World News: 22 જૂન, 2024 ના રોજ નવી દિલ્હી (Delhi) ની તેમની મુલાકાત દરમિયાન, ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાન શેખ હસીના (Sheikh Hasina) એ, વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી (Prime Minister Narendra Modi) સાથેની દ્વિપક્ષીય બેઠકમાં, તિસ્તા નદીના જળ વ્યવસ્થાપનનું કામ ભારતને સોંપવાનું વચન આપ્યું હતું. બંને નેતાઓ વચ્ચે સંમતિ સધાઈ હતી કે ટૂંક સમયમાં જ એક ભારતીય ટીમ ઢાકાની મુલાકાત લેશે જે તિસ્તા જળ વ્યવસ્થાપન માટે ભાવિ યોજનાની રૂપરેખા તૈયાર કરશે.

ચીન-બાંગ્લાદેશે નવ કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા

હવે બાંગ્લાદેશની વચગાળાની સરકારના વડા પ્રોફેસર મોહમ્મદ યુનુસે ભારત માટે આ અત્યંત સંવેદનશીલ નદી પ્રોજેક્ટનું કામ ચીનની કંપનીઓને આપવાનું વચન આપ્યું છે. યુનુસે શુક્રવારે ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ સાથે મુલાકાત કરી હતી. આમાં નવ કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા. કેટલાક કરારો ભારતના હિતોને પ્રભાવિત કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.

મોંગલા પોર્ટને આધુનિક બનાવવા માટે આપનું સ્વાગત છે

યુનુસે માત્ર તિસ્તા જળ વ્યવસ્થાપન જ નહીં પરંતુ મોંગલા બંદરના વિકાસ માટે ભૂતપૂર્વ અવામી લીગ સરકારના કાર્યકાળ દરમિયાન ભારત સાથે કરાયેલ કરારને પણ રદ કરવાનો ઈરાદો દર્શાવ્યો છે.યુનુસ અને જિનપિંગ વચ્ચેની બેઠક બાદ જારી કરાયેલા સંયુક્ત નિવેદનમાં બાંગ્લાદેશે ચીનના મોંગલા પોર્ટને આધુનિક બનાવવા અને વિકસાવવા માટે આવકાર આપ્યો હતો. આના પર ચીનની નજર લાંબા સમયથી હતી. ચીનના ભારે દબાણને અવગણીને હસીના સરકારે જુલાઈ 2024માં ભારતને તેમાં ટર્મિનલ વિકસાવવાનો અધિકાર આપ્યો હતો.

ચટ્ટોગ્રામમાં ચીન દ્વારા સ્પેશિયલ ઈકોનોમિક ઝોન બનાવવામાં આવશે.

તેવી જ રીતે, યુનુસ સરકારે જાહેરાત કરી છે કે ચટ્ટોગ્રામમાં ચીન દ્વારા એક વિશેષ આર્થિક ઝોન બનાવવામાં આવશે. ભારતના વ્યૂહાત્મક હિતો માટે આ એક મોટો પડકાર હશે.અત્યાર સુધી ભારત તેના પૂર્વોત્તર ક્ષેત્રને ચીનના ભવિષ્યના પડકારોથી બચાવવા માટે બાંગ્લાદેશ સાથે સહયોગ કરી રહ્યું હતું. પરંતુ હવે યુનુસ સરકારે ઉત્તર-પૂર્વીય રાજ્યોને અડીને આવેલા સૌથી નજીકના બંદર ચટ્ટોગ્રામ નજીક ચીનને સ્થાયી કરવાની વ્યવસ્થા કરવાનો ઈરાદો વ્યક્ત કર્યો છે.

બાંગ્લાદેશથી લોકો સારવાર માટે ભારત આવે છે

બાંગ્લાદેશથી ઘણા બીમાર લોકો સારવાર માટે ભારત આવે છે. ગયા વર્ષે પીએમ મોદીએ બાંગ્લાદેશી નાગરિકોને સારવાર માટે સરળ વીઝા આપવાની અને સરહદ પર જ વિશેષ મેડિકલ સેન્ટર બનાવવાની વાત કરી હતી. ભારતના આ આકર્ષણનો સામનો કરવા માટે ચીને તેના યુનાન પ્રાંતમાં બાંગ્લાદેશી નાગરિકોને મેડિકલ સુવિધા આપવાની વાત કરી છે.યુનુસ સરકારે તેનું સ્વાગત કર્યું છે, પરંતુ જે એમઓયુ ભારતને સૌથી વધુ ડંખશે તે ચીનને તિસ્તા નદીના જળ વ્યવસ્થાપન માટે કોન્ટ્રાક્ટ મેળવવા અંગેનો હશે. તિસ્તા નદી ભારતીય રાજ્યો સિક્કિમ અને બંગાળ થઈને બાંગ્લાદેશમાં પ્રવેશે છે.

હસીના સરકારે ત્રણ વર્ષ પહેલા આ યોજના બનાવી હતી

હસીના સરકારે ત્રણ વર્ષ પહેલા તેને સાફ કરીને તેના જૂના સ્વરૂપમાં લાવવાની યોજના બનાવી હતી. તેની કિંમત અંદાજે એક અબજ ડોલર (વર્તમાન ભાવે રૂ. 8300 કરોડ) થવાની શક્યતા છે. ચીને આ પ્રોજેક્ટ પોતાના ખર્ચે પૂરો કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો.ચીનને આ કામનો કોન્ટ્રાક્ટ મળ્યો એટલે આ નદીની તમામ વિગતો (જેમ કે પાણીનો પ્રવાહ, પાણીનો વિસ્તાર, ખનિજ ક્ષારની વિગતો વગેરે) તેની પાસે ગઈ હશે. ચીન સાથેના સંબંધોની સંવેદનશીલતા અને તિસ્તા નદીના મહત્વને ધ્યાનમાં રાખીને ભારત આ ઈચ્છતું ન હતું.

હસીનાએ ભારતને વચન આપ્યું હતું

જુન 2024માં ભારતને કોન્ટ્રાક્ટ આપવાનું વચન આપ્યા બાદ હસીનાએ જુલાઈ 2024માં બેઈજિંગની મુલાકાત લીધી હતી. ચીનની સરકારે તેના પર બહુ ધ્યાન આપ્યું ન હતું. હસીનાએ નિર્ધારિત સમય પહેલા ઢાકા પરત ફરવું પડ્યું હતું. માત્ર એક મહિના પછી તેને ઉથલાવી દેવામાં આવ્યો.

ચીન બાંગ્લાદેશમાં સ્પેશિયલ સુગર ઈન્ડસ્ટ્રીયલ ઈકોનોમિક ઝોનના વિકાસમાં મદદ કરશે

પીટીઆઈ અનુસાર, ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગે કહ્યું કે ચીન બાંગ્લાદેશમાં સ્પેશિયલ ચીની ઈન્ડસ્ટ્રીયલ ઈકોનોમિક ઝોન અને ઈન્ડસ્ટ્રીયલ પાર્ક બનાવવામાં મદદ કરશે. ચીનના રાષ્ટ્રપતિએ ચીનમાં વધુ બાંગ્લાદેશી ઉત્પાદનોના આગમન અને મલ્ટી-બિલિયન ડૉલરના બેલ્ટ એન્ડ રોડ ઇનિશિયેટિવ (BRI) પ્રોજેક્ટ્સ તેમજ ડિજિટલ અને મેરીટાઇમ અર્થતંત્રમાં સહયોગનું પણ સ્વાગત કર્યું, રાજ્ય સમાચાર એજન્સી BSS અનુસાર.

BRI એક કનેક્ટિવિટી પ્રોજેક્ટ છે જે ચીનને દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયા, મધ્ય એશિયા, રશિયા અને યુરોપ સાથે જોડશે. મીટિંગ દરમિયાન, શીએ એમ પણ કહ્યું હતું કે તેમની સરકાર વધુ ચાઇનીઝ ખાનગી રોકાણને પ્રોત્સાહિત કરશે અને બાંગ્લાદેશમાં ચીની મેન્યુફેક્ચરિંગ પ્લાન્ટ્સને સ્થાનાંતરિત કરશે.

બેઇજિંગનો ઉદ્દેશ્ય ઢાકા સાથે મુક્ત વેપાર સોદો કરવાનો છે

તેમણે બાંગ્લાદેશને ચીનનો “મહત્વનો પાડોશી” ગણાવ્યો અને તેના ઝડપી વિકાસમાં સહયોગ વધારવાની ઓફર કરી. Xi એ જાહેરાત કરી કે ચીન બાંગ્લાદેશી માલસામાનને શૂન્ય-ટેરિફ લાભ આપવાનું ચાલુ રાખશે, અને આ દરજ્જો 2028 ના અંત સુધી લંબાવવામાં આવશે. તેમણે કહ્યું કે બેઇજિંગનો ઉદ્દેશ્ય ઢાકા સાથે મુક્ત વેપાર કરાર અને રોકાણ કરાર પર વાટાઘાટો શરૂ કરવાનો છે જેથી અહીં વધુ ચીની રોકાણનો માર્ગ મોકળો થાય.