તાજેતરમાં સુષ્મિતા સેન સ્ટારર ફિલ્મ તાલીનું ટ્રેલર લોન્ચ કરવામાં આવ્યું છે. આ ફિલ્મમાં સુષ્મિતા એક ટ્રાન્સજેન્ડરનો રોલ કરી રહી છે. સામાજિક કાર્યકર શ્રી ગૌરી સાવંતની બાયોપિક કરી રહેલી સુષ્મિતાને નિઃશંકપણે દર્શકોનો ઘણો પ્રેમ મળી રહ્યો છે. અગાઉ ગંગુબાઈ માટે વિજય રાઝ, ચંદીગઢ કરે આશિકી માટે વાણી કપૂર, સિક્રેટ ગેમ્સ માટે કુબરા સેઠ, તમન્નાહ માટે પરેશ રાવલ, સડક માટે સદાશિવ, શબનમ મૌસી માટે આશુતોષ રાણા જેવા કલાકારોએ તેમની હિંમતની ખૂબ પ્રશંસા કરી હતી. જ્યારે તેણે આવા બિનપરંપરાગત પાત્રો પસંદ કર્યા હતા. બોક્સની. અલબત્ત, તેમનું કામ પોઈન્ટ પર રહ્યું છે, પરંતુ સવાલ એ ઊભો થાય છે કે માત્ર અભિનેતાઓ કે અભિનેત્રીઓએ જ ટ્રાન્સજેન્ડરની ભૂમિકા શા માટે ભજવવી પડે છે. શું ઈન્ડસ્ટ્રીમાં ટ્રાન્સજેન્ડર એક્ટર્સની અછત છે?
અમારા સમુદાયને માત્ર ભીડના એક ભાગ બનાવી દીધો…
ટ્રાન્સજેન્ડર અભિનેત્રી નવ્યા કહે છે, હું છેલ્લા પાંચ-છ વર્ષથી આની સામે લડી રહી છું. જ્યારે ગંગુબાઈ રિલીઝ થઈ ત્યારે મેં જ એવો સવાલ ઉઠાવ્યો હતો કે વિજય રાઝને ફિલ્મમાં ટ્રાન્સજેન્ડર તરીકે કેમ કાસ્ટ કરવામાં આવ્યો હતો. રઝિયા બાઈના રોલ માટે તમે કોઈપણ ટ્રાન્સજેન્ડરને તક આપી શક્યા હોત. પછી ચંદીગઢ કરે આશિકીમાં પણ એવું જ થયું, પાત્ર વાણી કપૂરને આપવામાં આવ્યું. અહીં જ્યારે પ્રતિનિધિત્વની વાત આવે છે, ત્યારે તમે અમારા સમુદાયને માત્ર ભીડનો એક ભાગ બનવા માટે પસંદ કર્યો છે. મેં તાલીના રોલ માટે નરગીસ માટે ઓડિશન આપ્યું હતું. આ સુષ્મિતાના બેસ્ટ ફ્રેન્ડનું પાત્ર છે. મારી પસંદગી પણ થઈ. જોકે, પછીથી મને ખબર પડી કે આ પાત્ર માટે એક સ્ત્રીને કાસ્ટ કરવામાં આવી છે. મને લાગ્યું કે મારી જાતને છેતરવામાં આવી છે. ચાલો સંમત થઈએ, ચાલો ફિલ્મને બિઝનેસના દૃષ્ટિકોણથી જોઈએ. હું સમજું છું કે દર્શકોને આકર્ષવા માટે સ્ટાર વેલ્યુ જરૂરી છે.
View this post on Instagram
અમે ટ્રાન્સ એક્ટર ક્યાં જઈશું
ટ્રાન્સજેન્ડર એક્ટર્સના ઓડિશનની વાસ્તવિકતા પર નવ્યા કહે છે, અમે એક કલાકાર તરીકે ઓડિશન આપવા જઈએ છીએ. પણ ત્યાં ગયા પછી આપણને સમાજના ખાંચામાં નાખી દેવામાં આવે છે. આપણને ન તો સ્ત્રીનું ચરિત્ર આપવામાં આવે છે અને ન તો આપણને પુરુષોના ચારિત્ર્યનું કામ મળે છે. તો પછી મને કોણ જવાબ આપશે કે જ્યારે ટ્રાન્સજેન્ડરનો રોલ હોય છે, તો શા માટે મહિલાઓ અને પુરુષો તેના માટે ઓડિશન લઈને આવે છે. જ્યારે મેં ગંગુબાઈ દરમિયાન વાત કરી ત્યારે મને ખૂબ ટ્રોલ કરવામાં આવી હતી. લોકો કહેવા લાગ્યા કે તમે એક્ટિંગ વિશે શું જાણો છો? તમે કેમ વાત કરો છો હું આ કહેવા માંગુ છું, જ્યારે તમે આ કલાકારોને પસંદ કરો છો, તેમને વર્કશોપ આપવા પડશે, તેમને તાલીમ આપવી પડશે. પણ આપણે એ જ લોકો છીએ, તો આપણને મોકો કેમ નથી મળતો. ઓડિશનનું સ્તર પણ ઘણું ધીમુ છે. મહિનામાં એક કે બે ઓડિશન માટે જ કોલ આવે છે. તેમાં પણ જો તમે છોકરાઓ અને છોકરીઓને લો છો,
આ ડબલ સ્ટાન્ડર્ડ વલણ છે
નવ્યા આગળ કહે છે, હવે લોકો કહે છે કે તમે સિગ્નલ પર ભીખ કેમ માગો છો. તમે લોકોના ઘરે, ટ્રેનમાં જાઓ અને પૈસા માગો. ભાઈ, તમે અમને નોકરીની તક નહીં આપો ત્યારે અમે કરીશું. સહાનુભૂતિના નામે તમે અમારા પર ફિલ્મ બનાવશો, ટીઆરપી અને એવોર્ડ એકત્રિત કરશો. જ્યારે તમે અમને તક નહીં આપો તો તમે કેવી રીતે કહી શકો કે અમે હજી બદલાયા નથી. તમે અમને બદલવા માટે શું આપ્યું છે. તમે અમને કશું આપ્યું નથી. અમે સહાનુભૂતિ માટે ફિલ્મો બનાવીશું અને જ્યારે અમારે પ્રમોશન કરવું પડશે ત્યારે અમને બોલાવવામાં આવશે જેથી ત્યાંના લોકો તાળીઓ પાડે અને ભાવુક થઈ જાય. બે-ત્રણ લોકો આંસુ વહાવે છે, અને મીડિયા તેને પકડી લેશે. આ એક ડબલ સ્ટાન્ડર્ડ વલણ છે.
તાળી પાડવી..શેવિંગ..એટલે ટ્રાન્સજેન્ડર
મને તેના પ્રોજેક્શનમાં જ સમસ્યા છે. જ્યારે પણ હું કાસ્ટિંગ માટે જાઉં છું ત્યારે મોટાભાગે મને રિજેક્ટ કરવામાં આવે છે. હું ખૂબ જ ફેમીનીન છું. ત્યાં તેઓ પુરૂષવાચીની માંગમાં છે. તેમની પસંદગી કરવામાં આવે તો પણ દસ પ્રકારની શરતો લાદવામાં આવે છે. અમે તમારા ચહેરા પર હળવી દાઢી કરીશું… તમારે તાળીઓ પાડવી પડશે…. તમારે જોરથી બોલવું પડશે… મને સાવધાન ભારતમાં એક શો કરવાનું યાદ છે. મારા લુક સાથે કોઈ છેડછાડ કરવામાં આવી ન હતી પરંતુ પછીથી મારા અવાજને ડબ કરીને પુરૂષ અવાજ બનાવવામાં આવ્યો હતો. બીજા શો માટે કહેવામાં આવ્યું હતું કે તાળીઓ પાડીને લગ્નમાં જોડાવું પડશે. મનોરંજન જગતના લોકોએ અમારું કેરિકેચર ફિક્સ કર્યું છે. ફિલ્મમાં સુષ્મિતાનો ચહેરો પુરૂષવાચી દેખાડવામાં આવ્યો છે. ગૌરીના ચહેરા પર દાઢી ક્યારેય આવતી નથી. તે ખૂબ જ સ્ત્રીની છે, પરંતુ જો તમે ફિલ્મમાં જુઓ છો, તો તેણીને બળપૂર્વક પુરૂષવાચી તરીકે દર્શાવવામાં આવી છે. જ્યારે પણ ટ્રાન્સજેન્ડર બતાવવાની વાત આવે છે,
અન્યથા તે ડોક્યુમેન્ટરી ફિલ્મ તરીકે જ રહી જશે
તાલી ફિલ્મમાં LGBT સમુદાયનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. આવી સ્થિતિમાં કોઈની ભાવનાને ઠેસ ન પહોંચે તેના પર કેટલું ધ્યાન આપવામાં આવ્યું હતું. આના જવાબમાં તાલીના નિર્માતા અર્જુન-કાર્તિક કહે છે કે અમે આ બાબતને લઈને વધુ સજાગ હતા. કોઈની ભાવનાઓને ઠેસ ન પહોંચે તેની અમે ખૂબ કાળજી રાખતા હતા. જ્યારે અમે ગૌરીને મળ્યા ત્યારે અમે તે સમયે ઘણા ટ્રાન્સજેન્ડરોને મળ્યા હતા. આખી ફિલ્મમાં નિયમિત જુનિયર કલાકારોને કાસ્ટ કરવાને બદલે અમે આખી ફિલ્મમાં ટ્રાન્સજેન્ડરને કાસ્ટ કર્યા છે. આખી ફિલ્મમાં 2200 ટ્રાન્સજેન્ડરોએ કામ કર્યું છે. તેમને નોકરી આપવાની સાથે અમારો પ્રયાસ તેને સામાન્ય બનાવવાનો પણ છે. આપણે તેમને મનોરંજન જગત માટે પણ તક આપવી જોઈએ. ફિલ્મમાં અભિનેતા-અભિનેત્રીને લેવાને બદલે આપણે ટ્રાન્સજેન્ડર અભિનેતાને શા માટે તક ન આપીએ. જવાબમાં અર્જુન-કાર્તિક કહે છે, કાસ્ટિંગને ત્રણ ભાગમાં વહેંચવામાં આવે છે. પ્રાથમિક, માધ્યમિક અને જુનિયર કલાકારોને રાખવામાં આવે છે. સેકન્ડરી કાસ્ટિંગમાં 8 થી 10 ટ્રાન્સજેન્ડર છે, જેમના સંવાદો છે. તે જ સમયે, જુનિયર કલાકારોમાં 100 ટકા ટ્રાન્સજેન્ડર રાખવામાં આવ્યા છે. હા, જ્યાં સુધી મુખ્ય લીડનો સંબંધ છે, તેની પાછળના કોમર્શિયલ એંગલને સમજવાની જરૂર છે. જો આપણે અહીં સુષ્મિતાની જગ્યાએ કોઈ ટ્રાન્સજેન્ડરને કાસ્ટ કર્યો હોત તો તે ડોક્યુમેન્ટરી ફિલ્મ બનીને રહી જાત. તે માત્ર 10,000 મુલાકાતીઓ સુધી મેળવે છે. સુષ્મિતા એક આંતરરાષ્ટ્રીય ચહેરો છે, મિસ યુનિવર્સ જે ટ્રાન્સજેન્ડર બની રહી છે. તેથી તે વ્યાપારી દ્રષ્ટિએ અમારા માટે ફાયદાકારક બની શકે છે. તે માત્ર 10,000 મુલાકાતીઓ સુધી મેળવે છે. સુષ્મિતા એક આંતરરાષ્ટ્રીય ચહેરો છે, મિસ યુનિવર્સ જે ટ્રાન્સજેન્ડર બની રહી છે. તેથી તે વ્યાપારી દ્રષ્ટિએ અમારા માટે ફાયદાકારક બની શકે છે. તે માત્ર 10,000 મુલાકાતીઓ સુધી મેળવે છે. સુષ્મિતા એક આંતરરાષ્ટ્રીય ચહેરો છે, મિસ યુનિવર્સ જે ટ્રાન્સજેન્ડર બની રહી છે. તેથી તે વ્યાપારી દ્રષ્ટિએ અમારા માટે ફાયદાકારક બની શકે છે.
મારી ફિલ્મ માટે 35 થી 40 ટ્રાન્સ લોકોએ અરજી કરી હતી
ફિલ્મ નિર્દેશક ઓનિર જે પોતે એલજીબીટી સમુદાયના પ્રતિનિધિ રહી ચૂક્યા છે. ઓનિરે તેની ફિલ્મો દ્વારા ઘણી વખત તેના અધિકારો વિશે વાત કરી છે. ઓનિર કહે છે કે, મને એ નથી સમજાતું કે જ્યારે પણ આવો મુદ્દો આવે છે ત્યારે તમે અમને સવાલો કેમ પૂછો છો, જે મોટા ડિરેક્ટર્સે આ કામ કર્યું છે તેમની સાથે તમે કેમ વાત નથી કરતા. આ એવા લોકો છે જે ભાગ્યે જ આ મુદ્દે ખુલીને વાત કરે છે. આપણે તો કહેતા રહીએ છીએ કે આવું હોવું જોઈએ, એવું હોવું જોઈએ. મારા વિશે વાત કરીએ તો હું અત્યારે એક ફિલ્મ બનાવવા જઈ રહ્યો છું, જેમાં હું ટ્રાન્સજેન્ડરને પણ કાસ્ટ કરી રહ્યો છું. ઓનિર આગળ કહે છે, જ્યારે લોકો કહે છે કે બોલિવૂડમાં ટ્રાન્સજેન્ડર કલાકારો શોધવા મુશ્કેલ છે ત્યારે મને મજાક લાગે છે. મારી ફિલ્મ માટે 35 થી 40 ટ્રાન્સજેન્ડર કલાકારોએ અરજી કરી છે. મેં તેમાંથી એક પસંદ કર્યો અને તેની સાથે વર્કશોપ કરી રહ્યો છું. આ ટ્રાન્સજેન્ડર અભિનેતા ખરેખર પ્રતિભાશાળી છે, તેની એક્ટિંગથી તમને આશ્ચર્ય થશે. અહીં પ્રશ્ન લિંગનો છે અને જાતિયતાનો નથી. હું વિજયરાજના અભિનયનો પ્રશંસક છું, મને તેમના માટે આદર છે, પરંતુ એ અમારું કડવું સત્ય છે કે આજ સુધી ભજવવામાં આવેલી તમામ ટ્રાન્સજેન્ડર ભૂમિકાઓ પુરૂષ કલાકારોએ ભજવી છે. આ લડાઈ ઘણા સમયથી ચાલી રહી છે. એક સમય હતો જ્યારે પુરુષો થિયેટરમાં મહિલાઓની ભૂમિકા ભજવતા હતા, ત્યાં મહિલાઓએ સમાજ સામે લડીને પોતાનું સ્થાન બનાવ્યું હતું. હવે આ જ લડાઈ ટ્રાન્સજેન્ડર અભિનેતા માટે પણ ચાલી રહી છે. તમે સર્જનાત્મક સ્વતંત્રતાને ટાંકીને આ સ્વતંત્રતા ન લઈ શકો કે પુરુષ અભિનેતાએ ટ્રાન્સજેન્ડરની ભૂમિકા ભજવવી જોઈએ. ત્યાં મહિલાઓએ સમાજ સામે લડીને પોતાનું સ્થાન બનાવ્યું. હવે આ જ લડાઈ ટ્રાન્સજેન્ડર અભિનેતા માટે પણ ચાલી રહી છે. તમે સર્જનાત્મક સ્વતંત્રતાને ટાંકીને આ સ્વતંત્રતા ન લઈ શકો કે પુરુષ અભિનેતાએ ટ્રાન્સજેન્ડરની ભૂમિકા ભજવવી જોઈએ. ત્યાં મહિલાઓએ સમાજ સામે લડીને પોતાનું સ્થાન બનાવ્યું. હવે આ જ લડાઈ ટ્રાન્સજેન્ડર અભિનેતા માટે પણ ચાલી રહી છે. તમે સર્જનાત્મક સ્વતંત્રતાને ટાંકીને આ સ્વતંત્રતા ન લઈ શકો કે પુરુષ અભિનેતાએ ટ્રાન્સજેન્ડરની ભૂમિકા ભજવવી જોઈએ.
હું જાતે ટ્રાન્સજેન્ડર અભિનેતાને શોધમાં છુ
મુકેશ છાબરા બોલિવૂડ ફિલ્મોના કાસ્ટિંગમાં એક મોટું નામ છે. આ અંગે પોતાનો પક્ષ રાખતા મુકેશ કહે છે કે, ઈન્ડસ્ટ્રીમાં ટ્રાન્સજેન્ડર કલાકારો છે પરંતુ ભૂમિકાની વિગતો માટે તમારે એક પરફેક્ટ અભિનેતાની જરૂર છે, જે ફિલ્મોનું વજન પોતાના ખભા પર લઈ શકે. જો કે, આવા કલાકારોને નાની ભૂમિકામાં તક મળી રહી છે, જેના કારણે લોકોને તેમનામાં વિશ્વાસ છે. જો અમારી પાસે પ્રોફેશનલ ટ્રાન્સજેન્ડર કલાકારો છે, તો અમે ચોક્કસપણે કાસ્ટિંગ કરીશું. મારી દૃષ્ટિએ આવો કોઈ મજબૂત અભિનેતા અત્યારે મળ્યો નથી. હું પોતે પણ આવા ટ્રાન્સજેન્ડર કલાકારોને શોધી રહ્યો છું, જેથી પરફેક્ટ કાસ્ટિંગ કરી શકાય. હાલમાં, અમે આવા રોલ માટે માત્ર ગંભીર કલાકારો શોધીએ છીએ, જે પાત્રને ખેંચી શકે. બોલિવૂડના ઈતિહાસમાં એવા મહાન કલાકારો થયા છે, જેમણે ટ્રાન્સજેન્ડરની ભૂમિકા ભજવીને ઈતિહાસ રચ્યો છે. હું તમારી સાથે સંમત છું કે અમારી ઇન્ડસ્ટ્રીએ આવા વાસ્તવિક ટ્રાન્સજેન્ડર કલાકારોને તક આપવી જોઈએ, પરંતુ મારી શોધ હજી ચાલુ છે. મુકેશ આગળ કહે છે, નિર્માતાઓ અમારી પાસેથી માંગ કરે છે કે તેઓ સંપૂર્ણ કાસ્ટિંગ ઇચ્છે છે. અમારી પાસે કોઈ વિકલ્પ નથી. મેં મારી જગ્યા ખુલ્લી રાખી છે. પૂછપરછ પણ વધી છે. પહેલા એક-બે ટ્રાન્સજેન્ડર ઓડિશન આપતા હતા, પરંતુ હવે સંખ્યા વધી ગઈ છે. અમે પણ આ પરિવર્તન સ્વીકારી રહ્યા છીએ. મને ઈમેલ, ઈન્સ્ટાગ્રામ પર મેસેજ આવી રહ્યા છે. મને ખુશી થશે કે હું વાસ્તવિક કાસ્ટિંગ કરી શકીશ. જોકે મેં તમાશા, ચંદીગઢ કરે આશિકીમાં વાસ્તવિક કાસ્ટિંગ કર્યું છે. તે ધીમે ધીમે શરૂ થયું છે પરંતુ મોટા ફેરફારની અપેક્ષા છે. દરેક વ્યક્તિને તક લાયક છે. હું તેનો પ્રયાસ કરી રહ્યો છું. તમે આ બદલાવ બહુ જલ્દી જોશો. આ મારું વચન છે. અમારી પાસે કોઈ વિકલ્પ નથી. મેં મારી જગ્યા ખુલ્લી રાખી છે. પૂછપરછ પણ વધી છે. પહેલા એક-બે ટ્રાન્સજેન્ડર ઓડિશન આપતા હતા, પરંતુ હવે સંખ્યા વધી ગઈ છે. અમે પણ આ પરિવર્તન સ્વીકારી રહ્યા છીએ. મને ઈમેલ, ઈન્સ્ટાગ્રામ પર મેસેજ આવી રહ્યા છે. મને ખુશી થશે કે હું વાસ્તવિક કાસ્ટિંગ કરી શકીશ. જોકે મેં તમાશા, ચંદીગઢ કરે આશિકીમાં વાસ્તવિક કાસ્ટિંગ કર્યું છે. તે ધીમે ધીમે શરૂ થયું છે પરંતુ મોટા ફેરફારની અપેક્ષા છે. દરેક વ્યક્તિને તક લાયક છે. હું તેનો પ્રયાસ કરી રહ્યો છું. તમે આ બદલાવ બહુ જલ્દી જોશો. આ મારું વચન છે. અમારી પાસે કોઈ વિકલ્પ નથી. મેં મારી જગ્યા ખુલ્લી રાખી છે. પૂછપરછ પણ વધી છે. પહેલા એક-બે ટ્રાન્સજેન્ડર ઓડિશન આપતા હતા, પરંતુ હવે સંખ્યા વધી ગઈ છે. અમે પણ આ પરિવર્તન સ્વીકારી રહ્યા છીએ. મને ઈમેલ, ઈન્સ્ટાગ્રામ પર મેસેજ આવી રહ્યા છે. મને ખુશી થશે કે હું વાસ્તવિક કાસ્ટિંગ કરી શકીશ. જોકે મેં તમાશા, ચંદીગઢ કરે આશિકીમાં વાસ્તવિક કાસ્ટિંગ કર્યું છે. તે ધીમે ધીમે શરૂ થયું છે પરંતુ મોટા ફેરફારની અપેક્ષા છે. દરેક વ્યક્તિને તક લાયક છે. હું તેનો પ્રયાસ કરી રહ્યો છું. તમે આ બદલાવ બહુ જલ્દી જોશો. આ મારું વચન છે. તે ધીમે ધીમે શરૂ થયું છે પરંતુ મોટા ફેરફારની અપેક્ષા છે. દરેક વ્યક્તિને તક લાયક છે. હું તેનો પ્રયાસ કરી રહ્યો છું. તમે આ બદલાવ બહુ જલ્દી જોશો. આ મારું વચન છે. તે ધીમે ધીમે શરૂ થયું છે પરંતુ મોટા ફેરફારની અપેક્ષા છે. દરેક વ્યક્તિને તક લાયક છે. હું તેનો પ્રયાસ કરી રહ્યો છું. તમે આ બદલાવ બહુ જલ્દી જોશો. આ મારું વચન છે.
આ માનસિકતા તોડવામાં સમય લાગશે
ગૌરી સાવંત ટ્રાન્સજેન્ડર સમુદાયની મજબૂત પ્રતિનિધિ રહી છે. ગૌરી ઘણી શોર્ટ ફિલ્મો અને જાહેરાતોમાં પણ જોવા મળી છે. પોતાનો અભિપ્રાય રાખીને ગૌરી કહે છે કે, બિલકુલ ટ્રાન્સજેન્ડર કલાકારોને તક મળવી જોઈએ. છેલ્લાં કેટલાંક વર્ષોમાં ફિલ્મોમાં પણ ફેરફારો થયા છે. જ્યારે મેં તમન્ના અને સડક ફિલ્મો જોઈ ત્યારે મને એ કલાકારોનું કામ જોઈને ખૂબ જ આશ્ચર્ય થયું હતું. બંનેએ પાત્રને ન્યાય આપ્યો. હવે લોકોના મનમાં એ વાત બેસી ગઈ છે કે ટ્રાન્સજેન્ડર એટલે 6 ફૂટ લાંબો, શ્યામ, મોટું મોં અને ડરામણી વ્યક્તિ. આ ખ્યાલ બદલવાની જરૂર છે. તમે જુઓ, સુંદરતાના ઘણા ખ્યાલો છે, ઘણા ટ્રાન્સજેન્ડર સ્ત્રીઓ કરતાં વધુ સુંદર દેખાય છે. તેથી આવા લોકોને તક મળવી જોઈએ. આ માનસિકતા તોડવામાં સમય લાગશે. એવું બની શકે કે આપણે એ કલાકારોની જેમ પરફેક્ટ એક્ટિંગ ન જાણતા હોઈએ, પણ હું માનું છું કે એ રોલ કેવી રીતે જીવવો એ જાણવું જોઈએ. હું ટ્રાંસજેન્ડરને રમૂજી રીતે બતાવવા માંગતો નથી. તમે અમારી ઈજ્જતનું ધ્યાન રાખો.
