New Delhi News:રાઘવ ચઢ્ઢાના નેતૃત્વમાં આમ આદમી પાર્ટીના સાત સાંસદો ભાજપમાં જોડાયા બાદ પક્ષપલટોનો મુદ્દો ફરી એકવાર ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે. રાજકીય ઉથલપાથલ વચ્ચે, પક્ષપલટો (Anti Defection Law) વિરોધી કાયદા અંગે એક મોટી કાનૂની ચર્ચા શરૂ થઈ છે.
કાનૂની નિષ્ણાતોના મતે, દસમી અનુસૂચિ રાજકીય પક્ષપલટોને મર્જરનું સ્વરૂપ લેતી વખતે અટકાવવામાં નિષ્ફળ જાય છે. આમ આદમી પાર્ટી (AAP) ના સાત રાજ્યસભા સાંસદોનું ભાજપમાં જોડાવું એ પક્ષપલટો (Anti Defection Law) વિરોધી કાયદાનું ઉલ્લંઘન માનવામાં આવશે નહીં, કારણ કે આ કાયદો કોઈપણ વિધાનસભા પક્ષના બે તૃતીયાંશ સભ્યોને બીજા પક્ષમાં વિભાજીત થવા અને મર્જ કરવાની મંજૂરી આપે છે.
બંધારણની 10મી અનુસૂચિમાં શું છે?
નિષ્ણાતોના મતે, બંધારણની 10મી અનુસૂચિમાં વિલીનીકરણ માટે છૂટ આપવામાં આવી છે. જો એક ગૃહમાં કોઈ પક્ષના બે તૃતીયાંશ સભ્યો વિભાજીત થઈને બીજા પક્ષમાં મર્જ થવાનો નિર્ણય લે છે, તો તેઓ ગેરલાયક ઠરવાને પાત્ર નથી.
વરિષ્ઠ વકીલો મુકુલ રોહતગી, નીરજ કિશન કૌલ અને મનિન્દર સિંહે દલીલ કરી હતી કે દસમી અનુસૂચિની કલમ 4(2) માં એવી જોગવાઈ છે કે જો ગૃહમાં કોઈ ધારાસભ્ય પક્ષના બે તૃતીયાંશ સભ્યો તે પક્ષમાંથી અલગ થવાનો અને જેની ટિકિટ પર તેઓ ચૂંટણી જીતી ગયા હોય તે પક્ષમાં ભળી જવાનો નિર્ણય લે તો ગેરલાયક ઠરાવવામાં આવશે નહીં.
એએમ સિંઘવીનો મત
જોકે, વરિષ્ઠ વકીલ એએમ સિંઘવીએ અલગ મત રજૂ કર્યો. તેમણે દલીલ કરી હતી કે ફક્ત ધારાસભ્ય પક્ષનું વિલીનીકરણ પૂરતું નથી; મૂળ રાજકીય પક્ષ સાથે ભળી જવું પણ જરૂરી છે. સુપ્રીમ કોર્ટે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે વિધાનસભા પક્ષો અને રાજકીય પક્ષો અલગ અલગ સંસ્થાઓ છે. જો કે, તેમણે ઉમેર્યું હતું કે વધુ મહત્ત્વની વાત એ છે કે, ગૃહના અધ્યક્ષ, જે શાસક પક્ષનું પદ ધરાવે છે, તે વ્યક્તિ છે જે આવા વિવાદોનો નિર્ણય લે છે, આનાથી પક્ષપલટા વિરોધી કાયદાની (Anti Defection Law) જોગવાઈઓ હેઠળ આવા સાંસદો/ધારાસભ્યોને ગેરલાયક ઠેરવવાનું મુશ્કેલ બને છે.
પક્ષપલટા વિરોધી કાયદો (Anti Defection Law)
રાજ્યસભામાં AAPના કુલ 10 સાંસદો છે. આવી સ્થિતિમાં, 7 સાંસદોનું અલગ થવું બે તૃતીયાંશ સંખ્યાને પૂર્ણ કરે છે, જે આ બાબતને કાયદેસર રીતે મહત્વપૂર્ણ બનાવે છે. સિંઘવીએ વધુમાં કહ્યું, “છેલ્લા દાયકામાં, મેં વારંવાર કહ્યું છે કે દસમી અનુસૂચિ બંધારણનો એક જંતુરહિત ભાગ છે. તેને સંપૂર્ણપણે દૂર કરવી જોઈએ અને તેના સ્થાને ફક્ત બે પંક્તિઓ ઉમેરવી જોઈએ.કોઈપણ સાંસદ/ધારાસભ્ય જે પક્ષમાંથી પક્ષપલટો (Anti Defection Law) કરશે જેની ટિકિટ પર તેઓ ચૂંટાયા હતા તે ગૃહનું સભ્યપદ ગુમાવશે અને તેમને ફરીથી ચૂંટણી લડવાની ફરજ પડશે.”
નીરજ કિશન કૌલે શું કહ્યું?
નીરજ કિશન કૌલે કહ્યું, “જો વિધાનસભા પક્ષના બે તૃતીયાંશ સભ્યો સ્વીકારે છે કે પક્ષ મર્જ થઈ ગયો છે, તો વિલીનીકરણ માન્ય ગણવામાં આવશે અને ગેરલાયકાત સામે માન્ય બચાવ હશે.” શિવસેના કેસનો ઉલ્લેખ કરતા, તેમણે કહ્યું કે સુપ્રીમ કોર્ટે દસમી અનુસૂચિની કલમ 4(2) ને ગેરલાયકાત કાર્યવાહીમાં માન્ય બચાવ તરીકે માન્યતા આપી છે.
મુકુલ રોહતગીનો અભિપ્રાય શું છે?
મુકુલ રોહતગી અને મનિન્દર સિંહે કહ્યું કે વિધાનસભા પક્ષ ગૃહ સાથે જોડાયેલો છે. “જો રાજ્યસભામાં કોઈ પક્ષના કુલ સભ્યોમાંથી બે તૃતીયાંશ સભ્યો બીજા પક્ષમાં ભળી જવાનો નિર્ણય લે છે, તો તેને માન્ય વિલીનીકરણ ગણવામાં આવશે અને તેમને પક્ષપલટા વિરોધી કાયદા (Anti Defection Law) હેઠળ ગેરલાયક ઠેરવવામાં આવશે નહીં.”
