New Delhi News:  આધુનિક યુદ્ધમાં, જો કોઈ દેશ એવું વિચારે છે કે તે ફક્ત ફાઇટર એરક્રાફ્ટથી તેના દુશ્મનને હરાવી શકે છે, તો તે કદાચ એવું ન પણ હોય. આધુનિક હવાઈ યુદ્ધ હવે ફક્ત એક જ ફાઇટર એરક્રાફ્ટની ક્ષમતાઓ પર આધાર રાખતું નથી; તેના બદલે, આધુનિક યુદ્ધ સમગ્ર રીતે લડવામાં આવે છે. વાસ્તવિક રમત “કિલ ચેઇન નેટવર્ક” છે, જે વિવિધ શસ્ત્ર પ્રણાલીઓ, રડાર, એવિઓનિક્સ અને સેન્સરથી એકબીજા સાથે જોડાયેલ એકીકરણ છે. આમાં ગ્રાઉન્ડ રડાર, એરબોર્ન અર્લી વોર્નિંગ સિસ્ટમ્સ (AWACS), ઇલેક્ટ્રોનિક વોરફેર (EW) પ્લેટફોર્મ અને ડેટા લિંક્સનો સમાવેશ થાય છે, જે એકસાથે દુશ્મનને ઓળખે છે, ટ્રેક કરે છે અને નાશ કરે છે. દરમિયાન, દુશ્મન લડવૈયાઓ એ પણ જાણી શકતા નથી કે મિસાઇલ કઈ દિશામાંથી આવી રહી છે અથવા તેને ક્યાંથી લોન્ચ કરવામાં આવી હતી. જ્યારે તેની પાસે ફક્ત એક કે બે સેકન્ડ બાકી હોય છે ત્યારે તેઓ આનો અહેસાસ કરે છે, અને ત્યાં સુધીમાં ખેલ સમાપ્ત થઈ જાય છે.

ભારતીય વાયુસેનાએ ફ્રેન્ચ કંપની દસોલ્ટ પાસેથી 114 રાફેલ ફાઇટર જેટ ખરીદવા માટે ભારતીય સંરક્ષણ મંત્રાલયને પ્રસ્તાવ રજૂ કર્યો છે. જો સરકાર IAFના પ્રસ્તાવને મંજૂરી આપે છે, તો આગામી થોડા વર્ષોમાં રાફેલ ફાઇટર જેટ ધીમે ધીમે IAFના કાફલામાં જોડાશે. પ્રિન્ટ રિપોર્ટમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે ભારતને આગામી એક કે બે વર્ષમાં ઓછામાં ઓછા 20 રાફેલ મળશે. પરંતુ શું ફ્રાન્સ ભારતને સોર્સ કોડ આપશે? શું ભારત સોર્સ કોડ વિના આધુનિક યુદ્ધ માટે યોગ્ય ‘કિલ ચેઇન’ વિકસાવી શકશે?

ભારતીય વાયુસેનાના નિવૃત્ત એર માર્શલ RGK કપૂર (રવિ કપૂર) એ કિલ ચેઇન વિશે બોલતા, એર માર્શલ રવિ કપૂરે કહ્યું કે કિલ ચેઇન મૂળભૂત રીતે “સિસ્ટમ્સની સિસ્ટમ” છે, જ્યાં દરેક સેન્સર અને હથિયાર એકબીજા સાથે જોડાયેલા છે. ઘણા મીડિયા રિપોર્ટ્સમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે પાકિસ્તાને ચીનની મદદથી ભારત સાથેના તાજેતરના સંઘર્ષ દરમિયાન ભારતીય વિમાનોને નિશાન બનાવવા માટે કિલ ચેઇન નેટવર્ક બનાવ્યું હતું. જોકે અમે આ દાવાની પુષ્ટિ કરી શકતા નથી, એર માર્શલ રવિ કપૂરે અમારી સાથે વાતચીતમાં સ્વીકાર્યું કે અમેરિકા અને ચીન જ દુનિયાના બે એવા દેશો છે જે હવાઈ યુદ્ધમાં કિલ ચેઈન બનાવવા સક્ષમ છે.

ચીને પાકિસ્તાન માટે કિલ ચેઈન કેવી રીતે બનાવી?

ભારતના હુમલાના ભય વચ્ચે, ચીને એપ્રિલ-મે મહિનામાં પાકિસ્તાનને કિલ ચેઈન બનાવવામાં મદદ કરી. સાઉથ ચાઇના મોર્નિંગ પોસ્ટ અને એર એન્ડ સ્પેસ ફોર્સિસ વેબસાઇટે દાવો કર્યો હતો કે ચીને ખરેખર પાકિસ્તાન માટે કિલ ચેઈન નેટવર્ક બનાવ્યું છે. આ બે વેબસાઇટ્સ અનુસાર, “ચીની સહાયથી, પાકિસ્તાને તેના J-10C ફાઇટર જેટ અને PL-15 મિસાઇલોને તેના ZDK-03 AWACS અને ગ્રાઉન્ડ રડાર સાથે જોડી દીધા. આ નેટવર્કમાં ડેટા લિંક-17 નામની સ્વદેશી સિસ્ટમનો સમાવેશ થતો હતો. ફાયદો એ હતો કે J-10C તેના રડાર ચાલુ કર્યા વિના ભારતીય વિમાન પર લૉક થઈ ગયું, અને AWACS અને ગ્રાઉન્ડ રડાર વચ્ચે-વચ્ચે PL-15 ને માર્ગદર્શન પૂરું પાડતા હતા. બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો, “A એ લક્ષ્ય જોયું, B એ મિસાઇલ ફાયર કરી, અને C એ તેનું માર્ગદર્શન કર્યું.” આ કિલ ચેઇનનો જાદુ છે. મિશેલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ફોર એરોસ્પેસ સ્ટડીઝના સિનિયર ફેલો અને ચીની લશ્કરી બાબતોના નિષ્ણાત માઇકલ ડેમએ કહ્યું કે “કિલ ચેઇનની અસરકારકતા અદ્યતન ફાઇટર એરક્રાફ્ટની ક્ષમતાઓ કરતાં વધુ મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે.”

માઈકલ ડેમ કહે છે, “તમારા ફાઈટર જેટ ગમે તેટલા અદ્યતન હોય, જો તમારા દુશ્મને કિલ ચેઈન બનાવી હોય, તો તમારું એરક્રાફ્ટ તેમાં ફસાઈ જશે.” એર માર્શલ રવિ કપૂર કહે છે કે ભારતની સમસ્યા એ છે કે કિલ ચેઈન બનાવવા માટે, તમારે વિવિધ પ્લેટફોર્મને એકસાથે એકીકૃત કરવા પડે છે. તેનાથી વિપરીત, ભારતીય વાયુસેના વિવિધ દેશોના પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરે છે, જેમ કે રશિયન મિગ ફાઈટર, ફ્રેન્ચ રાફેલ, ઈઝરાયેલી અને રશિયન વાયુ સંરક્ષણ પ્રણાલી, ઈઝરાયેલી મિસાઈલ અને વિવિધ યુએસ સંરક્ષણ પ્લેટફોર્મ, અને આ સંપૂર્ણપણે સંકલિત નથી.

ભારત કિલ ચેઈન નેટવર્ક કેમ બનાવી શકતું નથી?

એર માર્શલ રવિ કપૂરે કહ્યું કે રાફેલ ફાઈટર જેટ ઉપરાંત, ભારતીય વાયુસેના પાસે Su-30MKI, મિરાજ-2000, જગુઆર ફાઈટર જેટ, મિગ-29 અને LCA તેજસ છે. તેજસ-2 અને AMCA પણ ટૂંક સમયમાં આવી રહ્યા છે. આ દરેકમાં અલગ અલગ શસ્ત્રો, સેન્સર અને ડેટા લિંક્સ છે. ભારતમાં નેત્રા અને ફાલ્કન AWACS, સ્વદેશી ડેટા લિંક-II અને ઈઝરાયેલી હેરોન ડ્રોન જેવી સુવિધાઓ પણ છે. જોકે, તેમનું એકીકરણ હજુ તેના પ્રારંભિક તબક્કામાં છે. રાફેલ સ્પેક્ટ્રા ઇલેક્ટ્રોનિક વોરફેર સ્યુટ અને મીટીયોર મિસાઇલ જેવી અદ્યતન ટેકનોલોજી લાવે છે, પરંતુ ગાઢ નેટવર્ક વિના તેનો સંપૂર્ણ ઉપયોગ થઈ શકશે નહીં. રવિ કપૂરે કહ્યું કે ભારતીય વાયુસેના બધા પ્લેટફોર્મને એકીકૃત કરવા માંગે છે, પરંતુ આ તે જગ્યા છે જ્યાં સોર્સ કોડ મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે. ફ્રાન્સ અમને સોર્સ કોડ આપશે નહીં, અને ઍક્સેસ વિના, તમે બધા શસ્ત્રોને એકસાથે એકીકૃત કરી શકશો નહીં. તેમણે કહ્યું કે તમારી પાસે દરેક ફાઇટર એરક્રાફ્ટ માટે સોર્સ કોડ હોવો જોઈએ.

એર માર્શલ રવિ કપૂરે કહ્યું કે જો ભારતને 114 રાફેલ મળે છે, તો ગુણવત્તા અને માત્રા બંને વધશે. જો કે, એકલા રાફેલ કિલ ચેઇન નેટવર્ક બનાવવા માટે પૂરતા રહેશે નહીં. ભારતને ઇન્ટિગ્રેટેડ ડેટા લિંક્સ, વધુ સારા AWACS નેટવર્ક અને AI-આધારિત કમાન્ડ-એન્ડ-કંટ્રોલ સિસ્ટમની જરૂર છે. રાફેલનું પ્રમાણભૂત સંસ્કરણ, F4+, નેટવર્ક-કેન્દ્રિત યુદ્ધ માટે રચાયેલ છે. તેમાં સેટેલાઇટ લિંક્સ, AESA રડાર, SPECTRA અપડેટ્સ અને Teleos પોડ જેવા અદ્યતન ઉપકરણો હશે, જે તેને કિલ ચેઇનમાં “નોડ” તરીકે અત્યંત અસરકારક બનાવે છે.

પરંતુ પ્રશ્ન એ છે કે: શું ભારત આ ક્ષમતાઓને તેના રશિયન અને સ્વદેશી પ્લેટફોર્મ સાથે સંકલિત કરી શકશે? શું ફ્રાન્સ તેના ફાઇટર જેટને રશિયન પ્લેટફોર્મ સાથે સંકલિત કરવાની મંજૂરી આપશે? તેણે જણાવ્યું હતું કે ફ્રાન્સ ભારતના સ્વદેશી શસ્ત્રોને સંકલિત કરવા તૈયાર છે, પરંતુ તેને રશિયા સાથે કેટલીક સમસ્યાઓ છે.

જ્યારે 114 રાફેલ ફાઇટર જેટ ખરીદવું ભારત માટે મહત્વપૂર્ણ છે, ત્યારે તેનાથી પણ વધુ મહત્વપૂર્ણ કિલ ચેઇન નેટવર્ક બનાવવાની તૈયારી છે. પશ્ચિમી દેશોથી વિપરીત, ભારત પાસે એકીકૃત “નાટો જેવું ડેટા લિંક” નથી. DRDO અને BEL આ તરફ કામ કરી રહ્યા છે, પરંતુ પાકિસ્તાન અને ચીન જેવું ઝડપી એકીકરણ હજુ શક્ય નથી. પાકિસ્તાન અને ચીન પહેલાથી જ દર્શાવી ચૂક્યા છે કે J-10C જેવા ચોથી પેઢીના વિમાનો પણ, જો યોગ્ય રીતે નેટવર્ક કરવામાં આવે તો, 4.5-જનરેશનના રાફેલ અથવા પાંચમી પેઢીના F-35 જેવા વિમાનોને પડકાર આપી શકે છે.

એર માર્શલ રવિ કપૂરે કહ્યું કે ભારતે તેના “સિસ્ટમ ઓફ સિસ્ટમ્સ”(SOS) અભિગમને વેગ આપવો જોઈએ અને AWACS, ગ્રાઉન્ડ રડાર, સેટેલાઇટ સપોર્ટ, AI-આધારિત ડેટા લિંક્સ અને ઇલેક્ટ્રોનિક યુદ્ધ ક્ષમતાઓમાં ઝડપથી રોકાણ કરવું જોઈએ. ત્યારે જ 114 રાફેલ વિમાનનો સંપૂર્ણ લાભ પ્રાપ્ત થશે અને ભારતીય વાયુસેના આગામી દાયકાના નેટવર્ક-કેન્દ્રિત યુદ્ધ માટે તૈયાર થશે.

આ પણ વાંચો: Supreme court news/“જો તમે ભગવાન વિષ્ણુના ભક્ત છો, તો તેમને કંઈક કરવા કહો”; કયા કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટે આ ટિપ્પણી કરી હતી?

આ પણ વાંચો: Bihar News/સુપ્રીમ કોર્ટે આપી ચેતવણી કહ્યું કોઈ પણ ઊંચ-નીચ મળશે, તો SIRને રદ કરવામાં આવશે- બિહાર પર જે સુનવણી થઈ છે…….

આ પણ વાંચો: New Delhi News/વનતારા કેસ : સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું ‘જો કોઈ હાથી રાખવા માંગે છે, તો તેમાં શું ખોટું છે’