જોકે થોડા સમય પહેલા કોઈએ આ વિશે વિચાર્યું ન હતું, પરંતુ આજે AI આપણા જીવનનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ બની ગયું છે. તે આપણા ફોનથી લઈને ઓફિસના લેપટોપ અને રસોડા જેવી જગ્યાઓ સુધી દરેક જગ્યાએ પહોંચી ગયું છે. જેમ જેમ તે આપણા જીવનમાં તેના મૂળિયા ફેલાવી રહ્યું છે, તેમ તેમ તેના વિશે ચર્ચાઓ વધુ તીવ્ર બની છે. આ અંગે, કેટલાક નિષ્ણાતો માને છે કે AI એ કોઈ નવો વિચાર નથી. સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટીના રિસર્ચ સ્કોલર એડ્રિએન મેયર, શેફિલ્ડ યુનિવર્સિટીના પ્રોફેસર નોએલ શાર્કી, કેમ્બ્રિજ યુનિવર્સિટીના પ્રોફેસર સ્ટીફન કેવ અને સ્ટેનફોર્ડના પ્રોફેસર ટોમ એસ. મુલાની જેવા નિષ્ણાતો કહે છે કે માનવીએ લગભગ 2500 વર્ષ પહેલાં AI ની આગાહી કરી હતી.

શું AI ની શરૂઆત 2500 વર્ષ પહેલા થઈ હતી?
એક અહેવાલ મુજબ, એડ્રિએન મેયર આ વિશે કહે છે, ‘આપણી વિચાર શક્તિએ ઘણા સમય પહેલા AI જેવી વસ્તુઓની કલ્પના કરી હતી.’ તેણી કહે છે કે પ્રાચીન ગ્રીક કવિઓ હેસિયોડ અને હોમરની કૃતિઓમાં રોબોટ્સ અને વસ્તુઓ પોતાની મેળે ફરતી હોવાનો ઉલ્લેખ છે. આ કવિઓ આશરે 750 અને 650 બીસીઇ વચ્ચે રહેતા હતા. આવી સ્થિતિમાં, પ્રશ્ન એ ઊભો થાય છે કે શું ખરેખર AI ની શરૂઆત 1950 ના દાયકામાં થઈ હતી? કે પછી તેના મૂળ ઘણા જૂના છે?

પહેલા રોબોટનું નામ ટેલોસ હતું.
વિશ્વના પ્રથમ રોબોટની વાર્તા લગભગ 700 બીસીની છે. તેનો સૌપ્રથમ ઉલ્લેખ કવિ હેસિયોડે હેફેસ્ટસની દંતકથામાં કર્યો હતો. તમને જણાવી દઈએ કે ગ્રીક સંસ્કૃતિમાં હેફેસ્ટસને શોધ અને ધાતુથી બનેલી વસ્તુઓનો દેવ માનવામાં આવે છે. એવું કહેવાય છે કે તેણે ટેલોસ નામનો એક વિશાળ કાંસ્ય રોબોટ બનાવ્યો હતો. વાર્તા કહે છે કે ટેલોસ કોઈ સામાન્ય પ્રતિમા નહોતી, પણ એક રોબોટ હતી જે પોતાની મરજીથી આગળ વધતી હતી. તે જાતે ચાલી શકતો હતો. તે વિચારી શકતો હતો. તે જોખમોને ઓળખી શકતો હતો અને તેનો સામનો કરી શકતો હતો. એટલા માટે આજે ઘણા વિદ્વાનો માને છે કે ટેલોસ એઆઈ જેવું કંઈક હતું.

વાર્તા મુજબ, ટેલોસના શરીરમાં એક ખાસ નસ હતી. તે નસમાં, ઇચોર નામનું પ્રવાહી હતું. શાસ્ત્રોમાં આ પ્રવાહીને દૈવી પ્રવાહી માનવામાં આવ્યું છે. આ નસ તેના પગની ઘૂંટી સુધી સમાપ્ત થતી હતી અને તે તેનું એકમાત્ર નબળું સ્થળ હતું. આજના વૈજ્ઞાનિકો અને ઇતિહાસકારો માને છે કે “ઇકો” એ આજના રોબોટ્સમાં જોવા મળતી પ્રોસેસર અથવા સેન્ટ્રલ લોજિક સિસ્ટમ જેવું જ હોઈ શકે છે. કહેવાય છે કે ટેલોસ બળથી નહીં, પણ બુદ્ધિથી પરાજિત થયો હતો. અહીં, નિષ્ણાતો બુદ્ધિનો અર્થ હેકિંગ તરીકે લે છે. ગ્રંથો અનુસાર, મેડિયા નામની એક સ્ત્રીએ તેને ફસાવ્યો અને તેની એડી પર મારવા માટે મનાવ્યો. આનાથી ટેલોસની નસ કાપી નાખવામાં આવે છે, અને તે ઇચોરના પાણીના નિકાલને કારણે મૃત્યુ પામે છે.

વાર્તામાં, ટેલોસનું કામ ક્રેટ નામના ટાપુનું રક્ષણ કરવાનું હતું. તે ખતરો જોશે, તેને ઓળખશે અને પછી પગલાં લેશે. આજનું AI પણ આવી જ રીતે કેટલાક ઇનપુટ પ્રાપ્ત કર્યા પછી આગળના કાર્ય માટે નિર્ણયો લે છે. આ જ કારણ છે કે મહાન વિદ્વાનો માને છે કે AI ની આગાહી આજથી ઘણા સમય પહેલા કરવામાં આવી હતી. તેવી જ રીતે, પેન્ડોરાની વાર્તા પણ ખૂબ પ્રખ્યાત છે. આ વાર્તામાં કહેવામાં આવ્યું છે કે બે છોકરીઓએ એક બોક્સ ખોલ્યું જેમાંથી ઘણું બધું દુષ્ટ બહાર આવ્યું. આ વાર્તાના બે સંસ્કરણો લખાયા હતા. એક કહે છે કે પેન્ડોરા નિર્દોષ નહોતો. તે ભગવાન દ્વારા બનાવવામાં આવેલી એક ચાલાક સ્ત્રી હતી અને તેને મનુષ્યોને સજા કરવા માટે પૃથ્વી પર મોકલવામાં આવી હતી. સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટીના સંશોધક એડ્રિએન મેયર માને છે કે પેન્ડોરાને એક પ્રકારનો AI એજન્ટ ગણી શકાય. જેને મનુષ્યોને મુશ્કેલીમાં નાખવા માટે મોકલવામાં આવ્યો હતો.

સૃષ્ટિના ભગવાન ગણાતા, હેફેસ્ટસે ફક્ત ટેલોસ અને પેન્ડોરા જ બનાવ્યા ન હતા. તેઓએ સોનાની બનેલી દાસીઓ પણ ઉત્પન્ન કરી. વાર્તાઓમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે તેઓ બિલકુલ વાસ્તવિક સ્ત્રીઓ જેવી દેખાતી હતી. હોમરના કાર્યોમાં એવું કહેવામાં આવ્યું છે કે દેવતાઓનું જ્ઞાન આ દાસીઓને આપવામાં આવ્યું હતું. આ બધી વાર્તાઓ દર્શાવે છે કે માનવજાત હજારો વર્ષોથી વિચારી રહી છે કે શું તેઓ એવી કોઈ વસ્તુ બનાવી શકે છે જે માનવજાતની જેમ વિચારી શકે, અનુભવી શકે અને બુદ્ધિ ધરાવી શકે. આ જૂનો વિચાર અથવા તો ભવિષ્યવાણી આજે સાચી સાબિત થઈ રહી છે.