Ind-Pak Conflict: 22 એપ્રિલ 2025 ના રોજ પહેલગામ આતંકવાદી હુમલા બાદ ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે તણાવ સર્જાયો હતો. ભારતે પાકિસ્તાન અને POKમાં ઘૂસીને આતંકવાદી ઠેકાણાઓનો નાશ કર્યો હતો. બદલામાં, પાકિસ્તાને ભારત પર ડ્રોન અને મિસાઇલ હુમલા કર્યા. પાકિસ્તાનના હુમલાના જવાબમાં, ભારતીય સેના અને વાયુસેનાએ પાકિસ્તાન પર મિસાઇલ હુમલા કર્યા. પાકિસ્તાનમાં આતંકવાદી અને લશ્કરી ઠેકાણાઓ સામે કરવામાં આવેલી કાર્યવાહીમાં, પાકિસ્તાનના પરમાણુ ઠેકાણાને નુકસાન થવાના અને કિરાણા હિલ્સ પર પરમાણુ રેડિયેશન ફેલાતા હોવાના સમાચાર સામે આવ્યા. આ પછી, જ્યારે પરમાણુ કિરણોત્સર્ગ પર ચર્ચા શરૂ થઈ, ત્યારે ભારતના બીજા સૌથી ઊંચા પર્વત, નંદા દેવી પર્વતનો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો, પરંતુ પ્રશ્ન એ છે કે નંદા દેવી પર્વત અને પરમાણુ કિરણોત્સર્ગ વચ્ચે શું જોડાણ છે? ચાલો આ વિશે વિગતવાર વાત કરીએ…
નંદા દેવી પર્વત
કંચનજંગા પછી નંદા દેવી પર્વત ભારતનો બીજો સૌથી ઊંચો પર્વત છે. ભારત-નેપાળ સરહદ પર સીધા ઊભા રહેલા પર્વતની ઊંચાઈ 7824 મીટર (25663 ફૂટ) છે. નંદા દેવી પર્વત વિશ્વનો 23મો સૌથી ઊંચો પર્વત છે. ઉત્તરાખંડના ગઢવાલ જિલ્લામાં આવેલો આ પર્વત પૂર્વમાં ગૌરીગંગા અને પશ્ચિમમાં ઋષિગંગાની ખીણો વચ્ચે ફેલાયેલો છે. પર્વતની આસપાસ બનેલા નંદા દેવી રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાનને 1988 માં યુનેસ્કો દ્વારા વિશ્વ ધરોહર સ્થળ જાહેર કરવામાં આવ્યું હતું.
View this post on Instagram
પર્વત પર જવાની મનાઈ છે
નંદા દેવી પર્વત પર કોઈને જવાની મંજૂરી નથી, કારણ કે આ પર્વત પર જવાની મનાઈ છે. આ પર્વત પર માનવજાત માટે કાયમ માટે પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે. ૧૯૮૩માં નંદા દેવી અભયારણ્ય ભારતીયો અને પર્વતારોહકો માટે કાયમી ધોરણે પ્રતિબંધિત કરવામાં આવ્યું હતું. ૧૯૬૫થી આ પર્વત વિદેશી શિખરો પર ચઢાણ માટે બંધ છે. આજે આ પર્વત પર કોઈ ટ્રેકિંગ થતું નથી. બચાવ ટીમોને પણ ચોક્કસ મર્યાદાથી આગળ જવાની મંજૂરી નથી.
પર્વત પર જવા પર શા માટે પ્રતિબંધ છે?
સત્તાવાર પ્રતિબંધને પ્રકાશિત કરવા માટે નંદા દેવી પર્વત પર “ઇકોલોજીકલ પ્રોટેક્શન” શબ્દો સાથે એક બોર્ડ લગાવવામાં આવ્યું છે, પરંતુ પર્વતારોહકો કહે છે કે પર્વત પર મુસાફરી પર પ્રતિબંધ મૂકવાનું વાસ્તવિક કારણ એક પ્રકારનું રેડિયેશન છે જે ઘાતક છે પરંતુ હાલમાં સુષુપ્ત છે અને ગ્લેશિયરની નીચે ફેલાયેલું છે. આ હિમનદી ગંગા નદીમાં ભળે છે. વૈજ્ઞાનિકોએ ઋષિ ગંગા ગ્લેશિયર નજીક અસામાન્ય કિરણોત્સર્ગ ફેલાવો પણ શોધી કાઢ્યો છે.
Radiation breach confirmed in Pakistan
Civilians afflicted with severe nausea, cephalalgia, and emesis.
Government official acknowledged the incident — yet the military remains conspicuously silent.#NuclearLeak #radiation #DroneAttack#nuclear #KiranaHills pic.twitter.com/44rb6EZ2CO— Chaitali Mukherjee 🇮🇳 (@IamChaitali321) May 13, 2025
રેડિયેશન કેટલું ખતરનાક છે?
રેડિયેશન નિષ્ણાતો કહે છે કે જો ગ્લેશિયરમાં ફેલાતું રેડિયેશન પૃથ્વીની સપાટી સુધી પહોંચે છે, તો તે પર્યાવરણીય વિનાશનું કારણ બની શકે છે. પ્રતિબંધિત વિસ્તારની નજીક પહોંચતી વખતે પર્વતારોહકોએ ઘણીવાર ચક્કર આવવા, વિચિત્ર થાક અને આભાસની ફરિયાદ કરી છે. વૈજ્ઞાનિકોએ ચેતવણી આપી છે કે જો નંદા દેવી પર્વત કોઈપણ કારણોસર હલે છે, જો રેડિયેશન લીક થાય છે, તો તે નીચેની નદીઓને ઝેરી બનાવી શકે છે, જે જીવલેણ સાબિત થશે.
નંદા દેવી પર્વતમાં શું છે?
નંદા દેવી પર્વતમાં એક કિરણોત્સર્ગી ઉપકરણ દફનાવવામાં આવ્યું હતું, જે આજે પણ સક્રિય છે. દફનાવવામાં આવેલા ઉપકરણમાં હિરોશિમા પર ફેંકવામાં આવેલા અણુ બોમ્બ જેટલો કિરણોત્સર્ગી પદાર્થ છે. આ ઉપકરણ 100 વર્ષ સુધી સક્રિય રહી શકે છે અને હાલમાં તેને 60 વર્ષ થઈ ગયા છે. આગામી 40 વર્ષમાં કંઈ પણ થઈ શકે છે. પર્વતની અંદરથી ઉપકરણને દૂર કરવું અશક્ય છે. ઉપકરણ મેળવવા માટે મોકલવામાં આવેલા ઘણા અભિયાનો અધવચ્ચે જ પાછા ફર્યા. ઘણા અભિયાનો ક્યારેય પાછા ફર્યા નહીં. આજ સુધી કોઈ મૃતદેહ મળ્યો નથી.
In 1965, to monitor if China was building an atomic bomb, India and US jointly tried to establish a nuclear radiation sensing station on Nanda Devi but… its generator was lost in an avalanche.
They succeeded 2 years later on Nanda Kot.
From Tanvi Madan’s ‘Fateful Triangle’. pic.twitter.com/c1HDNPJKy1— Krzysztof Iwanek (@Chris_Iwanek) March 17, 2024
1965માં શું થયું?
1965માં ભારત અને ચીન વચ્ચે શીત યુદ્ધ ચાલી રહ્યું હતું. ચીન સતત પરમાણુ પરીક્ષણો કરી રહ્યું હતું. અમેરિકા સહિત ઘણા દેશો ચીનના પરમાણુ કાર્યક્રમોને નિષ્ફળ બનાવવામાં રોકાયેલા છે. ભારતે અમેરિકા સાથે મળીને એક મિશન પણ શરૂ કર્યું. નંદા દેવી પર્વત પર એક જાસૂસી ઉપકરણ સ્થાપિત કરવાની યોજના હતી, જે એક પ્રકારનું જનરેટર હતું, જેની અંદર પરમાણુ બળતણ તરીકે કિરણોત્સર્ગી પદાર્થ, પ્લુટોનિયમના 7 કેપ્સ્યુલ્સ હતા.
50 કિલોથી વધુ વજનવાળા જનરેટર પર 10 ફૂટ ઊંચો એન્ટેના લગાવવામાં આવ્યો હતો. સેન્ટ્રલ ઇન્ટેલિજન્સ એજન્સી (CIA) અને ઇન્ટેલિજન્સ બ્યુરો (IB) ને નંદા દેવી પર્વત પર તેને સ્થાપિત કરવાની જવાબદારી સોંપવામાં આવી હતી. જ્યારે જાસૂસી સાધનોને નંદા દેવી પર્વત પર લઈ જવામાં આવ્યા, ત્યારે પર્વતની ટોચ પર તેને સ્થાપિત કરતા પહેલા હિમપ્રપાત થયો. તેને સ્થાપિત કરવા ગયેલી ટીમના સભ્યો હિમપ્રપાતમાં માર્યા ગયા અને જાસૂસી ઉપકરણ પર્વતની અંદર ઊંડે સુધી દટાઈ ગયું, જ્યાં તે આજે પણ દટાયેલું છે અને સક્રિય સ્થિતિમાં છે.
આ પણ વાંચો:Atomic Energy: પરમાણુ ઊર્જા કાયદામાં થશે ફેરફાર, સરકારની વિચારણા
આ પણ વાંચો:વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી રાષ્ટ્રની પ્રગતિની ચાવી છે: પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડૉ. અબ્દુલ કલામ
