ભારતમાં ભગવાન શિવના ઘણા અદ્ભુત મંદિરો છે, તેમાંથી એક હિમાચલ પ્રદેશના કુલ્લુમાં સ્થિત વીજળી  મહાદેવ છે. કુલ્લુનો સમગ્ર ઇતિહાસ વીજળી મહાદેવ સાથે જોડાયેલો છે. કુલ્લુ શહેરમાં બિયાસ અને પાર્વતી નદીઓના સંગમ પાસે ઊંચા પર્વત ઉપર વીજળી મહાદેવ નું પ્રાચીન મંદિર છે.

સમગ્ર કુલ્લુ ખીણમાં એવી માન્યતા છે કે આ ખીણ એક વિશાળ સાપનું સ્વરૂપ છે. ભગવાન શિવે આ સાપને મારી નાખ્યો. જે સ્થળે મંદિર આવેલું છે, ત્યાં દર બાર વર્ષે શિવલિંગ પર ભીષણ વીજળી પડતી હોય છે. વીજળી પડવાથી મંદિરનું શિવલિંગ બરબાદ થઈ જાય છે. અહીંના પૂજારીઓ તૂટેલા શિવલિંગના ટુકડાઓ એકત્રિત કરે છે અને તેને માખણ સાથે ભળવે છે. થોડા મહિનાઓ પછી શિવલિંગ નક્કર સ્વરૂપમાં ફેરવાય છે. આ શિવલિંગ પર દર બાર વર્ષે શા માટે વીજળી પડે છે અને આ સ્થળનું નામ કુલ્લુ કેમ પડ્યું તેની પાછળ એક પૌરાણિક કથા છે.

વીજળી મહાદેવ-કુલ્લુ – ઇતિહાસ

કુલાંત રાક્ષસ રહેતો હતો.

કુલ્લુ ખીણના લોકો કહે છે કે ઘણા સમય પહેલા કુલાંત નામનો રાક્ષસ અહીં રહેતો હતો. કુલ્લુ પાસે નાગંધરથી રાક્ષસે અજગરનું રૂપ લીધું અને મંડીના ઘોઘારધાર થઈને લાહૌલ સ્પીતીથી માથન ગામમાં આવ્યો. રાક્ષસના રૂપમાં રહેલો અજગર કુંડળી મારીને બિયાસ નદીના પ્રવાહને અટકાવીને આ જગ્યાને પાણીમાં ડુબાડવા માંગતો હતો. આની પાછળ તેનો હેતુ હતો કે અહીં રહેતા તમામ પ્રાણીઓ પાણીમાં ડૂબીને મરી જાય. કુલાંતના આ વિચારથી ભગવાન શિવ ચિંતિત થઈ ગયા.

ભગવાન શિવ રાક્ષસના કાનમાં હળવેથી બોલ્યા

ભારે પ્રયત્નો પછી, ભગવાન શિવ એ રાક્ષસ જેવા અજગરને પોતાની શ્રદ્ધામાં લીધો. શિવે તેના કાનમાં કહ્યું કે તારી પૂંછડીમાં આગ લાગી છે. આ સાંભળીને જલદી કુલાંત પાછો વળી ગયો, શિવએ કુલાંતના માથા પર ત્રિશૂળ માર્યું. ત્રિશૂળના ફટકાથી કુલાંતનું મોત થયું હતું. કુલાંતનું મૃત્યુ થતાં જ તેનું શરીર એક વિશાળ પર્વત બની ગયું. તેનું શરીર પૃથ્વીના આખા ભાગમાં ફેલાયેલું હતું, આખો વિસ્તાર પહાડમાં ફેરવાઈ ગયો. કુલ્લુ ખીણની વીજળી મહાદેવથી રોહતાંગ પાસ અને બીજી તરફ મંડીના ઘોઘારધાર સુધી, ખીણ કુલાંતના શરીરમાંથી બનેલી હોવાનું માનવામાં આવે છે. કુલાંતમાંથી જ, આ દંતકથા કુલુટ અને પછી કુલ્લુ નામ પડ્યું કહેવાય છે.

ભગવાન શિવએ ઇન્દ્રને આ જગ્યાએ વીજળી પડવાનું કહ્યું હતું

કુલાંત દૈત્યની હત્યા કર્યા પછી, શિવે ઈન્દ્રને બાર વર્ષમાં એક વખત આ સ્થળે વીજળી પડવાનું કહ્યું. દર બારમા વર્ષે અહીં વીજળી પડતી હોય છે. આ વીજળીથી શિવલિંગ વિખેરાઈ જાય છે. શિવલિંગના ટુકડા એકત્રિત કર્યા પછી, શિવના પૂજારી તેને માખણમાં ઉમેરીને સ્થાપિત કરે છે. થોડા સમય પછી શિવલિંગ તેના જૂના સ્વરૂપે પરત આવે છે.

શા માટે વીજળી માત્ર શિવલિંગ પર પડે છે?

આકાશી વીજળી વીજળીના શિવલિંગ પર પડવા વિશે કહેવામાં આવે છે કે ભગવાન શિવ ઈચ્છતા ન હતા કે જ્યારે વીજળી પડી ત્યારે તેના દ્વારા જાહેર સંપત્તિ અને જાનમાલને નુકસાન પહોચે. આથી ભોલેનાથ લોકોને બચાવવા માટે આ વીજળી પોતાના પર પાડે છે. આ કારણથી ભગવાન શિવને અહીં વીજળી મહાદેવ કહેવામાં આવે છે. અહીં ભાદરવા મહિનામાં મેળો ભરાય છે. કુલ્લુ શહેરથી સાત કિલોમીટર દૂર વીજળી મહાદેવની ટેકરી છે. શિવરાત્રી પર પણ અહીં ભક્તોની ભીડ હોય છે.

શિયાળામાં ભારે બરફવર્ષા

આ સ્થળ સમુદ્ર સપાટીથી 2450 મીટરની ઉંચાઈ પર આવેલું છે. અહીં શિયાળામાં ભારે બરફવર્ષા થાય છે. કુલ્લુમાં મહાદેવ પ્રિય દેવ પણ છે. ક્યાંક તે સાયલી મહાદેવ છે અને ક્યાંક બ્રાની મહાદેવ છે. ક્યાંક તે જુવાની મહાદેવ છે અને ક્યાંક વીજળી મહાદેવ છે. વીજળી મહાદેવની પોતાની મહાનતા અને ઇતિહાસ છે. એવું લાગે છે કે કુલ્લુનો સમગ્ર ઇતિહાસ વીજળી મહાદેવની આસપાસ ફરે છે. દરેક ઋતુમાં દૂર -દૂરથી લોકો વીજળી મહાદેવના દર્શન કરવા આવે છે.

Knowledge / ચકમક પથ્થરના ઉપયોગ જાણી તમને આશ્ચર્ય થશે

સર્વ પિતૃ અમાવસ્યા 2021 / જાણો સર્વ પિતૃ અમાવસ્યા ક્યારે છે? અને આ દિવસે શ્રાદ્ધ કરવાનું મહત્વ

મિત્રતા / જાણો તમારી કુંડળીના ગ્રહોથી તમારો મિત્ર કેવો હશે

રત્ન ભંડાર / રત્નોથી પણ ઘણા રોગોની સારવાર શક્ય છે, જાણો નવગ્રહોના મુખ્ય રત્નો

ધર્મ / જાણો શા માટે કરોડો લોકો શ્રી કૃષ્ણમાં વિશ્વાસ કરે છે

હિન્દુ ધર્મ / શ્રી રામ અને શ્રી કૃષ્ણની યુદ્ધ નીતિમાં તફાવત