરંતુ કેટલીક વિવાદાસ્પદ અને રહસ્યમય ઘટનાઓનો પણ છે. આવી જ એક વાર્તા 13મી સદીના પોપ ગ્રેગરી (Pope Gregory) નવમા અને કહેવાતા “બિલાડીઓના શાપ” ની છે. તે મધ્યયુગીન યુરોપમાં બિલાડીઓ, ખાસ કરીને કાળી બિલાડીઓ પ્રત્યેના અંધશ્રદ્ધા અને ભય સાથે જોડાયેલું છે. ચાલો આ રસપ્રદ ઘટનાને વિગતવાર સમજીએ.
પૃષ્ઠભૂમિ: મધ્ય યુગમાં ધર્મ, અંધશ્રદ્ધા અને ભય
13મી સદીનો યુરોપ (Europe) એવો સમય હતો જ્યારે કેથોલિક ચર્ચનો પ્રભાવ ચરમસીમાએ હતો. આ એવો સમય હતો જ્યારે ચર્ચ ફક્ત ધાર્મિક જ નહીં, પણ સામાજિક, રાજકીય અને સાંસ્કૃતિક જીવનનું પણ કેન્દ્ર હતું. પોપ ગ્રેગરી નવમાનું પોપપદ 1227 થી 1241 સુધી ચાલ્યું. તેઓ એક પ્રભાવશાળી અને સુધારાવાદી પોપ હતા. તેઓ તેમના સમયમાં ચર્ચની શક્તિને મજબૂત કરવા અને વિધર્મીઓ સામે કડક પગલાં લેવા માટે જાણીતા હતા. આ સમયગાળા દરમિયાન, યુરોપમાં અંધશ્રદ્ધા અને મેલીવિદ્યાનો ભય પણ વ્યાપક હતો. લોકો ઘણીવાર કુદરતી આફતો, રોગો અને સામાજિક અશાંતિ માટે દૈવી ક્રોધ અથવા શૈતાની શક્તિઓને જવાબદાર ગણતા હતા.
આ સંદર્ભમાં, પોપ ગ્રેગરી (Pope Gregory) નવમાએ 1233માં “વોક્સ ઇન રામા” નામનો પોપલ બુલ બહાર પાડ્યો, જે બિલાડીઓ સાથે સંકળાયેલી દંતકથાનો આધાર માનવામાં આવે છે. આ પોપનો ઉદ્દેશ જર્મનીમાં કથિત વિધર્મી જૂથો, ખાસ કરીને લ્યુસિફરિયન સંપ્રદાય સામે કાર્યવાહી કરવાનો હતો. આ દસ્તાવેજમાં કેટલીક માહિતી હતી જેનો પાછળથી બિલાડીઓ, ખાસ કરીને કાળી બિલાડીઓને શેતાન સાથે સાંકળવા માટે ખોટો અર્થઘટન કરવામાં આવ્યો.
પોપના બળદ, વોક્સ ઇન રોમામાં શું હતું?
“વોક્સ ઇન રોમા” પોપ ગ્રેગરી (Pope Gregory) નવમા દ્વારા મેઇન્ઝના આર્કબિશપ અને જર્મનીના અન્ય ધાર્મિક નેતાઓને લખવામાં આવ્યું હતું. આ ફરમાનમાં, પોપે શેતાનની પૂજા કરતા કથિત વિધર્મી જૂથ વિશે વાત કરી હતી. દસ્તાવેજમાં વર્ણવવામાં આવ્યું છે કે આ જૂથોના ધાર્મિક વિધિઓમાં કાળી બિલાડી અથવા બિલાડીની મૂર્તિની પૂજાનો સમાવેશ થતો હતો, અને શેતાન ક્યારેક બિલાડીના રૂપમાં દેખાયો હતો. આ હુકમનો હેતુ આ વિધર્મી પ્રવૃત્તિઓને રોકવા અને ચર્ચની શક્તિને મજબૂત કરવાનો હતો.
જોકે, આ દસ્તાવેજમાં બિલાડીઓને સામાન્ય રીતે શાપિત જાહેર કરવામાં આવી ન હતી કે તેમની સામે કોઈ વ્યાપક કાર્યવાહીનો આદેશ આપવામાં આવ્યો ન હતો. તે ફક્ત ચોક્કસ સંદર્ભમાં, એક કથિત વિધર્મી જૂથના ધાર્મિક વિધિઓને લક્ષ્ય બનાવતું હતું. તેમ છતાં, મધ્યયુગીન યુરોપના અંધશ્રદ્ધાળુ વાતાવરણમાં, આ આદેશનું અતિશયોક્તિપૂર્ણ રીતે અર્થઘટન કરવામાં આવ્યું હતું. કેટલાક ઇતિહાસકારો માને છે કે સ્થાનિક પાદરીઓ અને સમુદાયો દ્વારા આનો વ્યાપક પ્રચાર કરવામાં આવ્યો હતો, જેના કારણે બિલાડીઓ, ખાસ કરીને કાળી બિલાડીઓ, શેતાન સાથે સંકળાયેલી હતી.
બિલાડીઓનો શાપ: દંતકથા વિરુદ્ધ વાસ્તવિકતા
એવું માનવામાં આવે છે કે “વોક્સ ઇન રામા” (Vox in Rama) પછી યુરોપમાં બિલાડીઓ સામે હિંસા વધી ગઈ. કાળી બિલાડીઓ, જે પહેલાથી જ લોકવાયકાઓમાં રહસ્યમય પ્રાણી માનવામાં આવે છે, હવે શેતાન અને મેલીવિદ્યા સાથે સંકળાયેલી બની ગઈ છે. કેટલીક વાર્તાઓ અનુસાર, લોકો બિલાડીઓને મારવા લાગ્યા, તેમને બાળી નાખવા લાગ્યા, અથવા તેમને ડરાવવા લાગ્યા, તેમને મેલીવિદ્યાનો ભાગ માનીને. 14મી સદીમાં જ્યારે બ્લેક ડેથ (પ્લેગ) એ યુરોપને ઘેરી લીધું ત્યારે આ દંતકથાને વધુ બળ મળ્યું. કેટલાક માને છે કે બિલાડીઓની હત્યાથી ઉંદરોની વસ્તીમાં વધારો થયો, જે પ્લેગ વહન કરતા ચાંચડ વહન કરતા હતા, અને આમ બિલાડીઓના નાશથી પરોક્ષ રીતે પ્લેગ વધુ તીવ્ર બન્યો. એટલે કે, બિલાડીઓની સંખ્યા ઘટતી ગઈ તેમ ઉંદરોની સંખ્યા વધતી ગઈ અને પરિણામે પ્લેગની અસર પણ વધુ ખરાબ થઈ.
જોકે, વાર્તા એટલી સરળ નથી. ઘણા ઇતિહાસકારો, જેમ કે ડોનાલ્ડ એંગલ્સ તેમના પુસ્તક ક્લાસિકલ બિલાડીઓમાં, દલીલ કરે છે કે બિલાડીઓ સામે કોઈ વ્યાપક નરસંહાર થયો ન હતો. “વોક્સ ઇન રામા” (Vox in Rama) ની અસર મર્યાદિત હતી, અને મુખ્યત્વે જર્મનીના અમુક વિસ્તારો સુધી મર્યાદિત હતી. વધુમાં, મધ્ય યુગમાં ઘણા સમુદાયોમાં બિલાડીઓ જીવાત નિયંત્રણ માટે મૂલ્યવાન હતી. મઠો અને ગામડાઓમાં બિલાડીઓ રાખવાનું સામાન્ય હતું, અને ઘણા ધાર્મિક ચિત્રોમાં બિલાડીઓનું સકારાત્મક ચિત્રણ કરવામાં આવ્યું છે.
હકીકતો અને દંતકથાઓનું વિશ્લેષણ
હકીકત
પોપ ગ્રેગરી નવમાએ 1233માં “વોક્સ ઇન રામા” (Vox in Rama) બહાર પાડ્યું હતું, જેમાં કથિત વિધર્મી જૂથોના ધાર્મિક વિધિઓમાં બિલાડીની મૂર્તિઓ અથવા બિલાડીના રૂપમાં શેતાનનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો. બુલનો હેતુ વિધર્મીઓ સામે કાર્યવાહી કરવાનો હતો, સામાન્ય રીતે બિલાડીઓને નિશાન બનાવવાનો નહીં. મધ્ય યુગમાં અંધશ્રદ્ધા કાળી બિલાડીઓને મેલીવિદ્યા સાથે જોડતી હતી, અને “વોક્સ ઇન રામ” એ આ માન્યતાને અમુક અંશે વેગ આપ્યો હતો.
માન્યતા
એવું વ્યાપકપણે માનવામાં આવે છે કે પોપ ગ્રેગરી નવમાએ બિલાડીઓને “શેતાનના સંદેશવાહક” જાહેર કર્યા હતા અને તેમના હત્યાકાંડનો આદેશ આપ્યો હતો. આ અતિશયોક્તિ છે; એવો કોઈ સ્પષ્ટ ક્રમ નહોતો. બિલાડીઓના હત્યાકાંડને બ્લેક ડેથ સાથે સીધો સાંકળવો સરળ નથી. પ્લેગના અનેક કારણો હતા, જેમાં સ્વચ્છતાનો અભાવ અને વેપાર માર્ગો દ્વારા ઉંદરોનો ફેલાવો શામેલ છે.
અસર અને આધુનિક સંદર્ભ
પોપ ગ્રેગરી નવમા અને બિલાડીઓની વાર્તા પોપ સંસ્કૃતિ અને ઇતિહાસની ચર્ચાઓમાં જીવંત છે. આજે પણ ઘણી સંસ્કૃતિઓમાં કાળી બિલાડીઓને કમનસીબ માનવામાં આવે છે, અને તેનું એક કારણ મધ્યયુગીન અંધશ્રદ્ધા હોઈ શકે છે. આ વાર્તા સોશિયલ મીડિયા પર પણ વારંવાર પુનરાવર્તિત થાય છે. જોકે, પોપ ફ્રાન્સિસ જેવા નેતાઓ, જેઓ સમાવેશીતા અને વૈજ્ઞાનિક સમજણને પ્રોત્સાહન આપે છે, તેમણે આવી અંધશ્રદ્ધાઓના પતનમાં ફાળો આપ્યો છે. તેમ છતાં, આ વાર્તા આપણને ઇતિહાસના તે પાનાઓ પર પાછા લઈ જાય છે જ્યાં ભય અને ગેરસમજ સમાજને ઊંડી અસર કરતી હતી.
આ પણ વાંચો:ખ્રિસ્તી ધર્મગુરુ પોપે કયા ભારતીય સંતની પ્રશંસા કરી અને તેમને ભેદભાવનો અંત લાવનાર હીરો ગણાવ્યા
આ પણ વાંચો:PM મોદીની પોપ ફ્રાન્સિસ સાથેની મુલાકાત પર કેરળ કોંગ્રેસે ટીપ્પણી કર્યા બાદ માંગી માફી
આ પણ વાંચો:પોપે ઈટાલીના લોકોને વધુ બાળકોને જન્મ આપવાની કરી અપીલ, ભવિષ્યને લઈને આપી આ ચેતવણી….
