ભારત પર અમેરિકાના પ્રતિબંધોની ધમકી છતાં રશિયાએ ભારતને S-400 મિસાઈલોની સપ્લાય શરૂ કરી દીધી છે. પ્રથમ કન્સાઈનમેન્ટ આ વર્ષના અંત સુધીમાં ભારત પહોંચશે. અમેરિકા આ કરારથી નારાજ છે.
રશિયાએ ભારતને S-400 એર ડિફેન્સ મિસાઇલ સિસ્ટમની સપ્લાય શરૂ કરી દીધી છે. રશિયન સમાચાર એજન્સીઓએ રવિવારે રશિયન સૈન્ય સહકાર એજન્સીના વડા દિમિત્રી શુગેયેવને ટાંકીને આ સમાચાર આપ્યા. જોકે, ભારત સરકારે હજુ સુધી કોઈ ટિપ્પણી કરી નથી. રશિયા તરફથી હથિયારોની આ સપ્લાય ભારત પર અમેરિકાના પ્રતિબંધોનું જોખમ વધારે છે. અમેરિકાએ 2017માં એક કાયદો પસાર કર્યો હતો જે અંતર્ગત દેશોને રશિયા પાસેથી સૈન્ય શસ્ત્રો ખરીદવાથી નિરુત્સાહિત કરવા માટે પ્રતિબંધોની જોગવાઈ છે.
55 અરબ ડોલરનો સોદો
દુબઈમાં એરશો દરમિયાન શુગાયવે રશિયન સમાચાર એજન્સી ઈન્ટરફેક્સને જણાવ્યું હતું કે, “પ્રથમ પુરવઠો પહેલેથી જ શરૂ થઈ ગયો છે.” શુગાયવે કહ્યું કે S-400 સિસ્ટમનો પહેલો માલ આ વર્ષના અંત સુધીમાં ભારત પહોંચશે. આ શસ્ત્રો ખરીદવાનો કરાર ભારત અને રશિયા વચ્ચે 2018માં થયો હતો. આ 55 બિલિયન ડોલરના સોદા હેઠળ, પાંચ લાંબા અંતરની સપાટીથી હવામાં પ્રહાર કરતી મિસાઇલોની ખરીદી કરવામાં આવી હતી, જેને ભારતે ચીનની ધમકીને ધ્યાનમાં રાખીને જરૂરી ગણાવી હતી.
રશિયા પાસેથી આ સિસ્ટમ ખરીદવાને કારણે ભારત પર અમેરિકાના કડક પ્રતિબંધો લાદવામાં આવી શકે છે. CAATSA – કાઉન્ટરિંગ અમેરિકાઝ એડવર્સરીઝ થ્રુ સેક્શન્સ એક્ટ (CAATSA), રશિયાને ઉત્તર કોરિયા અને ઈરાનની સાથે એવા દેશોની યાદીમાં મૂકવામાં આવ્યું છે જેને અમેરિકાએ તેના દુશ્મનો ગણાવ્યા છે. આના કારણોમાં યુક્રેનમાં રશિયાની કાર્યવાહી, 2016ની યુએસ ચૂંટણીમાં દખલગીરી અને સીરિયાને આપવામાં આવેલી મદદ ગણાવવામાં આવી હતી.
મુશ્કેલીમાં ભાગીદારી
ભારતનું કહેવું છે કે રશિયા અને અમેરિકા બંને સાથે તેની વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી છે. આના આધારે તેણે અમેરિકાને CATA કાયદામાંથી રાહત આપવાની અપીલ પણ કરી હતી. જોકે અમેરિકાએ ભારતને કહ્યું હતું કે રાહત મળવાની શક્યતા ઓછી છે. ગયા વર્ષે, આ જ કાયદા હેઠળ, યુએસએ પણ તુર્કી પર પ્રતિબંધો લાદ્યા હતા જ્યારે તેણે રશિયા પાસેથી S-400 મિસાઇલ સિસ્ટમ ખરીદી હતી. આ પ્રતિબંધો તુર્કીની શસ્ત્રો ખરીદતી અને વિકાસશીલ સંસ્થા ડિફેન્સ ઈન્ડસ્ટ્રીઝની પ્રેસિડેન્સી સામે લાદવામાં આવી હતી. તે જ સમયે, યુએસએ તુર્કીને તેના F-35 ફાઇટર જેટ પ્રોગ્રામમાંથી પણ બાકાત રાખ્યું છે. F-35 એ યુએસ કાફલામાં સૌથી અદ્યતન ફાઇટર જેટ છે, જે ફક્ત નાટો દેશો અને યુએસ સહયોગીઓ માટે જ ઉપલબ્ધ છે.
આ પ્રતિબંધોના જવાબમાં રશિયાએ કહ્યું કે તે તુર્કીને આધુનિક ફાઈટર જેટ વિકસાવવામાં મદદ કરશે. જો કે હજુ સુધી આ અંગે કોઈ સમજૂતી થઈ નથી. “અમે હજુ પણ તે યોજનામાં વાટાઘાટના તબક્કામાં છીએ,”
