Israel US Iran War: ઇરાને મધ્ય પૂર્વમાં યુએસ લશ્કરી અને ઉર્જા મથકો પર હુમલો કરીને અમેરિકાને મુશ્કેલ સ્થિતિમાં મૂકી દીધું છે. જ્યારે ઇરાનના હુમલાથી તેના લશ્કરી અને ઉર્જા મથકો નાશ પામ્યા હતા, ત્યારે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં ઇરાનના વર્ચસ્વને કારણે ડોલર (Dollar) માટે ગૂંગળામણભરી પરિસ્થિતિ ઊભી થઈ છે. ઇરાન હજુ પણ ઇઝરાયલ અને યુએસ સાથી દેશોના કોઈપણ જહાજોને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થવા દેતું નથી.
ભારત, ચીન અને રશિયા જેવા દેશો સાથે મિત્રતા હોવાનો દાવો કરતી વખતે, તેણે તેમના જહાજોને પરિવહનની મંજૂરી આપી છે. દરમિયાન, ભારતે ડોલર (Dollar)નું “તેલ” કાઢવા માટે એક સાહસિક પગલું ભર્યું છે. બ્લૂમબર્ગના અહેવાલ મુજબ, મધ્ય પૂર્વની પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને, ભારતે ડોલરને બદલે રૂપિયામાં ખરીદી શરૂ કરી છે, જેણે સમગ્ર વિશ્વને સ્તબ્ધ કરી દીધું છે.
ભારતે પોતાના ચલણમાં ખરીદી કરીને પોતાની તાકાત દર્શાવી.
મધ્ય પૂર્વ યુદ્ધમાં ફસાયેલી દુનિયાને પોતાના જહાજો ચલાવવા માટે ડોલર (Dollar) અથવા યુઆનમાં ખરીદી કરવાની ફરજ પડી રહી છે, ત્યારે ભારતીય તેલ રિફાઇનરીઓ રૂપિયામાં ચૂકવણી કરીને વિશ્વને આશ્ચર્યચકિત કરી રહી છે. આ બદલાતા ભારતનો એક નવો ચહેરો છે. અહેવાલો સૂચવે છે કે ભારતીય રિફાઇનરીઓ હવે રશિયન તેલ ખરીદી માટે ચૂકવણી કરવા માટે યુએસ ડોલર (Dollar) પરની તેમની નિર્ભરતા ઘટાડી રહી છે. તેના બદલે, તેઓ રૂપિયાનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે, જે વિદેશી ખાતાઓમાં જમા થાય છે અને પછી યુએઈ દિરહામ અથવા ચીની યુઆનમાં રૂપાંતરિત થાય છે. આ ફેરફાર ભૂ-રાજકીય તણાવ અને યુએસ નીતિઓમાં ફેરફાર વચ્ચે આવ્યો છે.
ઘણી ભારતીય બેંકો આ સોદાને આરામદાયક બનાવી રહી છે.
રશિયન કંપનીઓ પણ યુએસ પ્રતિબંધો અથવા નીતિગત ફેરફારોથી પોતાને બચાવવા માટે લાંબા ગાળાની વ્યવસ્થા શોધી રહી છે. પરિણામે, ભારતે તેના ચલણને મજબૂત બનાવવા માટે રૂપિયામાં ખરીદી શરૂ કરી છે. મર્યાદિત ઓફશોર હાજરી ધરાવતી કેટલીક ભારતીય બેંકો આ વેપારને સરળ બનાવી રહી છે. આ પ્રક્રિયામાં, ભારતીય રૂપિયા ખાસ વિદેશી ખાતાઓમાં જમા કરવામાં આવે છે, જે પછી દિરહામ અથવા યુઆનમાં રૂપાંતરિત થાય છે. આ ડોલર-આધારિત સિસ્ટમને અવરોધે છે અને વ્યવહારોને સરળ બનાવે છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં, સિંગાપોર ડોલર અથવા હોંગકોંગ ડોલરનો પણ વિચાર કરવામાં આવી રહ્યો છે, જોકે આ બેંકની સુવિધા પર આધાર રાખે છે.
ભારત આગામી મહિના માટે રશિયા પાસેથી 60 મિલિયન બેરલ તેલ ખરીદશે
અમેરિકાના અનેક દાવાઓ છતાં, ભારત રશિયન તેલ ખરીદવાનું ચાલુ રાખે છે, જે તેની સ્વતંત્ર અને સમાધાનકારી રાજદ્વારીતાનું જીવંત ઉદાહરણ છે. આનો અંદાજ એ હકીકત પરથી લગાવી શકાય છે કે ભારતે એપ્રિલ 2026 માટે રશિયા પાસેથી આશરે 60 મિલિયન બેરલ તેલ ખરીદ્યું છે, જે મધ્ય પૂર્વ યુદ્ધને કારણે પુરવઠાની અછતને પૂર્ણ કરવામાં મદદ કરે છે. અગાઉ, તેલના ભાવમાં વધારો થવાને કારણે રશિયાથી તેલની આયાતમાં થોડો ઘટાડો થયો હતો, પરંતુ હવે તે વધી રહ્યો છે. આ પગલાને ભારતની ઊર્જા સુરક્ષા અને ડી-ડોલરાઇઝેશન તરફ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે.
ભારતે રૂપિયામાં તેલ ખરીદવાનું શરૂ કર્યું હોવાથી, ડોલર (Dollar)નું વર્ચસ્વ હવે દાવ પર લાગી ગયું છે. નિષ્ણાતો માને છે કે આનાથી આગામી દિવસોમાં ડોલર (Dollar) સામે રૂપિયો મજબૂત બનશે. છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી ડોલર સામે રૂપિયો નબળો પડી રહ્યો હતો, પરંતુ ભારતે હવે એક મોટું પગલું ભર્યું છે. મધ્ય પૂર્વ યુદ્ધ દરમિયાન ભારત પોતાના ચલણમાં તેલ ખરીદનાર પ્રથમ દેશ બન્યો છે. આ ભારતની સ્વતંત્ર વિદેશ નીતિનું એક મહત્વપૂર્ણ ઉદાહરણ છે, જે સમગ્ર વિશ્વ માટે તટસ્થ વલણ જાળવી રાખે છે.
આ પણ વાંચો:ઈરાનનો દાવો: F-18 ફાઇટર જેટ પાડ્યું, અમેરિકા બોલ્યું ‘સફેદ જૂઠ’
આ પણ વાંચો:ઈરાન-અમેરિકા યુદ્ધે અપાવી કોરોનાકાળની યાદ! ઈંધણ સંકટને કારણે અનેક દેશોમાં લાગુ થયું ‘વર્ક ફ્રોમ હોમ’
આ પણ વાંચો:ઇરાને અમેરિકાના મધ્યસ્થનો કર્યું અપમાન, હોર્મુઝથી પાકિસ્તાની જહાજ પરત મોકલ્યું
