New Delhi News: કેન્દ્ર સરકાર પરમાણુ ઉર્જા (Nuclear Power) ક્ષેત્રને નિયંત્રિત કરતા અનેક કાયદાઓમાં ફેરફાર કરવાનું વિચારી રહી છે. તે 2047 સુધીમાં 100 ગીગાવોટ પરમાણુ ઉર્જા (Nuclear Power) ઉત્પાદન કરવાના તેના લક્ષ્યમાં ખાનગી કંપનીઓને ભાગ લેવાની મંજૂરી આપવા માટે આ કરવા માંગે છે. સરકારી સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું કે ખાનગી કંપનીઓને ભાગીદારીની મંજૂરી આપવા માટે પરમાણુ ઉર્જા કાયદામાં અને પરમાણુ ઉર્જા (Nuclear Power) પ્લાન્ટ બનાવવા માટે સાધનોના સપ્લાયર્સ પર જવાબદારી ઘટાડવા માટે નાગરિક જવાબદારી માટે પરમાણુ નુકસાન કાયદામાં પણ સુધારા પર વિચારણા કરવામાં આવી રહી છે.
સૂત્રો અનુસાર સરકાર નિયમનકારી સુધારાઓ પર પણ વિચાર કરી રહી છે અને ઇન્ડિયન નેશનલ સ્પેસ પ્રમોશન એન્ડ ઓથોરાઇઝેશન સેન્ટર (INSPACe) ના મોડેલનું મૂલ્યાંકન કરી રહી છે, જે અવકાશ ક્ષેત્ર માટે પ્રમોટર અને નિયમનકાર તરીકે કાર્ય કરે છે, જે 2020 માં ખાનગી ભાગીદારી માટે ખુલ્લું મૂકવામાં આવ્યું હતું. નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે બજેટ 2020 માં પરમાણુ ઉર્જા ક્ષેત્ર ખોલવાની જાહેરાત કરી હતી, જે અત્યાર સુધી જાહેર ક્ષેત્રની કંપનીઓ સુધી મર્યાદિત હતું.
2033 સુધીમાં 5 SMR કાર્યરત થશે
તમને જણાવી દઈએ કે ન્યુક્લિયર પાવર કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયા લિમિટેડ (NPCL) દેશમાં ન્યુક્લિયર પાવર પ્લાન્ટ ચલાવે છે, જે દેશમાં 8.7 ગીગાવોટ વીજળી પૂરી પાડે છે. સીતારમણે 20,000 કરોડ રૂપિયાના ખર્ચે નાના મોડ્યુલર રિએક્ટર (SMR) ના સંશોધન અને વિકાસ માટે ન્યુક્લિયર પાવર મિશનની પણ જાહેરાત કરી અને 2033 સુધીમાં 5 સ્વદેશી રીતે વિકસિત SMR કાર્યરત કરવાની પણ જાહેરાત કરી.

મોટા પાયે ઉત્પાદન વધારવાનો ઉદ્દેશ્ય
પરમાણુ ઊર્જા વિભાગના અધિકારીઓએ તાજેતરમાં જણાવ્યું હતું કે પરમાણુ ઊર્જા (Nuclear Power) મિશનનો ઉદ્દેશ્ય ખાનગી ક્ષેત્રની ભાગીદારીને પ્રોત્સાહન આપવાનો, નિયમનકારી માળખાને સરળ બનાવવાનો અને ભારતની વધતી જતી ઊર્જા જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા માટે પરમાણુ ઊર્જા ઉત્પાદનમાં નોંધપાત્ર વધારો કરવાનો છે. ત્યારબાદ, ભારતને વૈશ્વિક પરમાણુ વેપારમાં જોડાવા માટે ન્યુક્લિયર સપ્લાયર્સ ગ્રુપ (Nuclear Suppliers Group)માંથી મુક્તિ મળ્યા બાદ, વિદેશી પરમાણુ ઊર્જા કંપનીઓએ ભારતમાં પરમાણુ ઊર્જા પ્લાન્ટ સ્થાપવામાં રસ દાખવ્યો.
100 ગીગાવોટ પરમાણુ ઉર્જા ઉત્પાદનનું લક્ષ્ય
તમને જણાવી દઈએ કે 2008ના ઐતિહાસિક ભારત-અમેરિકા નાગરિક પરમાણુ કરાર પછી NSG મુક્તિ આપવામાં આવી હતી. જોકે, 2010નો નાગરિક જવાબદારી માટે પરમાણુ નુકસાન અધિનિયમ ખાનગી ક્ષેત્રની ભાગીદારી માટે અવરોધ સાબિત થયો. ખાનગી ક્ષેત્રે કાયદાની કેટલીક જોગવાઈઓને અસ્વીકાર્ય અને પરમાણુ નુકસાન માટે પૂરક વળતર પરના આંતરરાષ્ટ્રીય સંમેલન (CSC) ની વિરોધાભાસી ગણાવી. આવી સ્થિતિમાં, સરકાર હવે આશા રાખે છે કે ખાનગી ક્ષેત્ર 2047 સુધીમાં 100 GW પરમાણુ ઉર્જા ઉત્પાદનના લક્ષ્યને પ્રાપ્ત કરવા માટે રોકાણ કરશે.
50% હિસ્સો પીપીપીમાંથી આવવાની અપેક્ષા
અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે 100 ગીગાવોટના લક્ષ્યાંકમાંથી લગભગ 50 ટકા જાહેર-ખાનગી ભાગીદારી (પીપીપી)માંથી આવવાની અપેક્ષા છે. સંસદીય સમિતિએ એક મજબૂત નાણાકીય મોડેલ સ્થાપવાની પણ ભલામણ કરી છે જેમાં સરકારી પ્રોત્સાહનો, VGF અને સ્થાનિક અને વિદેશી રોકાણોને આકર્ષવા માટે ગેરંટીનો સમાવેશ થાય છે. સમિતિએ ભલામણ કરી હતી કે પરમાણુ ઉર્જા ઉત્પાદનમાં ખાનગી રોકાણને પ્રોત્સાહન આપવા માટે પરમાણુ ઉર્જા અધિનિયમ અને પરમાણુ નુકસાન માટે નાગરિક જવાબદારી કાયદામાં કાયદાકીય સુધારા ઝડપી બનાવવામાં આવે.
આ પણ વાંચો:વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી રાષ્ટ્રની પ્રગતિની ચાવી છે: પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડૉ. અબ્દુલ કલામ
