હિંદુ ધર્મ અનુસાર મનુષ્યના જન્મ થી લઇ મૃત્યુ સુધી ૧૬ સંસ્કાર હોય છે, જેમાં ૧૬ મો સંસ્કાર એટલે કે અંતિમ સસ્કારનું પણ હિંદુ ધર્મમાં ખુબ મહત્વ છે. હિન્દુ ધર્મ અનુસાર,જ્યારે કોઈ વ્યક્તિનું મૃત્યુ થાય છે,ત્યારે તેના અંતિમ સંસ્કાર પૂર્ણ સન્માન સાથે અગ્નિદાહ આપીને કરવામાં આવે છે. પરંતુ આ અગ્નિદાહ સમય દરમિયાન એક ક્રિયા પણ કરવામાં આવે છે અને તે છે કપાળ ક્રિયા.
એવું માનવામાં આવે છે કે મૃત્યુ પછીની વ્યક્તિ સાથે સંબંધિત છેલ્લી ક્રિયા છે. અને તેની અસર તેના આગલા જીવન પર પણ પડે છે.બહુ ઓછા લોકો જાણતા હશે કે અંતિમ સંસ્કાર દરમિયાન,એક મહત્વપૂર્ણ ક્રિયા કપાળ ક્રિયા કરવામાં આવે છે. આ ક્રિયા વિના,કોઈપણ વ્યક્તિની અંતિમવિધિને સંપૂર્ણ માનવામાં આવતી નથી.જો કે,આ ક્રિયા કરતી વખતે અને જોતી વખતે ભલભલા પાષાણ બંધુ ઓના પણ હૃદય હચમચી જાય છે.
કારણ કે આ ક્રિયા ખરેખર ખૂબ ભયંકર છે.આવી સ્થિતિમાં,આ પ્રશ્ન કેટલાક લોકોના મગજમાં પણ આવે છે,આ કપાળ ક્રિયા કેમ એટલી મહત્વપૂર્ણ છે. ગરુડ પુરાણ અનુસાર,મૃત વ્યક્તિને અગ્નિ આપ્યા પછી,તેના માથા પર તેના બાકીના શરીર કરતાં વધુ ઘી નાખવામાં આવે છે. જેથી તેનું મસ્તિષ્ક સારી રીતે બળી જાય.
આવી સ્થિતિમાં,જ્યારે માથું બાળી નાખવામાં આવે છે,ત્યારે તેના પર લાકડી વડે તે મારવામાં આવે છે,એટલે કે,માથા ઉપર લાકડીનો ઘા કરવામાં આવે છે. સ્મશાનમાં કરવામાં આવતી આ ક્રિયાને કપાળ ક્રિયા કહેવામાં આવે છે. હવે તમે આશ્ચર્યચકિત થશો જ કે વ્યક્તિના મૃત્યુ પછી કેમ તેના માથા પર મળવામાં છે અને આ રીતે તેના માથા પર કેમ હુમલો કરવામાં આવે છે.
તો તમને જણાવી દઈએ કે આના પાછળ બે કારણો છે.પ્રથમ કારણ એ છે કે જો માથું બળ્યું ન હોય,તેનું અંતિમ સંસ્કાર પૂર્ણ માનવામાં આવતું નથી.ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર,આનું બીજું કારણ માણસને દુન્યવી બંધનોથી મુક્ત કરવાનું છે.
