Maharashtra News: સામાજિક કાર્યકર્તા ડૉ.નરેન્દ્ર દાભોલકરની હત્યાનો મામલો ફરી એકવાર ચર્ચામાં છે. મહારાષ્ટ્રમાં અંધશ્રદ્ધા વિરુદ્ધ આંદોલન ચલાવનાર નરેન્દ્ર દાભોલકરની 2013માં હત્યા કરવામાં આવી હતી. પુણેની વિશેષ અદાલત 10 મેના રોજ આ કેસમાં અંતિમ ચુકાદો આપે તેવી શક્યતા છે. 2013માં બનેલા આ હત્યા કેસની તપાસ 2014માં સેન્ટ્રલ બ્યુરો ઓફ ઈન્વેસ્ટિગેશન (CBI)ને સોંપવામાં આવી હતી. CBIએ 2016માં આરોપીઓ વિરુદ્ધ ચાર્જશીટ દાખલ કરી હતી.

નરેન્દ્ર દાભોલકરની હત્યા ક્યારે થઈ હતી?

20 ઓગસ્ટ, 2013ના રોજ, પુણેમાં બે મોટરસાઇકલ સવાર હુમલાખોરો દ્વારા સામાજિક કાર્યકર ડૉ. નરેન્દ્ર દાભોલકરની હત્યા કરવામાં આવી હતી. ઘટના સમયે દાભોલકર મોર્નિંગ વોક માટે ઘરેથી નીકળ્યા હતા. દાભોલકર પર સવારે 7:15 વાગ્યે ઓમકારેશ્વર (મહર્ષિ વિટ્ટલ રામજી શિંદે) પુલ પર હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો. દાભોલકર પર પાંચ ગોળીઓ ચલાવવામાં આવી હતી. બે ગોળી ખોટી રીતે વાગી, પરંતુ બે ગોળી દાભોલકરને માથામાં અને એક છાતીમાં વાગી. તેઓ પડી જતાં બંને હુમલાખોરો નજીકમાં પાર્ક કરેલી મોટરસાઇકલ પર ફરાર થઇ ગયા હતા. દાભોલકરનું ઘટનાસ્થળે જ મોત થયું હતું.

દાભોલકરની હત્યામાં મુખ્ય શંકાસ્પદ તરીકે બે જાણીતા હિસ્ટ્રીશીટરનું નામ આપવામાં આવ્યું હતું. ઘટનાના એ જ દિવસે આરોપીઓની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. હિસ્ટ્રીશીટરમાંથી શસ્ત્રો અને કારતુસ મળી આવ્યા હતા જે દાભોલકરના શરીરમાંથી મળેલી ગોળીઓ સાથે મેળ ખાતા હતા. જો કે, બંને શકમંદો પર ક્યારેય ઔપચારિક રીતે હત્યાનો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો ન હતો અને થોડા સમય પછી જ તેમને જામીન મળી ગયા હતા. આ કેસની તપાસ બાદમાં સીબીઆઈને સોંપવામાં આવી હતી.

દાભોલકરની હત્યા બાદ મહારાષ્ટ્રમાં અંધશ્રદ્ધા વિરોધી કાયદો લાગુ કરવામાં આવ્યો

દાભોલકરની હત્યાએ સમગ્ર દેશને આંચકો આપ્યો હતો. સર્જન અમિત થડાનીના પુસ્તક ‘રૅશનાલિસ્ટ મર્ડર્સ’માં લખે છે કે મહારાષ્ટ્રના તત્કાલીન મુખ્ય પ્રધાન પૃથ્વીરાજ ચવ્હાણે ડૉ. દાભોલકરની હત્યાને પ્રગતિશીલ મહારાષ્ટ્રની છબી પર ફટકો ગણાવ્યો હતો. એક ઈન્ટરવ્યુમાં ચવ્હાણે દાવો કર્યો હતો કે ગોડસેની વિચારધારાને અનુસરનારા લોકો દાભોલકરની હત્યા માટે જવાબદાર છે. બીજી તરફ રાજ્યમાં અંધશ્રદ્ધા વિરોધી કાયદાના અમલને લઈને જોરદાર ચર્ચા ચાલી રહી હતી.

મુખ્યમંત્રીએ જાહેરાત કરી હતી કે અંધશ્રદ્ધા વિરોધી ખરડો પસાર કરવો એ જ તેમને સાચી શ્રદ્ધાંજલિ હશે. તત્કાલીન કેન્દ્રીય કૃષિ પ્રધાન અને એનસીપીના વડા શરદ પવારે કહ્યું હતું કે જે પ્રગતિશીલ વિચાર માટે તેમણે પોતાનો જીવ આપ્યો તે રાજ્યમાં મૃત્યુ પામશે નહીં. એવું લાગે છે કે તેના મંતવ્યો વિરુદ્ધ કોઈએ તેની હત્યા કરી છે. અખિલ ભારતીય અંધશ્રદ્ધા નિર્મૂલન સમિતિના વડા શ્યામ માનવે આરોપ લગાવ્યો કે મહારાષ્ટ્રમાં ફાસીવાદી માનસિકતા તેની હદ વટાવી ગઈ છે અને તેને સમાજના સામાજિક માળખા માટે ખતરો ગણાવ્યો છે. દરમિયાન, ચવ્હાણની આગેવાની હેઠળની મહારાષ્ટ્ર સરકારે અંધશ્રદ્ધા વિરોધી કાયદો ઘડ્યો, જે તે 2003 થી પસાર કરવા માંગતી હતી. બીજી તરફ ડો.દાભોલકરની હત્યાનો મામલો પણ સતત ચર્ચામાં રહ્યો હતો.

કેસની પ્રાથમિક તપાસ

પોલીસે તપાસ શરૂ કરી હતી. હત્યારાઓ ઘટનાસ્થળની આસપાસના સીસીટીવી કેમેરામાં રેકોર્ડ કરવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ છબીઓ એટલી ઝાંખી હતી કે તેઓ સ્પષ્ટ રીતે ઓળખી શક્યા ન હતા. હત્યાના કેટલાક પ્રત્યક્ષદર્શીઓ હતા, જેમાં બે સફાઈ કામદારો પણ હતા. તેમાંથી કોઈ પણ ગોળીબારના સ્થળની નજીક નહોતું. ઘટનાને નજીકથી જોનાર એક સાક્ષીએ જણાવ્યું કે હુમલાખોરો 7756 નંબર ધરાવતા વાહનમાં ભાગી ગયા હતા.

પુણે પોલીસે હત્યાની વ્યાપક તપાસ શરૂ કરી, લગભગ 1,500 લોકોની પૂછપરછ કરી, જેમાં 96 મોર્નિંગ વોકર્સ, પુણે, નાસિક અને થાણેની વિવિધ જેલોમાં બંધ 200 ગુનેગારો અને ગેંગસ્ટરનો સમાવેશ થાય છે. દાદર સ્ટેશન સહિત 16 સ્થળોએથી 8 કરોડ ફોન કોલ્સનો ડેટા અને અન્ય સ્થળો જ્યાં દાભોલકરે આગલા દિવસે મુલાકાત લીધી હતી અને 110 સીસીટીવી કેમેરાના ફૂટેજ પણ એકત્રિત કરવામાં આવ્યા હતા. પોલીસે પૂણે અને અન્ય નજીકના શહેરોમાં 7756 નંબર અને તેના જેવા દેખાતા નંબરોવાળી બ્લેક મોટરસાઇકલની યાદી પણ તૈયાર કરી હતી, પરંતુ તેમાંથી કોઈ લીડ મળી ન હતી.

દાભોલકરને ગોળી મારવામાં આવી તે જ સાંજે ગોવિંદ નારાયણ કામત નામના વ્યક્તિએ પુણેના વિશ્રામબાગ પોલીસ સ્ટેશનમાં એફઆઈઆર નોંધાવી હતી. કામતે દાવો કર્યો હતો કે તેમના પર ડૉ. સુષ્મા કોઠારી અને ડૉ. લોબ દ્વારા હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો, બંને આરોપી ડૉ. દાભોલકરની સંસ્થા સામે કેસ લડી રહ્યા હતા. તેની એફઆઈઆરમાં તેણે દાભોલકરની હત્યા પાછળ તેનો હાથ હોવાની શંકા વ્યક્ત કરી હતી. જો કે, આ દાવાને સમર્થન આપવા માટે કોઈ પુરાવા આપવામાં આવ્યા નથી. ડૉ. સુષ્મા કોઠારીએ કામત વિરુદ્ધ હુમલાની કાઉન્ટર ફરિયાદ નોંધાવી હતી. તેની પૂછપરછ માટે અટકાયત કરવામાં આવી હતી. પૂણે પોલીસની પૂછપરછમાં દાભોલકરની હત્યામાં તેની કે તેના સહયોગીની સંડોવણી બહાર આવી ન હતી અને તેમાંથી કોઈની ધરપકડ કરવામાં આવી ન હતી અથવા આરોપ મૂકવામાં આવ્યો ન હતો.

સીબીઆઈ તપાસની માંગ કરી હતી

‘ધ રેશનલિસ્ટ મર્ડર્સ’ પુસ્તક મુજબ કેતન તિરોડકર નામના વ્યક્તિએ બોમ્બે હાઈકોર્ટમાં પીઆઈએલ દાખલ કરી દાભોલકર હત્યા કેસ કેન્દ્રીય એજન્સીને સોંપવાની માંગ કરી હતી. તિરોડકરને પોલીસ પર વિશ્વાસ નહોતો. પીઆઈએલમાં દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે પૂણે પોલીસને જ્યોતિષીઓની સંભવિત સંડોવણી વિશે કેટલીક માહિતી મળી હતી, જેમની સામે દાભોલકર આંદોલન શરૂ કરવાના હતા. મે 2014 માં, બોમ્બે હાઈકોર્ટે તિરોડકરની તરફેણમાં ચુકાદો આપ્યો અને દાભોલકર હત્યા કેસ સીબીઆઈને સોંપવાનો આદેશ આપ્યો.

કેસમાં કોની ધરપકડ કરવામાં આવી?

પ્રથમ ધરપકડ 20 ઓગસ્ટ, 2013ના રોજ સવારે 10 વાગ્યે, હત્યાના માત્ર ત્રણ કલાક પછી કરવામાં આવી હતી. બે જાણીતા આર્મ્સ ડીલર અને હિસ્ટ્રી-શીટર મનીષ નાગોરી અને વિકાસ ખંડેલવાલને થાણે એન્ટી એક્સટોર્શન સેલ અને મુંબ્રા પોલીસે નવી મુંબઈના કોપરખૈરણેથી બિનસંબંધિત કથિત ખંડણીના કેસમાં ધરપકડ કરી હતી.

બે વ્યક્તિઓ પાસેથી મળી આવેલા હથિયારોમાં એક 7.65 એમએમની દેશી બનાવટની પિસ્તોલ, ચાર કારતૂસ અને બે જીવતી ગોળીઓનો સમાવેશ થાય છે. જપ્ત કરાયેલા હથિયારો તપાસ માટે ફોરેન્સિક સાયન્સ લેબોરેટરી (FSL) કાલીના ખાતે જમા કરાવવામાં આવ્યા હતા. થોડા મહિના પછી એફએસએલ કાલીનાએ એક અહેવાલ રજૂ કર્યો હતો, જેમાં જણાવાયું હતું કે પોલીસે ગુનાના સ્થળેથી બે જીવતા કારતુસ સહિત ચાર કારતૂસ રિકવર કર્યા હતા, જે નાગોરી અને ખંડેલવાલમાંથી મળી આવેલી 7.65 એમએમની પિસ્તોલમાંથી ફાયર કરવામાં આવ્યા હતા. રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે દાભોલકરના શરીરમાંથી મળેલા ગોળીના નિશાન મળી આવેલા કારતુસ જેવા જ છે અને નાગોરી અને ખંડેલવાલ પાસેથી જપ્ત કરાયેલા હથિયારોમાંથી ફાયરિંગ કરવામાં આવ્યું હોઈ શકે છે.

ત્યારબાદ, 20 જાન્યુઆરી, 2014ના રોજ, પોલીસે દાભોલકરની હત્યા માટે મનીષ નાગોરી અને વિકાસ ખંડેલવાલની ઔપચારિક ધરપકડ કરી. ખંડેલવાલે પોલીસને આપેલા નિવેદનમાં કબૂલ્યું હતું કે તેની પાસે બ્લેક હીરો હોન્ડા મોટરસાઇકલ છે. બંનેએ દાવો કર્યો હતો કે હત્યા સમયે તેઓ ઘરે સૂતા હતા અને તેમની પાસેથી મળેલા હથિયારોનો ઉપયોગ દાભોલકરની હત્યામાં થયો હોવાનો ઇનકાર કર્યો હતો.

ધ રેશનાલિસ્ટ મર્ડર્સ પુસ્તક અનુસાર, પૂરતા સંજોગોમાં પુરાવા હોવા છતાં કેસમાં કોઈ ચાર્જશીટ દાખલ કરવામાં આવી ન હતી. ધરપકડ કરાયેલા બે વ્યક્તિઓ, નાગોરી અને ખંડેલવાલને ન્યાયિક મેજિસ્ટ્રેટ (પ્રથમ વર્ગ) એબી શેખની કોર્ટમાં રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા, જ્યાં તેઓએ સનસનાટીભર્યા દાવો કર્યો હતો કે દાભોલકરની હત્યાની કબૂલાત કરવા માટે તેમને મુંબઈ એટીએસના વડા રાકેશ મારિયાએ 25 લાખ રૂપિયા ચૂકવ્યા હતા ઓફર કરવામાં આવી હતી અને કસ્ટડીમાં યાતનાઓ આપવામાં આવી હતી અને નાર્કોવિશ્લેષણ અને જૂઠાણું શોધનાર પરીક્ષણોમાંથી પસાર થવા માટે બનાવવામાં આવ્યું હતું. જો કે, ન્યાયાધીશે તેનું નિવેદન રેકોર્ડ પર લીધું ન હતું અને તેને ન્યાયિક કસ્ટડીમાં મોકલી દીધો હતો. નાગોરીએ બાદમાં આરોપ લગાવવા બદલ માફી માંગી અને કહ્યું કે તે ભાવનાત્મક છે.

માર્ચ 2014 માં માન્યતામાં પરેડ યોજાઈ હતી. સાક્ષીઓ દેખીતી રીતે લાઇન અપમાં નાગોરી અથવા ખંડેલવાલને ઓળખી શક્યા ન હતા. વિનય કેલકર, જેની માહિતી પર હત્યારાઓના સ્કેચ તૈયાર કરવામાં આવ્યા હતા તે સાક્ષી પરેડમાં હાજર ન હતા.

21 એપ્રિલ 2014ના રોજ, પુણે પોલીસે સ્થાનિક કોર્ટમાં એફિડેવિટ દાખલ કરી. આ સોગંદનામામાં પોલીસે જણાવ્યું હતું કે તેમની પાસે નાગોરી અને ખંડેલવાલ સામે ચાર્જશીટ દાખલ કરવા માટે પૂરતા પુરાવા નથી અને બંનેને જામીન આપવામાં આવ્યા છે. જામીન આપતી વખતે, કોર્ટે તપાસમાં ક્ષતિઓ બદલ સહ-સહાયક કમિશનર રાજેન્દ્ર ભામરેને કારણ બતાવો નોટિસ જારી કરી હતી. નાગોરી અને ખંડેલવાલ અન્ય આરોપોમાં જેલમાં રહ્યા.

દાભોલકર કેસમાં ચાર્જશીટ

નાગોરી અને ખંડેલવાલ સામેના કેસ પાછા ખેંચવામાં આવ્યા ન હતા, તેમ છતાં સીબીઆઈની ચાર્જશીટમાં બંનેમાંથી કોઈનો ઉલ્લેખ નથી. જુલાઈ 2016માં, મનીષ નાગોરી અને વિકાસ ખંડેલવાલે આ કેસમાં તેમની સામેના આરોપો છોડવા માટે કોર્ટ સમક્ષ અરજી કરી હતી. CBI આખરે 5 એપ્રિલ 2019ની રાત્રે કોલ્હાપુર જેલની બહાર નાગોરીને પહેલીવાર મળી. સીબીઆઈએ નાગોરીની અનૌપચારિક પૂછપરછ કરી હતી, જેમણે દાવો કર્યો હતો કે તે દાભોલકર અથવા તેના કામ વિશે કંઈ જાણતો નથી અને તેની હત્યા સાથે તેને કોઈ લેવાદેવા નથી. ત્યારબાદ નાગોરીએ આરોપ લગાવ્યો હતો કે સીબીઆઈએ તેમની પાસેથી નિવેદન પર સહી કરાવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો અને તેણે ના પાડી દીધી હતી અને તેમના નિવેદનનું વિડિયો રેકોર્ડિંગ કરવાની માંગ કરી હતી.

6 ડિસેમ્બર 2013ના રોજ ગોવા પોલીસે દાભોલકર કેસમાં મંગેશ ચૌધરી અને મુમતાઝ મુન્નાભાઈ રસૂલ અંસારીની બે લોકોની ધરપકડ કરી હતી. પોલીસે કોઈપણ વિગતો આપવાનો ઈન્કાર કર્યો હતો. બંનેનો ગુનાહિત ઈતિહાસ હતો. પૂછપરછ કરવામાં આવતા તેણે દાભોલકરની હત્યાની કબૂલાત કરી હતી. જોકે, જ્યારે મુંબઈ લાવવામાં આવ્યો ત્યારે તેને પોતાનું નિવેદન પાછું ખેંચ્યું અને દાવો કર્યો કે તેને ડરના કારણે ગુનો કબૂલ કર્યો હતો. બાદમાં બંનેને કોઈ આરોપ વિના છોડી દેવામાં આવ્યા હતા. દાભોલકરની હત્યાના 1.5 વર્ષથી વધુ સમય પછી, કોઈ લીડ મળી ન હતી, તેથી તપાસ ધીમે ધીમે સંપૂર્ણ અટકી ગઈ.

સીબીઆઈએ ડો. દાભોલકરની હત્યાના ત્રણ વર્ષ બાદ 6 સપ્ટેમ્બર 2016ના રોજ તેની ચાર્જશીટ દાખલ કરી હતી. નરેન્દ્ર દાભોલકર હત્યા કેસમાં તેની પ્રથમ ચાર્જશીટમાં ડો. વીરેન્દ્ર સિંહ તાવડેને મુખ્ય કાવતરાખોર તરીકે નામ આપવામાં આવ્યું હતું. દાભોલકરના હત્યારાઓની ઓળખ વિનય પવાર અને સારંગ અકોલકર તરીકે કરવામાં આવી હતી અને તેઓને ફરાર જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા. સીબીઆઈએ દાવો કર્યો હતો કે તેમની પાસે પ્રત્યક્ષદર્શીઓ હતા જેમણે હત્યારાઓને ઓળખ્યા હતા. સીબીઆઈએ વિનાયક બુવાસાહેબ પલાસકરને પ્રત્યક્ષદર્શી તરીકે રજૂ કર્યા હતા. પલાસ્કરે વિનય પવારની ઓળખ દાભોલકરના ખૂની તરીકે કરી હતી.

ઘટનાના 11 વર્ષ બાદ ચુકાદો અપેક્ષિત છે

6 સપ્ટેમ્બર 2019ના રોજ સીબીઆઈએ દાભોલકર હત્યા કેસમાં સચિન અન્દુરે અને કાલસ્કર વિરુદ્ધ પૂરક ચાર્જશીટ દાખલ કરી. 2019ના અંતમાં સીબીઆઈએ દાવો કર્યો હતો કે વિક્રમ ભાવે માસ્ટરમાઇન્ડ હતો.

સીબીઆઈએ આ કેસમાં વીરેન્દ્ર સિંહ તાવડે, સચિન અન્દુરે અને શરદ કાલસ્કરની ધરપકડ કરી હતી. તાવડે સનાતન સંસ્થા સાથે સંકળાયેલા હોવાનું કહેવાય છે. જ્યારે અંદુરે અને કાલસ્કર કથિત રીતે શૂટર હતા. આ ત્રણ સિવાય સીબીઆઈએ 2019માં વકીલ સંજીવ પુનાલેકર અને તેમના સહાયક વિક્રમ ભાવે વિરુદ્ધ ચાર્જશીટ દાખલ કરી હતી. સીબીઆઈએ આરોપીઓ સામે ગેરકાનૂની પ્રવૃતિ નિવારણ અધિનિયમ (UAPA) હેઠળ આરોપો પણ દાખલ કર્યા હતા. તાવડે, અન્દુરે અને કાલસ્કર જેલમાં છે. જ્યારે પુનાલેકર અને ભાવે જામીન પર બહાર છે.

2023 માં, દાભોલકરની પુત્રી મુક્તાએ એ હકીકત પર દુઃખ વ્યક્ત કર્યું હતું કે 10 વર્ષ વીતી ગયા છે પરંતુ દાભોલકરની હત્યા પાછળના માસ્ટરમાઇન્ડની ધરપકડ કરવામાં આવી નથી. ગયા મહિને સુનાવણી દરમિયાન, એડિશનલ સ્પેશિયલ સેશન્સ જજ એએ જાધવે આ કેસમાં ચુકાદો આપવા માટે 10 મેની તારીખ નક્કી કરી હતી.

આ પણ વાંચો:તણાવ વચ્ચે મુઈઝુના મંત્રી ખાસ એજન્ડા સાથે ભારત પહોંચ્યા, જયશંકર સાથે કરી મુલાકાત

આ પણ વાંચો:Dushyant Chautala કોંગ્રેસ સાથે તેમનું ભવિષ્ય કેમ જુએ છે?

આ પણ વાંચો: NCRના ગેસ્ટ હાઉસમાં અચાનક પાડવામાં આવ્યા દરોડા,છોકરા-છોકરીઓની કરાઈ  ધરપકડ