કેન્દ્રીય બજેટમાં રેલ્વે ભાડાના દરો અને પેસેન્જર ભાડામાં કોઈ ફેરફાર થવાની સંભાવના નથી. આ અંગે વાકેફ બે લોકોએ માહિતી આપી છે. આ પગલું ભારતીય રેલ્વેને તેના મૂડી ખર્ચની જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા નૂર અને પેસેન્જર ટ્રાફિકની આવકનો ઉપયોગ કરીને તેની કામગીરીમાં સુધારો કરવા માટે નૂર અને પેસેન્જર ટ્રાફિક આવકનો ઉપયોગ કરવામાં સક્ષમ બનાવશે, જેમાં મોટા પ્રમાણમાં સરકારી અંદાજપત્રીય સમર્થન અને વધારાના બજેટરી સંસાધનો પર આધાર રાખે છે.
આવક કેટલી છે
નિષ્ણાતોના મતે, ભારતીય રેલવેએ નાણાકીય વર્ષ 2022માં નૂર આવકમાં 25 ટકાની વૃદ્ધિ હાંસલ કરી છે અને તે લગભગ $1.45 ટ્રિલિયન સાથે તેની સર્વકાલીન ઉચ્ચતમ સ્તરે છે. નાણાંકીય વર્ષ 20માં મુસાફરોની આવકમાં પણ 10 ટકાનો વધારો થવાની ધારણા છે. (COVID-સંબંધિત પ્રતિબંધોને કારણે FY21માં મુસાફરોની આવકમાં 75 ટકાનો ઘટાડો થયો) અને રૂ. 61,000 કરોડના બજેટ સ્તરને પાર કરી ગયો. આનાથી રેલ ભાડાં અને પેસેન્જર ભાડાંમાં વધારાની જરૂરિયાત દૂર થશે.
નૂર ભાડા પર લગામ લગાવવામાં આવશે
ઈંધણના ભાવમાં વધારાને કારણે ટ્રાન્સપોર્ટેશન ખર્ચમાં વધારો થતો હોવાની ફરિયાદ વેપારીઓ કરી રહ્યા છે. આ સમયે, નૂર દરમાં વધારાને કારણે ફુગાવો વધુ વધી શકે છે. રેલ્વે વધુ નૂર ચાર્જ વસૂલ કરીને રાહતદરે પેસેન્જર ભાડામાં થયેલા નુકસાનની ભરપાઈ કરે છે. આનાથી ભારત વિશ્વમાં સૌથી વધુ રેલ નૂર ચાર્જમાંનું એક બન્યું છે અને છેલ્લા 50 વર્ષોમાં ભારતના નૂર ટ્રાફિકમાં રેલ્વેનો હિસ્સો 75 ટકાથી ઘટીને 39 ટકા થવાનું મુખ્ય કારણ છે.
નિષ્ણાતો શું કહે છે
આ વર્ષે રેલ ભાડામાં વધારો કરવા પાછળ કોઈ તર્ક નથી. લોકો ક્યાંય ફરતા નથી, અને જો તેઓ કરે તો તમે તેમના પર તેટલો ટેક્સ લગાવી શકતા નથી. રેલવે બોર્ડના ભૂતપૂર્વ અધ્યક્ષ અરુણેન્દ્ર કુમારે જણાવ્યું હતું કે, “હું આ વર્ષે કોઈ વૃદ્ધિની કલ્પના કરતો નથી. સમાન મંતવ્યો વ્યક્ત કરતાં, વૈભવ ડાંગે, સ્વતંત્ર ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર એનાલિસ્ટ, જણાવ્યું હતું કે રેલવેની આવકની સ્થિતિએ તેને ગ્રાહકોને ડિસ્કાઉન્ટ ઓફર કરવાની મંજૂરી આપવી જોઈએ, પરંતુ તે થવાની શક્યતા નથી. “મોટાભાગે, રેલ્વે હાલના ભાડા ઘટાડી શકતી નથી અને ભાડામાં કોઈ ફેરફાર લાવતા પહેલા આર્થિક પુનઃપ્રાપ્તિ પ્રક્રિયાને વધુ ઊંડાણમાં લઈ જવામાં મદદ કરી શકતી નથી,” તેમણે કહ્યું.
લોકડાઉનમાં નુકસાન થયું હતું
નાણાકીય વર્ષ 21 માં, કડક લોકડાઉનને કારણે મુસાફરોની આવક લગભગ 75 ટકા ઘટીને લગભગ 15,000 કરોડ થઈ હતી, જ્યારે નૂરની આવક લગભગ 3 ટકા વધીને રૂ. 1.16 ટ્રિલિયન થઈ હતી. જો કે, કોવિડ સંબંધિત પ્રતિબંધો પર ઓછી ટ્રેન સેવાઓને કારણે ઓછી મુસાફરોની આવકને કારણે રેલ્વેને પેસેન્જર ભાડા પરની સબસિડીને નિયંત્રિત કરવામાં મદદ મળી. નિષ્ણાતો કહે છે કે જો ભારતીય રેલ્વે નૂરના દરો ઘટાડી શકતી નથી, તો તેણે દરો યથાવત રાખવા જોઈએ. આ વર્ષે પણ તેની જરૂર છે અને અર્થતંત્ર કોવિડ-સંબંધિત પ્રતિબંધોમાંથી વિનિમય પછીના પુનઃપ્રાપ્તિના માર્ગ પર આગળ વધ્યું છે.
લોકડાઉનમાં આવી જોગવાઈ હતી
જ્યારે રેલવે પેસેન્જર અને માલવાહક સેવાઓ બંને માટે બેઝ ભાડું બદલી શકતું નથી, ત્યારે માલની અમુક શ્રેણીઓમાં અમુક અંતર માટે ભાડાને તર્કસંગત બનાવી શકાય છે. મુસાફરો માટે, રેલ્વેએ ગયા વર્ષે નવેમ્બરમાં જ મેલ અને એક્સપ્રેસ ટ્રેનોના વિશેષ ટેગને હટાવી દીધા હતા. કોવિડના સમયે ચલાવવામાં આવી રહેલી આ ટ્રેનોએ મુસાફરોની ફી વધારી દીધી હતી. 2014 થી બજેટ દ્વારા પેસેન્જર અને ફ્રેઇટ રેટમાં સુધારો કરવામાં આવ્યો નથી. ડિસેમ્બર 2019 માં, રેલ્વેએ બજેટમાંથી એક એક્ઝિક્યુટિવ ઓર્ડર દ્વારા પેસેન્જર ભાડામાં પ્રતિ કિમી 4 પૈસાનો સુધારો કર્યો હતો. ત્યારથી ભાડું સ્થિર રહ્યું છે.
