National News : જમ્મુ કાશ્મીરના પહેલગામમાં થયેલા હુમલા બાદ ભારત પાકિસ્તાન વચ્ચે ભારે તણાવ સર્જાયો હતો. જેને પગલે ભારતે સિંધુ જળ સંધિ સ્થગિત કરવાનો નિર્ણય લીધો હતો. ઉપરાંત ભારત સિંધુ નદીનું પાણી વાળવા માટે નહેરો ખોદવાની વ્યૂહાત્મક યોજના કેવી રીતે બનાવી રહ્યું છે તેનીચર્ચા છે. સિંધુ નદીઓ પર નહેરોના વિસ્તરણથી ઉનાળાના ચોમાસા પર નિર્ભરતા ઓછી થવાની અપેક્ષા છે, જે ભારતના ચોખ્ખા વાવેલા વિસ્તારના લગભગ 60% ભાગને પાણી આપે છે.
૨૨ એપ્રિલના પહેલગામ હુમલા પછી ભારતે સંધિને સ્થગિત કરવાનો નિર્ણય લીધો હતો અને ત્યારથી ભારતે કહ્યું છે કે “જ્યાં સુધી પાકિસ્તાન વિશ્વસનીય અને અટલ રીતે સરહદ પારના આતંકવાદને સમર્થન આપવાનો ઇનકાર ન કરે ત્યાં સુધી” સંધિ સ્થગિત રહેશે.IWT હેઠળ, જ્યારે ભારત પૂર્વીય નદીઓ, સતલજ, રાવી અને બિયાસના પાણીનો ઉપયોગ કરી શકે છે, ત્યારે પાકિસ્તાનને ત્રણ પશ્ચિમી નદીઓ – સિંધુ, ઝેલમ અને ચિનાબના પાણીનો અમર્યાદિત ઉપયોગ કરવાની મંજૂરી છે.
અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, 23 એપ્રિલે ભારત દ્વારા સંધિ સ્થગિત થયા પછી તરત જ સિંધુ નદીઓ સાથે જોડાયેલી નહેરોના પુનર્નિર્માણ અને વિસ્તરણને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી હતી. ભારત રણબીર, ન્યુ પ્રતાપ, રંજન, તાવી લિફ્ટ, પરાગવાલ, કઠુઆ કેનાલ અને રાવી કેનાલોમાં કાંપ કાઢવાનું કામ શરૂ કરવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે.
આ કામ કેન્દ્રના ટેકનિકલ માર્ગદર્શન હેઠળ જમ્મુ અને કાશ્મીર સરકાર દ્વારા તબક્કાવાર કરવામાં આવશે.”આ નહેરોને વિસ્તૃત કરવાની જરૂરિયાત દાયકાઓથી તીવ્રપણે અનુભવાઈ રહી છે. મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય તેમની (પાણી) વહન ક્ષમતા વધારવાનો છે જેથી ચોખ્ખી સિંચાઈ કવર વધે.સિંધુ નદીઓ પર નહેરોના વિસ્તરણથી ઉનાળાના ચોમાસા પર નિર્ભરતા ઓછી થવાની અપેક્ષા છે, જે ભારતના ચોખ્ખા વાવેલા વિસ્તારના લગભગ 60% ભાગને પાણી આપે છે.
“જમ્મુ પ્રદેશ આખું વર્ષ ખેતી માટે અનુકૂળ છે, પરંતુ પાણીની કટોકટી હંમેશા ખેતીને અવરોધે છે કારણ કે ઉપલબ્ધતા ખૂબ જ મર્યાદિત છે. દેશના ઉત્તરીય ભાગમાં હોવાથી, ચોમાસું જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં ખૂબ મોડું આવે છે અને અંતરિયાળ વિસ્તારોથી વિપરીત થોડા અઠવાડિયામાં પીછેહઠ કરે છે.
અત્યાર સુધી, ભારત ચેનાબ નદીના મર્યાદિત પાણીનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે સિંચાઈ માટે કરતું હતું. એક અધિકારીએ પીટીઆઈને જણાવ્યું હતું કે, “હવે, ભારત પાકિસ્તાન દ્વારા અગાઉ ઉપયોગમાં લેવાતી નદીઓ પર તેની વર્તમાન જળવિદ્યુત ક્ષમતા લગભગ 3000 મેગાવોટ વધારવાની યોજના બનાવી રહ્યું છે અને આ સંદર્ભમાં શક્યતા અભ્યાસનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે.”
એક મુખ્ય દરખાસ્તમાં રણબીર નહેરની લંબાઈ 120 કિલોમીટર સુધી લંબાવવાનો સમાવેશ થાય છે. જમ્મુ વિભાગમાં, નહેરો કુલ સિંચાઈ પાણીના 90% થી વધુ પાણી પૂરું પાડે છે: રણબીર જમ્મુ અને પ્રતાપથી અખનૂર સુધી પાણી પૂરું પાડે છે. “રણબીર નહેરની લંબાઈ લગભગ 60 કિમી છે, જે પાછલી સદીની જરૂરિયાતો અનુસાર બનાવવામાં આવી હતી અને વધતી જતી કૃષિ પાણીની માંગ છતાં તે ત્યાં જ અટકી ગઈ છે,” એક અધિકારીએ HT ને જણાવ્યું.
IWT હેઠળ, રણબીર નહેર સિંચાઈ માટે 1000 ક્યુસેકથી વધુ પાણી વહન કરી શકતી નથી.”આ નહેરોનું પ્રસ્તાવિત વિસ્તરણ સિંચાઈ ક્ષમતાનો સંપૂર્ણ ઉપયોગ કરવા અને તેમના કમાન્ડ વિસ્તારોને વિસ્તૃત કરવા માટે કરવામાં આવશે,” ઉપરોક્ત અધિકારીએ જણાવ્યું હતું.
અહેવાલ મુજબ, પરતાપ ચેનલો પણ એટલી જ “ઉચ્ચ પ્રાથમિકતા” ધરાવે છે. જૂની પરતાપ નહેર પહેલા ચેનાબ નદીના જમણા કાંઠે દેવીપુર નામના ગામ પાસે ખુલતી હતી, જે નવી પરતાપ ચેનલના માથાથી લગભગ 20 કિમી નીચે વહેતી બાજુએ આવેલું છે. નવી પરતાપ નહેરની લંબાઈ લગભગ 34 કિમી છે. જોકે, તેનો ઉપયોગ 9030 હેક્ટરથી વધુ નથી જે અહેવાલ મુજબ પૂરતો નથી.
બીજીતરફ જમ્મુ અને કાશ્મીરના મુખ્યમંત્રી ઓમર અબ્દુલ્લાએ પણ વુલર તળાવ પર તુલબુલ બેરેજ પૂર્ણ કરવા માટે દબાણ કર્યું છે, જેમાં IWT સ્થગિત કરવામાં આવ્યો છે.
આ પણ વાંચો:હરિયાણામાં ગુજરાત પોલીસના 2 કર્મચારી અને 1 ડ્રાઈવરના અંતિમ સંસ્કાર કરાયા
આ પણ વાંચો:દિલ્હી-NCRઅને હરિયાણામાં ધૂળનું વાવાઝોડું, આગામી થોડા કલાકોમાં આ વિસ્તારોમાં વરસાદની ચેતવણી
આ પણ વાંચો:ત્રણ યુદ્ધમાં વપરાયેલ, ફિરોઝપુરમાં એરફોર્સ રનવે વેચાયો, પંજાબ-હરિયાણા હાઈકોર્ટ પણ આશ્ચર્યચકિત
