વીજ કંપનીઓના અબજો રૂપિયા લઈને બેઠેલી દેશની ડઝનબંધ વીજ વિતરણ કંપનીઓએ હવે સાવધાન થવાની જરૂર છે. જો પાવર ડિસ્ટ્રિબ્યુશન કંપનીઓ (ડિસ્કોમ્સ) સમયસર પૈસા પરત નહીં કરે, તો તેમની સામે ઈનસોલ્વન્સી બેન્કરપ્સી કોડ (આઇબીસી) હેઠળ કાર્યવાહી પણ થઈ શકે છે. કેન્દ્રીય ઉર્જા મંત્રાલય સ્પષ્ટપણે માને છે કે રાજ્ય સરકારો હેઠળ કામ કરતી ડિસ્કોમ પર આઇબીસી 2016 હેઠળ કાર્યવાહી થઈ શકે છે.
ઉલ્લેખનીય છે કે, સુપ્રીમ કોર્ટના સંબંધિત નિર્ણયો અને વીજળી અધિનિયમની વ્યાપક સમીક્ષા કર્યા પછી, ઊર્જા મંત્રાલય આ નિષ્કર્ષ પર પહોંચ્યું છે. 8 નવેમ્બર, 2021ના રોજ આ સંદર્ભે જરૂરી મેમોરેન્ડમ પણ જારી કરવામાં આવ્યું છે જ્યારે આ સંબંધમાં સત્તા મંત્રાલય દ્વારા કાયદા અને ન્યાય મંત્રાલયના સચિવને સત્તાવાર મેમોરેન્ડમ મોકલવામાં આવ્યુ છે. મેમોરેન્ડમની જરૂરિયાત હકીકતમાં દક્ષિણ ભારત કોર્પોરેશન પ્રાઇવેટ લિમિટેડ દ્વારા તમિલનાડુ સ્થિત જનરેશન એન્ડ ડિસ્ટ્રિબ્યુશન કંપની (TENZCO) સામે દાખલ કરાયેલા કેસને પગલે લાવવામાં આવી હતી. મદ્રાસ હાઈકોર્ટમાં દાખલ કરાયેલા કેસમાં એવી દલીલ કરવામાં આવી હતી કે તાંજેડકો પર આઇબીસીની કલમ 9 હેઠળ કાર્યવાહી થઈ શકે નહીં કારણ કે તે સરકારી સંસ્થા છે.
જો કે આ મામલો સીધો પાવર મંત્રાલય સાથે સંબંધિત ન હતો, પરંતુ કેન્દ્રીય કાયદા અને ન્યાય મંત્રાલયે પણ તેનો અભિપ્રાય માંગ્યો હતો. પાવર મંત્રાલય દ્વારા મોકલવામાં આવેલા મેમોરેન્ડમમાં હિન્દુસ્તાન કન્સ્ટ્રક્શન કંપની અને ભારત સરકાર વચ્ચેના કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટે આપેલા નિર્ણયનું ઉદાહરણ આપવામાં આવ્યું છે. પાવર મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, સુપ્રીમ કોર્ટે તેના નિર્ણયમાં માત્ર તે જ સરકારી સંસ્થાઓને આઇબીસીમાંથી બહાર રાખવાનું કહ્યું છે, જે સરકારની વૈધાનિક સંસ્થા તરીકે કામ કરે છે કારણ કે આવી સંસ્થાઓ વૈધાનિક કાર્ય કરે છે અને તેનું સંચાલન જવાબદાર નથી. જઈ શકે છે જો કે, વ્યવસાયિક ધોરણે કામ કરતી સંસ્થાઓને તેના કાર્યક્ષેત્ર હેઠળ લાવી શકાય નહીં. સરકારી કામકાજ માટે સરકારી વીજ વિતરણ કંપનીઓની રચના કરવામાં આવી નથી.
અન્ય જાહેર ક્ષેત્રની કંપનીઓ જેવી કે ટેંગેડકોને કંપની એક્ટની કલમ 2(45) હેઠળ સામેલ કરવામાં આવી છે. કંપની એક્ટ, 2013 હેઠળ રચાયેલી પાવર ડિસ્ટ્રિબ્યુશન કંપનીઓ આઇબીસીની કલમ 3(7) હેઠળ સંપૂર્ણ રીતે સમાવિષ્ટ કરવામાં આવશે. દેશમાં ઘણી ખાનગી વીજળી વિતરણ કંપનીઓ પણ છે.
ઉર્જા મંત્રાલયે એ પણ સ્પષ્ટતા કરી છે કે વિદ્યુત અધિનિયમ અને આઇબીસી બંને અલગ-અલગ છે અને વીજ વિતરણ કંપનીઓ અંગેની તેમની જોગવાઈઓ એકબીજાને પાર કરતી નથી. આવી સ્થિતિમાં, NCLT અને NCLAT Tanjedco જેવી અન્ય પાવર ડિસ્ટ્રિબ્યુશન કંપનીઓ સામે આઇબીસી હેઠળ પગલાં લેવામાં આવી શકે છે.
