હાલમાં રાજ્યમાં તમામ પક્ષો દ્વારા જોરદાર ચૂંટણીની તૈયારી ચાલી રહી છે. ત્યારે હજુ પણ કોંગ્રેસ પોતાને મજબૂત સ્થિતિ પ્રાપ્ત કરી શકી નથી. હાલની સ્થિતિએ પણ કોંગ્રેસમાં એક સાંધો ને 13 તૂટે તેવો ઘાટ છે. એક એક કાંગરા ખરી રહ્યા છે. ત્યારે આજે પણ કોંગ્રેસની મજબૂત પકક્ડ ધરાવતા આદિવાસી ઈસ્ટર્ન ત્રણ ટર્મથી ચૂંટતા મજબૂત અને કદાવર નેતા અશ્વિન કોટવાલે કોંગ્રે સાથે છેડો ફડયો છે. અને કેસરિયા કર્યા છે. ત્યારે હજુ હાર્દિક પણ કોંગ્રેસને લઈ અસમંજસમાં જોવા મળી રહ્યો છે. અને છેલ્લા કેટલાય દિવસોથી કોંગ્રેસથી અલગ અલગ અંદાજમાં પોતાની નારાજગી  પ્રકટ કરી રહ્યો છે. અને હવે તો કોંગ્રેસે પણ તેનાથી કિનારો કરવાનું મન બનાવી લીધું હોય તેમ લાગી રહ્યું છે. તો બીજી બાજુ કોંગ્રેસ નેજે નરેશ પટેલ ઉપર બહુ જ આશા હતી તે પણ હવે ભાજપના નેતાઓ સાથે ફરતા જોવા મળી રહ્યા છે. જો કે તેમણે હજુ પણ રાજકારણ માં પ્રવેશ અંગે પોતાનો કોઈ નિર્ણય જાહેર કર્યો નથી.

ગુજરાત વિધાનસભાનો કાર્યકાળ આ વર્ષે ડિસેમ્બરમાં પૂરો થવા જઈ રહ્યો છે. આવી સ્થિતિમાં, વિધાનસભાની ચૂંટણી પ્રસ્તાવિત છે, જે ઓક્ટોબર અથવા નવેમ્બરમાં યોજવામાં આવી શકે છે. ભાજપ અને આમ આદમી પાર્ટીએ ગુજરાત ચૂંટણીની તૈયારીઓ શરૂ કરી દીધી છે. સાથે જ કોંગ્રેસની છાવણીમાં 2017ની જેમ રાજકીય આંદોલનો દેખાતા નથી. અશોક ગેહલોત રાજસ્થાનમાં વ્યસ્ત છે અને અહેમદ પટેલ જેવા ચૂંટણી વ્યૂહરચનાકાર હવે રહ્યા નથી.આવી સ્થિતિમાં કોંગ્રેસ ગુજરાતમાં 27 વર્ષનો વનવાસ કેવી રીતે ખતમ કરી શકશે?

કોંગ્રેસ 27 વર્ષથી સત્તાથી દૂર છે

ગુજરાતમાં 27 વર્ષથી કોંગ્રેસ સત્તાની બહાર છે, જ્યારે અહીં ભાજપનું એકમાત્ર શાસન છે. રાજ્યમાં કોંગ્રેસની હાલત દિવસેને દિવસે ખરાબ થઈ રહી છે. પાર્ટી પાસે ન તો રાજકીય આધાર છે કે ન તો મજબૂત નેતા. કોંગ્રેસ 2017માં 77 બેઠકો જીતવામાં સફળ રહી હતી, પરંતુ તે જાળવી શકી ન હતી. છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં કોંગ્રેસના 16 ધારાસભ્યો પાર્ટી છોડીને ભાજપમાં જોડાયા છે. કોંગ્રેસ સાથે મળીને છેલ્લી ચૂંટણી લડનાર BTPએ પણ આ વખતે અલગ રસ્તો પસંદ કર્યો છે અને આમ આદમી પાર્ટી સાથે ગઠબંધન કર્યું છે.

2017 જેટલું અનુકૂળ નથી

ગુજરાતમાં આ વખતે 2017 જેવું વાતાવરણ અનુકૂળ નથી. કોંગ્રેસ પાસે આ વખતે કોઈ મોટો ચૂંટણી મુદ્દો પણ નથી. 2017ની ચૂંટણીમાં ઉનામાં પટેલ અનામત અને દલિતોની મારપીટ રાજકીય મુદ્દો બની ગયો હતો. કોંગ્રેસને પણ પાટીદારોના આંદોલનનો ફાયદો થયો હતો. કોંગ્રેસનું 2017નું પ્રદર્શન 25 વર્ષમાં સર્વશ્રેષ્ઠ હતું. કોંગ્રેસે 41 ટકા વોટ શેર સાથે 77 સીટો જીતી હતી અને 99 સીટો પર બીજેપીને રોકી હતી. આ વખતે કોંગ્રેસ પાસે ભાજપને ઘેરવા માટે 2017 જેવા મોટા મુદ્દા નથી.

ગુજરાતમાં મુખ્યમંત્રી સહિત સમગ્ર મંત્રીમંડળને બદલીને સત્તા વિરોધી લહેરનો અંત લાવવા ભાજપે દાવ લગાવી દીધો છે. આવી સ્થિતિમાં કોંગ્રેસ હવે પ્રાદેશિક મુદ્દાઓનો સહારો લઈને ચૂંટણી જંગમાં ઉતરવાની તૈયારી કરી રહી છે, જેના કારણે તે જિલ્લા અને વિધાનસભા સ્તરે મુદ્દાઓ શોધી રહી છે જેથી કરીને ભાજપને ચૂંટણી જંગમાં ઘેરી શકાય.

કોંગ્રેસમાં જૂથવાદ જોરમાં છે

ગુજરાત કોંગ્રેસના ટોચના નેતાઓ વચ્ચેની લડાઈ આ દિવસોમાં ચરમસીમાએ છે. કોંગ્રેસના તમામ નેતાઓ પાર્ટીને બદલે પોતાની સ્થિતિ મજબૂત કરવા પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. ગુજરાત કોંગ્રેસ અનેક જૂથોમાં વહેંચાયેલી છે, જેમાં શક્તિસિંહ જૂથ, ભરત સોલંકી જૂથ, જગદીશ ઠાકોર જૂથ અને હાર્દિક જૂથ બની ગયું છે. ગુજરાત પ્રદેશ કાર્યકારી અધ્યક્ષ હાર્દિક પટેલે સતત પ્રદેશ નેતૃત્વ સામે મોરચો ખોલ્યો છે અને સાથે જ તે કોંગ્રેસ છોડીને ભાજપમાં જોડાશે તેવી અટકળો પણ ચાલી રહી છે. આવી સ્થિતિમાં પાર્ટીની હાલની સ્થિતિ સારી કહી શકાય નહીં. પંજાબ અને ઉત્તરાખંડમાં કોંગ્રેસને તેના જ નેતાઓના જૂથવાદને કારણે હારનો સામનો કરવો પડ્યો છે અને ગુજરાતમાં પણ કોંગ્રેસ આ જ વિલીનીકરણથી સંઘર્ષ કરી રહી છે.

રાહુલ ગાંધી પણ સક્રિય દેખાતા નથી

2017ની વિધાનસભા ચૂંટણીની જાહેરાતના ઘણા સમય પહેલા રાહુલ ગાંધી સક્રિય થઈ ગયા છે. રાહુલ ગાંધીએ સતત ગુજરાતની મુલાકાત લઈને પાર્ટીને પુનર્જીવિત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, જેના માટે તેમણે વિવિધ સમુદાયના લોકો સાથે બેઠક યોજી હતી. આ ઉપરાંત ભાજપના હિન્દુત્વને કાપવા માટે રાહુલ ગાંધી મંદિર-મંદિરમાં જઈને પૂજા-અર્ચના કરી રહ્યા હતા. ચૂંટણીની જાહેરાત પહેલા તેઓ સમગ્ર ગુજરાતની મુલાકાતે આવ્યા હતા, પરંતુ આ વખતે તેઓ માત્ર એક જ વખત આટલા દૂર ગયા છે.

આ સાથે જ પીએમ મોદી બે વખત ગુજરાતની મુલાકાતે આવ્યા છે. પહેલીવાર 18 માર્ચે અને બીજી વખત 21 એપ્રિલે ત્રણ દિવસીય પ્રવાસ. આ સિવાય અમિત શાહ અને જેપી નડ્ડા પણ બે વાર મુલાકાત લઈ ચુક્યા છે, બીજેપી અધ્યક્ષ શુક્રવારે ફરી ગુજરાત પ્રવાસે જઈ રહ્યા છે. આમ આદમી પાર્ટીના કન્વીનર અને દિલ્હીના સીએમ અરવિંદ કેજરીવાલે પંજાબના સીએમ ભગવંત માન સાથે મુલાકાત કરી હતી. કેજરીવાલ અને મનીષ સિસોદિયા બે વાર પંજાબની મુલાકાત લઈ ચૂક્યા છે, જ્યારે માત્ર રાહુલ ગાંધી કોંગ્રેસ પક્ષમાં ગયા છે.

ગેહલોત-પટેલ જેવા રણનીતિકારો નથી

2017ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં, અશોક ગેહલોતે ફ્રન્ટ ફુટ પર રહીને કોંગ્રેસ માટે ચૂંટણી વ્યૂહરચનાકાર તરીકે મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી, જ્યારે અહેમદ પટેલ પડદા પાછળથી સક્રિય હતા. કોંગ્રેસના ચાણક્ય ગણાતા અહેમદ પટેલનું નિધન થયું છે, જેઓ ગુજરાતના રહેવાસી હતા. અશોક ગેહલોત ગુજરાતના પ્રભારી તરીકે કામ કરી રહ્યા હતા. રાહુલના પ્રવાસની રૂપરેખાથી માંડીને મંદિર સુધીની યોજના બનાવવામાં આવી હતી, પરંતુ હાલમાં ગેહલોત રાજસ્થાનના મુખ્યમંત્રી છે. ગુજરાતમાં કોંગ્રેસના પ્રભારી રઘુ શર્મા પણ ગેહલોતની જેમ રાજસ્થાનથી આવે છે. પરંતુ, ગેહલોતની જેમ તેમને ચૂંટણી રણનીતિકાર ગણવામાં આવતા નથી. આવી સ્થિતિમાં રઘુ શર્મા દરેક જિલ્લામાં ચિંતન શિબિર સહિત કોંગ્રેસ માટે તમામ કવાયત કરી રહ્યા છે, પરંતુ કોંગ્રેસને એકજૂટ રાખવામાં અસમર્થ છે.

નરેશ પટેલ અંગે ચિત્ર સ્પષ્ટ નથી

તે જ સમયે, ઘણા દિવસોથી એવી અટકળો ચાલી રહી હતી કે ચૂંટણી રણનીતિકાર પ્રશાંત કિશોર કોંગ્રેસમાં જોડાશે. એવું કહેવામાં આવી રહ્યું હતું કે પાર્ટીમાં આવ્યા બાદ તેઓ ગુજરાત ચૂંટણીની રણનીતિ નક્કી કરશે. પરંતુ જ્યારે મંગળવારે સ્પષ્ટ થઈ ગયું કે તેઓ પાર્ટીમાં સામેલ થવાના નથી, ત્યારે પાર્ટીના નેતાઓની બેચેની વધી ગઈ હતી. એટલું જ નહીં પીકેની સાથે પાટીદારોના પ્રભાવશાળી નેતા નરેશ પટેલ પણ કોંગ્રેસમાં જોડાય તેવી ચર્ચા હતી. જો કે તેઓ હજુ સુધી પાર્ટીમાં જોડાયા નથી. આવી સ્થિતિમાં નરેશ પટેલને લઈને કોંગ્રેસમાં હજુ ચિત્ર સ્પષ્ટ નથી.

ગુજરાત કોંગ્રેસમાં નેતૃત્વની કટોકટી

ગુજરાત કોંગ્રેસમાં સૌથી મોટી સમસ્યા લીડરશીપ ક્રાઈસીસ છે. જગદીશ ઠાકોર પાર્ટીના અધ્યક્ષ છે અને સુખરામ રાઠવા વિધાનસભામાં વિરોધ પક્ષના નેતા છે, પરંતુ બંને નેતાઓનું રાજકીય કદ એવું નથી કે કોના ચહેરા પર કોંગ્રેસ ચૂંટણી મેદાનમાં ઉતરી શકે. એટલું જ નહીં, હાર્દિક પટેલને મનાવી શકે તેવી કોઈ વ્યક્તિ પાર્ટીમાં નથી કે હાર્દિક કોઈનું નેતૃત્વ સ્વીકારવા તૈયાર છે. હાર્દિક ભાજપના વખાણ કરે છે અને ગુજરાત કોંગ્રેસની નેતાગીરી પર સવાલો ઉઠાવે છે, પરંતુ પાર્ટીમાં કોઈ તેને કહી શકતું નથી કે તે શું કરી રહ્યો છે?

કોંગ્રેસ જૂના સમીકરણ પર આધાર રાખે છે

કોંગ્રેસ માટે આ વખતની ચૂંટણી ભલે મુશ્કેલ લાગી રહી હોય, પરંતુ તે પોતાના સમીકરણને ઠીક કરવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે. આવી સ્થિતિમાં કોંગ્રેસ ક્ષત્રિય, આદિવાસી, દલિત, મુસ્લિમને એક કરવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે. 2019ની લોકસભા ચૂંટણીમાં હાર બાદ કોંગ્રેસે આ જ ફોર્મ્યુલા હેઠળ OBC નેતા એવા જગદીશ ઠાકોરને પ્રદેશ અધ્યક્ષ બનાવ્યા. વિધાનસભામાં કોંગ્રેસ પક્ષના નેતા સુખરામ રાઠવાને બનાવવામાં આવ્યા હતા, જેઓ આદિવાસી નેતા માનવામાં આવે છે. ગુજરાતમાં 15 ટકા આદિવાસી મત છે. પાર્ટીએ જીગ્નેશ મેવાણીને લીધા છે જેઓ દલિત છે. કોંગ્રેસ જાણે છે કે રાજ્યના મુસ્લિમો તેમની સાથે છે. કોંગ્રેસ આ ફોર્મ્યુલામાં પટેલોને ઉમેરવા માંગે છે, જેના માટે નરેશ પટેલને લેવાનું વણાઈ રહ્યું હતું. જો કે નરેશ પટેલ કોંગ્રેસમાં જોડાશે કે કેમ તે હજુ ગર્ભમાં છે.