Delhi High Court: પતંજલિ (Patanjali) આયુર્વેદ અને બાબા રામદેવ (Baba Ramdev) અને અન્યો વિરુદ્ધ દિલ્હી હાઈકોર્ટમાં (Delhi High Court)  PIL દાખલ કરવામાં આવી છે. એવો આરોપ છે કે ‘દિવ્ય મંજન’ માર્કેટમાં શાકાહારી પ્રોડક્ટ તરીકે વેચવામાં આવે છે. શાકાહારી પ્રોડક્ટ તરીકે વેચાતી દિવ્ય મંજનમાં માછલીના ઘટકો હોય છે. શુક્રવારે દિલ્હી હાઈકોર્ટે આ અરજી અંગે કેન્દ્ર સરકાર, પતંજલિ, બાબા રામદેવ, આચાર્ય બાલકૃષ્ણ અને અન્ય પાસેથી જવાબ માંગતી નોટિસ જારી કરી હતી.

સુપ્રીમ કોર્ટ

બાબા રામદેવની પતંજલિ આયુર્વેદ લિમિટેડે કંપનીની કેટલીક પ્રોડ્કટ મામલે સુપ્રીમ કોર્ટમાં સુનાવણી થઈ હતી. જેમાં સુપ્રીમ કોર્ટે પતંજલિની 14 ઉત્પાદનોના વેચાણ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો અને આ સંદર્ભે તેમની જાહેરાતો પણ પાછી ખેંચી લેવાનો પણ નિર્દેશ કર્યો હતો. હકીકતમાં, સુપ્રીમ કોર્ટે બાબા રામદેવ અને પતંજલિ આયુર્વેદના એમડી આચાર્ય બાલકૃષ્ણને આ ઉત્પાદનોને લઈને કંપની દ્વારા કરવામાં આવેલી ભ્રામક પ્રચાર પર ઠપકો આપ્યો હતો. જે બાદ તેમણે જાહેરમાં માફી માંગવી પડી હતી. આ તે ઉત્પાદનો છે જે પતંજલિ દ્વારા કોરોના સમયગાળા દરમિયાન બજારમાં ઉતારવામાં આવ્યા હતા અને દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે તે કોરોના રોગને સંપૂર્ણપણે મટાડી શકે છે. ઉત્તરાખંડ રાજ્ય લાઇસન્સિંગ ઓથોરિટી દ્વારા એપ્રિલ 2024 માં આ ઉત્પાદનોના ઉત્પાદન લાયસન્સ સસ્પેન્ડ કરવામાં આવ્યા હતા.

બોમ્બે હાઈકોર્ટ

બાબા રામદેવને પતંજલિની પ્રોડેક્ટ મામલે કોર્ટે નોટિસ ફટકારી હતી. બોમ્બે હાઈકોર્ટે પતંજલિ આયુર્વેદને કોર્ટના વચગાળાના આદેશના કથિત ઉલ્લંઘન બદલ 50 લાખ રૂપિયા જમા કરાવવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. હાઈકોર્ટે ઓગસ્ટ 2023 માં મંગલમ ઓર્ગેનિક્સ લિમિટેડ દ્વારા દાખલ કરાયેલ ટ્રેડમાર્ક ઉલ્લંઘન કેસમાં વચગાળાના આદેશમાં પતંજલિ આયુર્વેદ લિમિટેડને તેના કપૂર ઉત્પાદનો વેચવા પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો.

દિલ્હી હાઈકોર્ટ

સુપ્રીમ કોર્ટ અને બોમ્બે હાઈકોર્ટ બાદ દિલ્હીની હાઈકોર્ટમાં પતંજલિની દિવ્ય મંજન ઉત્પાદન મામલે પીઆઈએલ દાખલ કરાઈ છે. આ પીઆઈએલ (PIL)માં જણાવવામાં આવ્યું છે કે ‘દિવ્ય દંત મંજન’ અથવા ‘દિવ્ય દંત મંજન’ને શાકાહારી માનતા, તેના પેકેજિંગ પર એક ખાસ લીલા નિશાની કરવામાં આવી છે. અરજદારનું કહેવું છે કે ‘દિવ્ય મંજન’ના ઘટકોમાંથી એક ‘સમુદ્રાફેન (સેપિયા ઑફિસિનાલિસ)’ માછલીમાંથી બનાવવામાં આવે છે, અને તે મંજનમાં તેના ઉપયોગથી આશ્ચર્યચકિત છે.

ટૂથપેસ્ટમાં વપરાતી માછલી ઉત્પાદનો

અરજદાર અને તેના પરિવારે લાંબા સમય સુધી આ પ્રોડક્ટનો ઉપયોગ એ વિચારીને કર્યો કે તે સંપૂર્ણપણે શાકાહારી છે. છેવટે, બાબા રામદેવે પોતે તેમના યુટ્યુબ વીડિયોમાં સ્વીકાર્યું છે કે ‘સમુદ્રફેન’ (સેપિયા ઑફિસિનાલિસ) માંથી કાઢવામાં આવ્યું છે અને તેનો ઉપયોગ ‘દિવ્ય મંજન’માં કરવામાં આવી રહ્યો છે.

કાર્યવાહીની માંગ

અરજદારનું કહેવું છે કે તેનો પરિવાર બ્રાહ્મણ પરિવારનો છે, જ્યાં ધાર્મિક દૃષ્ટિકોણથી માંસાહારી ઉત્પાદનોનો વપરાશ સંપૂર્ણપણે પ્રતિબંધિત છે. આવી સ્થિતિમાં લાંબા સમય સુધી આ પ્રોડક્ટનો ઉપયોગ કરીને તેઓને ભારે આઘાત લાગ્યો છે. અગાઉ પણ ફરિયાદ કરવામાં આવી હતી પરંતુ કોઈ કાર્યવાહી કરવામાં આવી ન હતી.

અરજદારે મે 2023માં દિલ્હી પોલીસને ફરિયાદ કરી હતી અને આરોગ્ય મંત્રાલય, ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા (FSSAI), સેન્ટ્રલ ડ્રગ્સ સ્ટાન્ડર્ડ કંટ્રોલ ઓર્ગેનાઈઝેશન અને આયુષ મંત્રાલયને પણ ફરિયાદ કરી હતી, પરંતુ હજુ સુધી કોઈ દ્વારા કોઈ કાર્યવાહી કરવામાં આવી નથી. સંસ્થાઓની છે.

અરજદારે કોર્ટ પાસે હસ્તક્ષેપની માંગ કરી છે જેથી દોષિતો સામે યોગ્ય કાર્યવાહી કરી શકાય. તેમણે આ અજાણતા માંસાહારી ઉત્પાદનના સેવનથી થતી ઊંડી વેદના માટે વળતરની માંગ કરી હતી. અરજીકર્તાએ ધાર્મિક માન્યતાઓને ઠેસ પહોંચાડવાનો આરોપ લગાવ્યો છે અને કાર્યવાહીની માંગ કરી છે.

આ પણ વાંચો: બોમ્બે હાઈકોર્ટે શા માટે પતંજલિ પર ₹4.5 કરોડનો ખર્ચ લાદ્યો?

આ પણ વાંચો: કોર્ટના આદેશ છતાં પતંજલિએ વેચી આ પ્રોડક્ટ, બોમ્બે હાઈકોર્ટે ફટકાર્યો 50 લાખનો દંડ

આ પણ વાંચો: પતંજલિએ હવે 14 પ્રોડક્ટ્સનું વેચાણ કર્યું બંધ, સુપ્રીમ કોર્ટની ફટકાર બાદ માંગી માફી