• 19 દેશોમાં મોંઘવારી 9%ની ઉપર
• સૌથી વધુ 20% લિથુઆનિયામાં
• સૌથી ઓછી 6.5% ફ્રાંસમાં
• યુરોપમાં ફુગાવા સામે લડાઈ
• સ્પેનમાં મફતમાં ટ્રેનની મુસાફરી
• જર્મની વૃદ્ધોને આપશે 24 હજાર રૂપિયા
• સ્વીડન ઉદ્યોગોને ઈમરજન્સી ફંડ આપશે

સમગ્ર વિશ્વ પર ફરી એકવખત મંદીનો ભય ઘેરો બન્યો છે. છેલ્લાં બે વર્ષથી કોરોના સંકટ સામે ઝઝૂમી રહેલી આખી દુનિયા 2022માં રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચે યુદ્ધ શરુ થયા બાદ સ્થગિત થઇ ગઈ છે. આ યુદ્ધની અસર સમગ્ર વિશ્વની અર્થવ્યવસ્થા પર જોવા મળી રહી છે. આ કારણે અર્થવ્યવસ્થાઓ સામે સપ્લાય ચેઈન કટોકટી પણ સર્જાઈ છે, જે દરેક ખંડના અમેરિકા, યુરોપ અને એશિયાના દેશોને અસર કરી રહી છે. હવે માર્કેટ ફરી એકવખત 2008 જેવી મંદીના ભયનો સામનો કરી રહ્યું છે. જુઓ વિશેષ અહેવાલ

યુરો ઝોન લગભગ ચોક્કસપણે મંદીમાં પ્રવેશી રહ્યું છે, સર્વેક્ષણો આજે જીવન કટોકટીનો ઊંડો ખર્ચ અને અંધકારમય દૃષ્ટિકોણ દર્શાવે છે જે ગ્રાહકોને ખર્ચથી સાવચેત રાખે છે. જ્યારે કિંમતના દબાણમાં થોડીક હળવાશ આવી હતી, સર્વેક્ષણો અનુસાર, તે ઊંચા રહ્યા હતા. યુરોપિયન સેન્ટ્રલ બેંક દબાણ હેઠળ છે કારણ કે ફુગાવો તેના 2% લક્ષ્યાંકના ચાર ગણા કરતાં વધુ ચાલી રહ્યો છે, જે ગયા મહિને રેકોર્ડ 9.1% સુધી પહોંચ્યો છે.

અર્થતંત્ર મંદીમાં પ્રવેશે છે તેવી જ રીતે ECB વ્યાજદરમાં આક્રમક રીતે વધારો કરવાની સંભાવનાનો સામનો કરે છે. રશિયાએ કહ્યું કે યુરોપમાં તેની મુખ્ય પાઇપલાઇનનો ગેસ સપ્લાય અનિશ્ચિત સમય માટે બંધ રહેશે તે પછી યુરો 20 વર્ષમાં પ્રથમ વખત 99 યુએસ સેન્ટથી નીચે ગયો. ગેસની કિંમતો આજે 30% જેટલી વધી ગઈ છે, જે અછતની આશંકા, મંદી અને કડકડતી ઠંડીની અપેક્ષાઓને મજબૂત બનાવે છે. કારણ કે ઉદ્યોગો અને ઘરો વીજળીના ઊંચા ભાવોથી પ્રભાવિત છે. એસએન્ડપી ગ્લોબલનો ફાઇનલ કમ્પોઝિટ પરચેઝિંગ મેનેજર્સ ઇન્ડેક્સ (PMI), જે આર્થિક સ્વાસ્થ્ય માટે માર્ગદર્શિકા તરીકે જોવામાં આવે છે, તે પ્રારંભિક 49.2 અંદાજ કરતાં ઓછો, જુલાઈના 49.9 થી ઓગસ્ટમાં 48.9 ની 18-મહિનાની નીચી સપાટીએ આવી ગયો હતો. 50 ની નીચેની કોઈપણ વસ્તુ સંકોચન સૂચવે છે. રોયલ બેંક ઓફ કેનેડાના પીટર શૅફ્રિકે જણાવ્યું કે, “PMI સર્વેક્ષણો સંકેત આપે છે કે યુરોપ વિસ્તાર મંદીમાં પ્રવેશી રહ્યો છે તેના કરતાં અમે અગાઉ વિચાર્યું હતું, તેની આગેવાની તેની સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા જર્મનીની આગેવાની હેઠળ છે, અને અમે હવે યુરોપ વિસ્તારને લાંબા, ત્રણ ક્વાર્ટરની મંદી ‘અનુભવતા’ જોઈએ છીએ.’

આ દરમિયાન, એશિયામાં, સર્વેક્ષણોએ દર્શાવ્યું હતું કે તાજા કોવિડ-19 ભડકો વચ્ચે ચીનના સર્વિસ સેક્ટરમાં મજબૂત રિબાઉન્ડ થોડો હળવો થયો છે, જ્યારે જાપાનમાં સેક્ટર પાંચ મહિનામાં પ્રથમ વખત સંકોચાયું છે. પરંતુ માંગમાં નક્કર વિસ્તરણ અને ખર્ચના દબાણમાં સતત હળવા થવાને કારણે ભારતનો પ્રભાવશાળી સેવા ઉદ્યોગ ગયા મહિને અપેક્ષા કરતાં વધુ ઝડપથી વિકાસ પામ્યો હતો.

એક સર્વે દર્શાવે છે કે મંદીની તે સંભાવનાએ કરન્સી યુનિયનમાં રોકાણકારોના મનોબળને નુકસાન પહોંચાડ્યું હતું અને તે સપ્ટેમ્બરમાં મે 2020 પછીના સૌથી નીચા સ્તરે આવી ગયું હતું.

અગાઉના આંકડા દર્શાવે છે, યુરોપની સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા જર્મનીમાં સેવા પ્રવૃત્તિ ઓગસ્ટમાં ચાલી રહેલા બીજા મહિના માટે સંકુચિત થઈ હતી કારણ કે સ્થાનિક માંગ વધતી જતી ફુગાવા અને આત્મવિશ્વાસમાં ઘટાડો થવાના દબાણ હેઠળ આવી હતી.

એશિયા, અમેરિકાથી લઈને યુરોપ સુધીના દેશોના લોકો વધતી મોંઘવારીથી કમર તોડી રહ્યા છે. યુરોપના દેશોને બે બાજુથી ફટકો પડી રહ્યો છે. એટલા માટે ઘણા દેશોમાં રાહત આપવા માટે પગલાં લેવામાં આવી રહ્યા છે. જર્મનીએ લોકોને રાહત આપવા અને દેશની અર્થવ્યવસ્થાને ચાલુ રાખવા માટે 65 અબજ પાઉન્ડ (લગભગ રૂ. 5.15 લાખ કરોડ)ના પેકેજની જાહેરાત કરી છે.

હાલના સમયમાં આ ત્રીજું અને સૌથી મોટું રાહત પેકેજ છે. આ પેકેજથી વૃદ્ધોને દર મહિને 24 હજાર રૂપિયા મળશે, સાથે જ વિદ્યાર્થીઓના ખાતામાં 16 હજાર રૂપિયા મોકલવામાં આવશે.

બીજી તરફ મોંઘવારીથી લોકોને રાહત આપવા માટે સ્પેને મફત ટ્રેન મુસાફરી સ્કીમ શરૂ કરી છે. હવે સ્પેનના લોકો 300 કિમી સુધીની મુસાફરી કોઈપણ ટિકિટ વિના કરી શકશે. આ યોજના આ વર્ષના અંત સુધી લાગુ રહેશે. બીજી તરફ સ્વીડને વીજળી ઉત્પાદનને વેગ આપવા માટે ઉદ્યોગોને ઈમરજન્સી ફંડની જાહેરાત કરી છે. આ પહેલા સરકારે ઘરેલુ વીજળી મોંઘી થતી રોકવા માટે 66 હજાર કરોડ રૂપિયાની જાહેરાત કરી છે. ફિનલેન્ડે વીજળી મોંઘી થતી અટકાવવા માટે રૂ. 1.83 લાખ કરોડનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. એ જ રીતે સ્વીડને પણ તેની વીજળીની જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે સમાન રકમનું ઈમરજન્સી ફંડ રાખ્યું છે.

સ્પેનમાં ફુગાવો 11%ની નજીક પહોંચી ગયો છે. આના કારણે મફત ટ્રેન મુસાફરીનો લાભ સામાન્ય લોકોની સાથે પ્રવાસીઓને પણ મળશે, જેથી ખર્ચમાં વધારો થતાં અર્થતંત્રને એક ધાર મળશે. જૂનમાં જ સ્પેને 75 હજાર કરોડના રાહત પેકેજની જાહેરાત કરી હતી. પછી ટેક્સ કપાત સાથે પેન્શન, સબસિડી વધી.

• નિષ્ણાતોના મતે, યુરોની કિંમત 6 મહિના સુધી ડોલરની નીચે રહેશે. તેનાથી યુરોપમાં સમસ્યા સર્જાશે.
• લિથુઆનિયામાં ફુગાવો 20% વધ્યો.
• યુરોપના 19 દેશોમાં ફુગાવો 9 ટકાથી ઉપર ચાલી રહ્યો છે. એક વર્ષ પહેલા ફુગાવાનો દર માત્ર 3 ટકા હતો.
• યુરોઝોનના 9 દેશોમાં ફુગાવો 10% થી ઉપર છે. આ ઝોનમાં આવતા લિથુઆનિયા, લાતવિયામાં ફુગાવાનો દર 20 ટકાના સ્તરને વટાવી ગયો છે.
• યુરોપમાં ફ્રાન્સ એકમાત્ર એવું સ્થાન છે જ્યાં ફુગાવો 6.5 ટકા છે, જે યુરોપમાં સૌથી ઓછો છે.
• બ્રિટિશ રેગ્યુલેટરે કહ્યું છે કે, ઓક્ટોબરમાં ગેસ અને વીજળીના ભાવ બમણા થઈ જશે. તેનાથી લાખો લોકોની મુશ્કેલીમાં વધારો થશે.
• મોંઘવારી વધવાનું મુખ્ય કારણ ઈંધણના ભાવમાં વધારો છે. ઈંધણના ભાવમાં વાર્ષિક ધોરણે 38.3%નો વધારો થયો છે.
• જર્મનીએ 7.5 લાખ કરોડના રાહત પેકેજની જાહેરાત કરી છે

યુક્રેન-રશિયા યુદ્ધની શરૂઆતથી, જર્મનીએ અત્યાર સુધીમાં ત્રણ રાહત પેકેજની જાહેરાત કરી છે. તાજું પેકેજ સૌથી મોટું છે. અગાઉ તેમણે બે વખત 2.37 કરોડના રાહત પેકેજની જાહેરાત કરી હતી. લોકો માટે તેણે ટ્રેનમાં મુસાફરી કરવા માટે દર મહિને 712 રૂપિયાનો પ્લાન શરૂ કર્યો હતો, તેનો ઘણો ઉપયોગ થયો હતો.

જર્મનીનું ઓટોમોબાઇલ સેક્ટર અમેરિકા-ચીનના વેપાર યુદ્ધને કારણે મંદીનો સામનો કરી રહ્યું છે. જર્મનીનું અર્થતંત્ર નિકાસ પર વધારે આધારિત હોવાથી વિશ્વના અન્ય દેશોમાં મંદીની અસર જર્મની પર સૌથી વધુ પડે  છે. ભૂતકાળમાં જ્યારે પણ યુરોપમાં મંદી છવાઇ હતી ત્યારે જર્મનીએ જે નેતૃત્ત્વ કરીને યુરોપને મંદીમાંથી બહાર કાઢવાના પ્રયત્નો કર્યા હતાં. પણ આ વખતે જર્મની પોતે જ મંદીમાં ડૂબી ગયું હોવાથી યુરોપમાં મહા મંદી જોવા મળે તેવી શક્યતા છે. જર્મની અને ફ્રાન્સ પછી યુરોપિયન યુનિયનનું ત્રીજા નંબરનું સૌથી મોટું અર્થતંત્ર ઇટાલીની સ્થિતિ ખૂબ જ ખરાબ છે.એપ્રિલથી જૂન સુધીના સમયગાળામાં ઇટાલીનો જીડીપી વૃદ્ધિ દર શૂન્ય ટકા રહ્યો હતો.  ઇટાલીમાં રાજકીય કારણોસર પણ આર્થિક કટોકટી સર્જાઇ છે. ઇટાલીની આ સ્થિતિ માટે લોન વસૂલ ન કરનારી નાણાકીય સંસ્થાઓ પણ જવાબદાર છે.  બીજી તરફ બ્રિટનમાં જ્યારથી બોરિ જ્હોનસને વડાપ્રધાન પદ સંભાળ્યું છે ત્યારથી બ્રેક્ઝિટની અટકળો વધી ગઇ છે. જો બ્રિટન યુરોપિયન યુનિયનમાંથી બહાર નીકળી જશે તો તે યુરોપ અને બ્રિટન બંનેમાં અરાજકતા ફેલાઇ જશે.

એસ્ટોનિયા અને નેધરલેન્ડ, ખાસ કરીને, ઓગસ્ટમાં ફુગાવો નોંધપાત્ર રીતે વધ્યો છે, જે અગાઉના મહિનાના આંકડાઓ પર અનુક્રમે 2 ટકા વધારે છે.

યુકેનો ફુગાવાનો દર જુલાઈમાં વધીને 10.1 ટકાની 40 વર્ષની ઊંચી સપાટીએ પહોંચ્યો છે, ઓર્ગેનિસેટન ઑફ નેશનલ સ્ટેટિસ્ટિક્સ (ONS) એ 17 ઑગસ્ટના રોજ અહેવાલ આપ્યો હતો.

યુકેની રાષ્ટ્રીય આંકડાકીય સંસ્થાએ 1982 પછીના સૌથી વધુ ફુગાવાના વધારા વચ્ચે જણાવ્યું હતું કે, જૂન અને જુલાઈ વચ્ચેના વાર્ષિક ફુગાવાના દરમાં ખાદ્યપદાર્થોના ભાવમાં વધારો થવાથી સૌથી વધુ વધારો થયો છે.

ખંડનો દરેક ખૂણો વધતી કિંમતોનો સામનો કરી રહ્યો છે, જેમાં યુરોપના કોરોનાવાયરસ રોગચાળાથી અપેક્ષિત આર્થિક બાઉન્સબેક સંખ્યાબંધ પરિબળો દ્વારા અવરોધાય છે.

અહીં યુરોપના દરેક દેશમાં ફુગાવાના દર પર એક નજર કરીએતો

• રશિયા – 15.1%
• ફિનલેન્ડ – 7.6%
• યુક્રેન – 16.4%
• બેલારૂસ – 16.1%
• સ્વિડન – 6.5%
• નોર્વે – 5.4%
• આઈસલેન્ડ – 7.2%
• યુકે – 9.4%
• આયર્લેન્ડ – 8.9%
• ફ્રાંસ – 6.5%
• સ્પેન – 10.3%
• જર્મની – 8.8%
• બેલ્જીયમ – 10.5%
• નેધરલેંડ – 16.5%
• પોર્ટુગલ – 9.4%
• ઇટલી – 9%
• ગ્રીસ – 11.1%
• લીથુનિયા – 21.1%
• લાત્વિયા – 20.8%
• એસ્ટોનિયા – 25.2%
• પોલેન્ડ – 15.6%
• રોમાનિયા – 13.76%

વિશ્વના અન્ય ભાગોમાં તેના સમકક્ષોના પગલે પગલે, યુરોપિયન સેન્ટ્રલ બેંકે 11 વર્ષમાં પ્રથમ વખત અપેક્ષિત કરતાં મોટી રકમ દ્વારા વ્યાજ દરોમાં વધારો કર્યો, કારણ કે તે હઠીલા ઊંચા ફુગાવાને લક્ષ્યાંક બનાવે છે.

આ ફુગાવાના દરનું કારણ શું છે?

ફેબ્રુઆરીના અંતમાં રશિયાના યુક્રેન પરના આક્રમણ પહેલા યુરોપ અને મોટા ભાગના વિશ્વને પહેલેથી જ ઉર્જાનાં વધતા ભાવોથી અસર થઈ રહી હતી – જે ફુગાવામાં ફાળો આપે છે. આ સંઘર્ષે વૈશ્વિક ચિંતાઓને વેગ આપીને ઉર્જા સંકટને વધાર્યું છે જેનાથી રશિયા તરફથી તેલ અથવા કુદરતી ગેસના પુરવઠામાં વિક્ષેપ આવી શકે છે. રશિયા તાજેતરમાં યુરોપિયન યુનિયનનું તેલ, કુદરતી ગેસ અને કોલસાનું ટોચનું સપ્લાયર રહ્યું છે, જે તેની ઉર્જાનો એક ક્વાર્ટર જેટલો હિસ્સો ધરાવે છે.

રશિયામાંથી કોલસા પર યુરોપિયન યુનિયનનો પ્રતિબંધ ઓગસ્ટમાં અમલમાં આવવાનો હતો, અને આ વર્ષે રશિયન કુદરતી ગેસની માંગમાં બે તૃતીયાંશ જેટલો ઘટાડો કરવા માટે સ્વૈચ્છિક પ્રયાસ ચાલી રહ્યો છે.

યુક્રેનમાં યુદ્ધે ફરીથી નાટ્યાત્મક રીતે દૃષ્ટિકોણને વધુ ખરાબ કર્યો, કારણ કે રશિયા અને યુક્રેન વૈશ્વિક ઘઉં અને જવનો લગભગ ત્રીજા ભાગનો હિસ્સો ધરાવે છે, અને રસોઈ માટે વપરાતા સૂર્યમુખી તેલની વિશ્વની બે તૃતીયાંશ નિકાસ કરે છે. યુક્રેન મકાઈનું વિશ્વનું ચોથું સૌથી મોટું નિકાસકાર પણ છે.

નોમુરાના રિસર્ચ નોટમાં એવું કહેવામાં આવ્યું છે કે વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થા વૃદ્ધિ મંદી તરફ જઈ રહી છે. કેન્દ્રીય બેંકો વૃદ્ધિ કરતાં મોંઘવારી પર અંકુશ મેળવવાને પ્રાથમિકતા આપી રહી છે. ફુગાવાને અંકુશમાં રાખવા માટે નાણાકીય નીતિ સતત કડક કરવામાં આવી રહી છે. વિશ્વની અર્થવ્યવસ્થા મંદી તરફ આગળ વધી રહી છે આનો અર્થ એ છે કે તમે નિકાસ પર આધાર રાખી શકતા નથી.

રિપોર્ટ અનુસાર આવનારા સમયમાં મોંઘવારીનો દર ઊંચો રહેવાનો છે કારણ કે ભાવનું દબાણ હવે માત્ર કોમોડિટીઝ સુધી મર્યાદિત નથી. હવે તો સર્વિસ સેક્ટર, ભાડા અને પગાર પણ મોંઘાવરીના વિષચક્રમાં પીડાઈ રહ્યાં છે.

2022ની શરુઆતમાં બજારમાં ભારે આશાવાદ હતો. પરંતુ યુરોપની સેન્ટ્રલ બેન્કના હોકિશ વલણ અને પુતિનના યુક્રેન પર આક્રમણના કારણે પરિસ્થિતિ સાવ બદલાઈ ગઈ છે. યુરોપમાં લાખો લોકો વિસ્થાપિત થયા છે અને બીજા દેશમાં જઈ રહ્યા છે. નિષ્ણાતો માને છે કે ભવિષ્યના જિયોપોલિટિકલ તણાવમાં યુરોપ પર સૌથી વધારે સંકટ છે. તેના કારણ યુરોપ મહામંદીમાં ધકેલાઈ રહ્યું છે.

ઐતિહાસિક રીતે જોવા મળ્યું છે કે આવી સ્થિતિમાં લોકો કાર કે સ્માર્ટફોન ખરીદવાનું ટાળશે, પરંતુ તેના બદલે ચોકલેટ અને શરાબની વધારે ખરીદી કરશે. બજારની દિશા વિશે તમારા મનમાં શંકા હોય ત્યારે નિષ્ણાતો મકાનની ખરીદી કરવાની ભલામણ કરે છે. તેઓ કહે છે કે મોટા અર્થતંત્રોમાં આવું સંકટ આવે ત્યારે ઇક્વિટી કરતા હાઉસિંગ સેક્ટર વધારે ચાલે છે.

અમેરિકાના પ્રમુખ જો બાઈડન તેમનો દેશ મંદીમાં સપડાઈ રહ્યો હોવાનું નકારતા કહ્યું કે અમેરિકાનો બેરોજગારી દર દેશના ઈતિહાસમાં અત્યારે સૌથી ઓછો છે.

શ્રી બાઈડને કહ્યું કે મારી આશા છે કે આપણે તિવ્ર વિકાસથી સ્થિર વિકાસ ભણી આગળ વધશું તેનાથી આપણી અર્થવ્યવસ્થા થોડી નીચે આવતી જોવા મળશે પણ આ ભગવાનની ઈચ્છા છે. પરંતુ મને લાગતું નથી કે આપણે મંદીનો સમય જોવા જઈ રહ્યા છીએ. બીજી તરફ જાણીતી આર્થિક એજન્સી બ્લુમબર્ગ દ્વારા દુનિયાભરના અર્થશાસ્ત્રીઓને અભિપ્રાયનો સર્વે કરવામાં આવ્યો હતો. જેમાં ભારત સિવાયના દેશોને મંદીની અસર થશે તેવું જણાવ્યું છે. ખાસ કરીને હાલ આર્થિક કટોકટી સામે ઝઝૂમી રહેલા એશિયાના દેશોને મંદીની વધુ ગંભીર અસર થશે.

સર્વે મુજબ ચીન મંદીમાં ફસાય તેવી શકયતા 20% છે. અમેરિકા માટે 40% છે. યુરોપ માટે 55% શકયતા છે. જયારે એશિયાઈ દેશો મંદીમાં ફસાય તેવી શકયતા 20થી25% છે. એશિયામાં શ્રીલંકામાં મંદીની સૌથી વધુ અસર હશે અને તે 85% શકયતા દર્શાવાઈ રહી છે. સૌથી ઓછી શકયતા ધરાવતા દેશોમાં વિયેતનામ 10% થાઈલેન્ડ 10%, ફિલીપન્સ 8% અને ઈન્ડોનેશીયા 3% છે.

આ પણ વાંચો:ઇંગ્લેન્ડને મળ્યા નવા વડાપ્રધાન, પણ ભારતીય મૂળના સુનકની હાર માટે હતા આ કારણો

આ પણ વાંચો:જાણો શું છે “ડૂમ્સ ડે”નો અર્થ, જેણે વૈજ્ઞાનિકોની વધારી દીધી છે ચિંતા

આ પણ વાંચો:બ્રિટનમાં પાકિસ્તાનીઓએ હિંદુઓ પર કર્યો હુમલો, હાથમાં હથિયાર લઈને પીએમ મોદીને આપી ગાળો