Zoraya ter Beek: કહેવાય છે કે જીવન અને મૃત્યુ ભગવાનના હાથમાં છે. રામચરિતમાનસના અયોધ્યાકાંડમાં એક દોહા દ્વારા પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે, ‘સુનહુ ભરત ભાવિ પ્રબલ બિલખી કહેઉ મુનિનાથ. હાનિ લાભુ જીવન મરનુ જસુ અપજસુ બિધિ હાથ।’ પરંતુ માનવ સભ્યતાનો ઈતિહાસ એવા રેકોર્ડથી ભરેલો છે જેમાં પ્રકૃતિને નિયંત્રિત કરવાના પ્રયાસો કરવામાં આવ્યા છે. જેમ જેમ વિજ્ઞાનનું કદ વધી રહ્યું છે તેમ તેમ તેને નિયંત્રિત કરવાના પ્રયાસો પણ વધી રહ્યા છે. નવા વિસ્તારો શોધવામાં આવી રહ્યા છે જ્યાં માનવી વધુ મજબૂત બની શકે અને કુદરતી પ્રવાહને તેમની ઈચ્છા મુજબ વાળી શકાય. કદાચ કુદરત પર વિજય મેળવવાની ઈચ્છામાં આપણે મૃત્યુની તારીખ પણ નક્કી કરવાનું શરૂ કરી દીધું છે. તેથી જ ઈચ્છામૃત્યુનો ખ્યાલ સામે આવ્યો છે અને ઘણા દેશોમાં તેને લગતા કાયદાઓ પણ બન્યા છે.
નેધરલેન્ડ્સ ઈચ્છામૃત્યુને મંજૂરી આપનાર વિશ્વનો પ્રથમ દેશ બન્યો. આ જ નેધરલેન્ડની એક છોકરીએ નિર્ણય લીધો છે કે તેણે મે મહિનામાં આ દુનિયા છોડી દેવી છે. જણાવી દઈએ કે, તેણી ફક્ત 28 વર્ષની છે. સુંદર, સુડોળ. ચિત્રને જોઈને તમને લાગે છે કે તે બીમાર છે કે પરેશાન છે? એવું બિલકુલ લાગતું નથી, પણ તેને કોઈ માનસિક બીમારી છે. ડોક્ટરે કહ્યું કે આ બીમારીઓ તેને ક્યારેય છોડશે નહીં અને હવે તે તેનાથી છુટકારો મેળવવામાં મદદ કરી શકશે નહીં. તેથી જ 28 વર્ષીય જોરાયા ટેર (Zoraya ter Beek) દ્વારા ‘હવે બસ’ કહેવાનું નક્કી કર્યું છે. તેણે દુનિયાને અલવિદા કહેવાનું મન બનાવી લીધું. આવતા મહિને એક દિવસ એવો આવશે જ્યારે ડોક્ટરો તેને તેની બીમારીઓમાંથી હંમેશ માટે મુક્ત કરી દેશે. તે દિવસ પછી, જોરાયા ટેર બીક પણ ક્યાંય જોવા નહીં મળે.
જોરાયા ખૂબ અસ્વસ્થ છે, પરંતુ વિશ્વ પ્રત્યેના તેના પ્રેમને જુઓ. તેણે નક્કી કર્યું છે કે મૃત્યુ પછી તેના મૃતદેહને બાળવામાં આવશે. ધાર્મિક પ્રથા અનુસાર, તેને કબરમાં દફનાવવો જોઈએ. તો પછી તેણે શા માટે સળગાવવાનો આગ્રહ કર્યો? જવાબ તમારી આંખોમાં આંસુ લાવશે. વાસ્તવમાં, જોરાયા ઈચ્છે છે કે તેના બોયફ્રેન્ડને તેની કબરને વારંવાર સાફ કરવાની તકલીફ સહન ન કરવી પડે. જો તમને તમારા બોયફ્રેન્ડ માટે આટલો પ્રેમ છે, તો શું તમે તમારા જીવન પ્રત્યે આટલી ઉદાસીનતા વિકસાવી હશે? ના, તેનો ચહેરો કદાચ કહી રહ્યો નથી, પરંતુ સત્ય ઘણું અલગ છે. નહિંતર, બિલાડીઓને ખૂબ પ્રેમ કરતી જોરાયા શા માટે તેના જીવનનો ત્યાગ કરશે? તે ડિપ્રેશન, ઓટિઝમ અને બોર્ડરલાઈન પર્સનાલિટી ડિસઓર્ડરથી પીડાય છે.
ડોકટરો તેમનો સમય લે છે. એવું નથી કે અંદર આવતા જ તે કહેશે – કૃપા કરીને સૂઈ જાઓ! ખૂબ મૈત્રીપૂર્ણ વાતાવરણ બનાવવામાં આવે છે, પછી તેણી પૂછશે કે હું તૈયાર છું કે નહીં. હું સોફા પર મારી જગ્યા લઈશ. તે ફરી એકવાર પૂછશે કે શું મારે મરવું છે? એકવાર હું ફરીથી હા કહું, તે પ્રક્રિયા શરૂ કરશે અને મને એક સરસ પ્રવાસની શુભેચ્છા પાઠવશે. કહો, ‘સુંદર નિદ્રા લો,’ કારણ કે મને લોકો એવું કહેતા નફરત કરે છે કે ‘સુરક્ષિત પ્રવાસ કરો.’ સત્ય એ છે કે હું ક્યાંય નથી જતી.
કયા દેશમાં ઈચ્છામૃત્યુ માટે કયો કાયદો છે?
નેધરલેન્ડ એ એવો દેશ છે જેણે વિશ્વમાં પ્રથમ વખત ઈચ્છામૃત્યુને કાયદેસરની માન્યતા આપી છે. ત્યાં વર્ષ 2001માં ઈચ્છામૃત્યુને કાયદેસર કરવામાં આવી હતી અને વર્ષ 2022માં ઈચ્છામૃત્યુના 8,702 કેસ નોંધાયા હતા. ફક્ત 5 ફેબ્રુઆરીએ, નેધરલેન્ડના ભૂતપૂર્વ વડાપ્રધાન ડ્રાઈસ વેન એગટે તેમની પત્ની સાથે આત્મહત્યા કરવાનું પસંદ કર્યું. એવા અહેવાલો છે કે નેધરલેન્ડ્સમાં ડિપ્રેશનની સમસ્યા સામાન્ય બની રહી છે. કદાચ આ જ કારણથી નેધરલેન્ડ સરકાર પર ઈચ્છામૃત્યુ પર કાયદો લાવવાનું દબાણ વધ્યું હશે અને તેને સંજોગોને સમજ્યા પછી જ તેની જરૂરિયાત અનુભવાઈ હશે. હવે ઘણા દેશો ઈચ્છામૃત્યુનો કાયદો લાવ્યા છે. ભારતમાં 2018થી ઈચ્છામૃત્યુને પણ મંજૂરી મળવા લાગી છે. ઈચ્છામૃત્યુને દયા હત્યા તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. નૈતિક, કાનૂની અને તબીબી પરિમાણો પર તપાસ કર્યા પછી જ આવી અપીલોને મંજૂરી આપવામાં આવે છે. આવો જાણીએ ક્યા દેશમાં ઈચ્છામૃત્યુ અંગે શું કાયદો છે.
➤ 2002માં ટર્મિનેશન ઓફ લાઈફ ઓન રિક્વેસ્ટ એન્ડ આસિસ્ટેડ સુસાઈડ (રિવ્યુ પ્રોસેસ) એક્ટ હેઠળ ઈચ્છામૃત્યુ અને ચિકિત્સકની સહાયથી આપઘાતને કાયદેસર બનાવનાર નેધરલેન્ડ વિશ્વનો પ્રથમ દેશ હતો.
➤ ઈચ્છામૃત્યુની પરવાનગી ફક્ત એવી વ્યક્તિને જ આપી શકાય કે જે કોઈ એવી બીમારીથી પીડિત હોય કે જેનાથી સુધરવાની કોઈ શક્યતા ન હોય, અસહ્ય પીડામાંથી પસાર થઈ રહી હોય અને કાળજીપૂર્વક વિચારણા કર્યા પછી, વારંવાર ઈચ્છામૃત્યુ માટે કહ્યું હોય.
➤ આવા દર્દીએ ડોક્ટર પાસેથી પ્રમાણપત્ર લેવું પડશે કે તેનો રોગ અસાધ્ય છે.
➤ આવું પ્રમાણપત્ર આપતા પહેલા ડોક્ટરે ઓછામાં ઓછા એક અન્ય સ્વતંત્ર ડોક્ટરની સલાહ લેવી જોઈએ.
➤ મૃત્યુની પ્રક્રિયામાં તબીબી ધોરણોનું પાલન કરવું પડશે.
➤ ઈચ્છામૃત્યુના દરેક કેસની પ્રાદેશિક સમીક્ષા સમિતિ દ્વારા સમીક્ષા કરવામાં આવે છે તેની ખાતરી કરવા માટે કે તમામ કાયદાકીય જરૂરિયાતો પૂરી થઈ છે.
મને મૃત્યુનો થોડો ડર લાગે છે કારણ કે તે સૌથી મોટું રહસ્ય છે. આપણે ખરેખર જાણતા નથી કે આગળ શું છે અથવા ત્યાં કંઈ નથી? તે ડરામણી બાબત છે. પરંતુ હું હંમેશા સ્પષ્ટ હતી કે જો રોગ મટાડવામાં ન આવે અથવા સારી ન થાવ, તો હું વધુ જીવી શકતી નથી. હું કબરને સ્વચ્છ રાખવાનો બોજ મારા બોયફ્રેન્ડ પર નાખવા માંગતી નથી.
નેધરલેન્ડે 2001માં ઈચ્છામૃત્યુને કાયદેસર બનાવ્યું હતું. ત્યારથી ત્યાં ઈચ્છામૃત્યુ દ્વારા મૃત્યુની સંખ્યામાં સતત વધારો થયો છે. 2022 માં, નેધરલેન્ડ્સમાં 5% મૃત્યુ ઈચ્છામૃત્યુને કારણે થયા હતા. આનાથી તે લોકો તરફથી ટીકા થઈ છે જેઓ માને છે કે કાયદો આત્મહત્યાને પ્રોત્સાહન આપે છે.
આ પણ વાંચો:ભૂકંપથી હચમચી ઉઠ્યું તાઈવાન, 9 લોકોના મોત, 900થી વધુ લોકો ઘાયલ
આ પણ વાંચો:તાઇવાનમાં તબાહી જ તબાહી, જુઓ એક ક્લીકમાં
