Breaking News: સુપ્રીમ કોર્ટ વકફ (સુધારા) અધિનિયમ, 2025 ની બંધારણીય માન્યતાને પડકારતી અરજીઓ પર સુનાવણી કરી રહી છે. મુખ્ય ન્યાયાધીશ ભૂષણ રામકૃષ્ણ ગવઈની આગેવાની હેઠળની બે સભ્યોની બેન્ચ આ બાબતે અંતિમ નિર્ણય ન આવે ત્યાં સુધી સુધારેલા કાયદાના અમલીકરણ પર રોક લગાવવી જોઈએ કે નહીં તે અંગે વિચારણા કરશે. સીજેઆઈ સાથે જસ્ટિસ ઓગસ્ટિન જ્યોર્જ મસીહ બીજા જજ છે. કોર્ટ કોઈપણ વચગાળાના નિર્ણય પર પહોંચે તે પહેલાં બંને પક્ષો પોતાની દલીલો રજૂ કરશે.

મુસ્લિમ પક્ષે પાંચ વકીલોના નામ નક્કી કર્યા છે – કપિલ સિબ્બલ, અભિષેક મનુ સિંઘવી, રાજીવ ધવન, સલમાન ખુર્શીદ અને હુઝૈફા અહમદી. વકફ કાયદાને પડકારતા અરજદારો માટે એજાઝ મકબુલ નોડલ વકીલ રહેશે. કાયદાને ટેકો આપતા અરજદારો માટે સંભવિત વકીલોમાં રાકેશ દ્વિવેદી, મનિન્દર સિંહ, રણજીત કુમાર, રવિન્દ્ર શ્રીવાસ્તવ અને ગોપાલ શંકર નારાયણનો સમાવેશ થઈ શકે છે. નોડલ વકીલ તરીકે વિષ્ણુ શંકર જૈનની સેવાઓ લેવામાં આવી રહી છે.

જ્યારે કપિલ સિબ્બલે મૂંઝવણ વિશે વાત કરી, ત્યારે CJI એ કહ્યું- તમે પણ ઘણા દબાણમાં છો
કપિલ સિબ્બલે કહ્યું કે ૧૯૫૪ પછી વકફ કાયદામાં કરવામાં આવેલા તમામ સુધારાઓમાં વકફ મિલકતની નોંધણી ફરજિયાત હતી. કોર્ટે પૂછ્યું- શું વકફમાં પણ વપરાશકર્તા દ્વારા નોંધણી ફરજિયાત હતી? સિબ્બલે હામાં જવાબ આપ્યો. કોર્ટે કહ્યું- તો તમે કહી રહ્યા છો કે ૧૯૫૪ પહેલા વપરાશકર્તા દ્વારા વકફની નોંધણી જરૂરી નહોતી અને ૧૯૫૪ પછી તે જરૂરી બની ગઈ. સિબ્બલ- આ અંગે થોડી મૂંઝવણ છે, તે 1923 હોઈ શકે છે. મુખ્ય ન્યાયાધીશે કહ્યું – ફક્ત અમારા પર જ નહીં, તમારા પર પણ ઘણું દબાણ છે.

CJI એ કપિલ સિબ્બલને વકફ મિલકતોની નોંધણી અંગે પ્રશ્ન પૂછ્યો

કપિલ સિબ્બલે કહ્યું- જૂના કાયદામાં ફક્ત એટલું જ કહેવામાં આવ્યું છે કે જો મુત્તાવલ્લી આમ ન કરે તો તે પોતાના અધિકારો ગુમાવે છે. બસ એટલું જ. સુપ્રીમ કોર્ટે રેકોર્ડ પર રાખ્યું કે અરજદારોએ રજૂઆત કરી છે કે ૧૯૧૩ થી ૨૦૧૩ સુધીના કાયદાઓમાં વક્ફની નોંધણીની જોગવાઈ હોવા છતાં, મુતવલ્લી દૂર કરવા સિવાય પાલન ન કરવા બદલ કોઈ પરિણામ આપવામાં આવ્યું ન હતું. એવી રજૂઆત કરવામાં આવે છે કે 2025 પહેલા વપરાશકર્તા દ્વારા વકફની નોંધણી કરાવવી જરૂરી નહોતી. અમે પૂછી રહ્યા છીએ કે શું તે સમયના કાયદા હેઠળ વકફ તરીકે નોંધણી કરાવવી ફરજિયાત હતી કે જરૂરી? કોર્ટે કહ્યું – અમે ફક્ત એ પૂછી રહ્યા છીએ કે શું તે સમયના કાયદા હેઠળ વકફ મિલકતની નોંધણી ફરજિયાત હતી કે જરૂરી?

CJI એ પૂછ્યું- શું જૂના કાયદામાં વકફ મિલકતની નોંધણી માટે ફરજિયાત જોગવાઈ હતી?

સિબ્બલ- 2025નો કાયદો જૂના કાયદાથી સંપૂર્ણપણે અલગ છે. તેમાં બે ખ્યાલો શામેલ છે – વપરાશકર્તા દ્વારા વકફ કરાયેલી મિલકતો અને તેનું સમર્પણ. બાબરી મસ્જિદ કેસમાં પણ આ વાત માન્ય કરવામાં આવી હતી. વપરાશકર્તા દ્વારા બનાવવામાં આવેલા ઘણા વક્ફ સેંકડો વર્ષ પહેલાં બનાવવામાં આવ્યા હતા. તેઓ ક્યાં જશે? CJI- શું પહેલાના કાયદામાં નોંધણી જરૂરી હતી? સિબ્બલ- હા.. એવું કહેવામાં આવ્યું હતું કે તે રજીસ્ટર થશે. CJI: માહિતીની બાબતમાં, અમે પૂછી રહ્યા છીએ કે શું જૂના કાયદા હેઠળ વકફ મિલકતોની નોંધણી માટેની જોગવાઈ ફરજિયાત હતી કે તે ફક્ત એક નિર્દેશ હતો? સિબ્બલે કહ્યું કે ‘કરશે’ શબ્દનો ઉપયોગ થયો હતો. CJI- ફક્ત ‘Shall’ શબ્દનો ઉપયોગ નોંધણી ફરજિયાત બનાવી શકે નહીં, શું આવું ન કરવાની કોઈ જોગવાઈ હતી? જો એમ હોય, તો શું નોંધણી ફરજિયાત બનાવી શકાય? તો અમે તમારી દલીલ નોંધીશું કે જૂના કાયદા હેઠળ, નોંધણી જરૂરી હતી પરંતુ જો તે ન કરવામાં આવે તો શું થશે તેની કોઈ જોગવાઈ નહોતી, તેથી જો નોંધણી ન કરવામાં આવે તો કંઈ થવાનું નહોતું.

સુધારેલો કાયદો વકફ મિલકતો પર કબજો મેળવવા માટે રચાયેલ છે: કપિલ સિબ્બલ

કપિલ સિબ્બલે પોતાની દલીલો રજૂ કરી. તેમણે કહ્યું કે આ સુધારો એક્ઝિક્યુટિવ પ્રક્રિયા દ્વારા વક્ફને નિયંત્રિત કરવા માટે રચાયેલ છે. વકફને દાનમાં આપેલી ખાનગી મિલકતો ફક્ત વિવાદ હોવાને કારણે છીનવી લેવામાં આવી રહી છે. આ કાયદો વકફ મિલકતોને હસ્તગત કરવા માટે બનાવવામાં આવ્યો છે. રાજ્ય ધાર્મિક સંસ્થાઓને ભંડોળ આપી શકતું નથી. જો કોઈ મસ્જિદ કે કબ્રસ્તાન હોય, તો રાજ્ય તેને ભંડોળ પૂરું પાડી શકતું નથી, આ બધું ફક્ત ખાનગી મિલકત દ્વારા જ થવું જોઈએ. જો તમે મસ્જિદમાં જાઓ છો, તો ત્યાં મંદિરોની જેમ કોઈ દાન નથી, તેમની પાસે ૧૦૦૦ કરોડ, ૨૦૦૦ કરોડ રૂપિયા નથી. કપિલ સિબ્બલની દલીલ પર, CJI બીઆર ગવઈએ કહ્યું- હું દરગાહ ગયો હતો, હું ચર્ચમાં પણ ગયો હતો… દરેક પાસે આ (દાનના પૈસા) છે. સિબ્બલે કહ્યું- દરગાહ એક અલગ બાબત છે, હું મસ્જિદો વિશે વાત કરી રહ્યો છું.

મને ખુશી છે કે મારો કાર્યકાળ ફક્ત 6 મહિનાનો છે: CJI બીઆર ગવઈ

સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે અમે બંને પક્ષોને બે કલાકનો સમય આપ્યો છે. તેમને ઈચ્છા મુજબ દલીલ કરવા દો. સીજેઆઈ બીઆર ગવઈએ કહ્યું- મને ખુશી છે કે મારી પાસે અહીં ફક્ત છ મહિના બાકી છે. હાઈકોર્ટમાં ન્યાયાધીશ તરીકેનો મારો કાર્યકાળ ઘણો સારો રહ્યો.

એસજી તુષાર મહેતાએ સુપ્રીમ કોર્ટના અગાઉના આદેશોનો ઉલ્લેખ કર્યો

એસજી તુષાર મહેતાએ સુપ્રીમ કોર્ટના અગાઉના આદેશના સંબંધિત અંશો વાંચીને સંભળાવ્યા. બેન્ચે કહ્યું કે અમે જઈને પૂછી શકતા નથી…આ આદેશ રેકોર્ડ પર છે. એસજી- મેં સોગંદનામામાં કહ્યું છે કે મારો જવાબ ત્રણ મુદ્દાઓ સુધી મર્યાદિત છે. અરજદારોના વકીલ કપિલ સિબ્બલે કહ્યું – આ ત્રણ મુદ્દાઓના જવાબ આપો, પછી કેસને વચગાળાના આદેશ માટે સૂચિબદ્ધ કરવો જોઈએ.

વકફ સંસ્થાઓ દાન પર ચાલે છે અને આ વપરાશકર્તા દ્વારા વકફ છે: કપિલ સિબ્બલ

સુપ્રીમ કોર્ટે પૂછ્યું કે દરગાહમાં દાન ચઢાવવામાં આવે. આના પર સિબ્બલે કહ્યું કે હું મસ્જિદો વિશે વાત કરી રહ્યો છું. દરગાહ અલગ છે. સિબ્બલે કહ્યું કે મંદિરોમાં પ્રસાદ આવે છે પણ મસ્જિદોમાં નહીં. આ વપરાશકર્તા દ્વારા વકફ છે. બાબરી મસ્જિદ પણ આવી જ હતી. ૧૯૨૩ થી ૧૯૫૪ સુધી અલગ અલગ જોગવાઈઓ હતી, પરંતુ મૂળભૂત સિદ્ધાંતો એ જ રહ્યા.

કલેક્ટર દ્વારા વકફ મિલકતોની તપાસ કરાવવા પર કપિલ સિબ્બલે વાંધો ઉઠાવ્યો

કપિલ સિબ્બલે સુપ્રીમ કોર્ટને કહ્યું કે આ મામલે વચગાળાનો આદેશ જારી કરવા અંગે સુનાવણી થવી જોઈએ. તેમણે કહ્યું કે આ કાયદો ગેરબંધારણીય છે અને તેનો હેતુ વકફ મિલકતને નિયંત્રિત કરવા અને છીનવી લેવાનો છે. સુધારેલા કાયદામાં એવી જોગવાઈ છે કે વકફ કરાવવા માટેની મિલકત પર કોઈ પણ વ્યક્તિનો કોઈ અધિકાર હોઈ શકે નહીં.

કેન્દ્રએ 1332 પાનાના સોગંદનામામાં વક્ફ કાયદા પર પોતાનું વલણ સ્પષ્ટ કર્યું હતું

25 એપ્રિલના રોજ, કેન્દ્રીય લઘુમતી બાબતોના મંત્રાલયે સુપ્રીમ કોર્ટમાં 1,332 પાનાનું પ્રારંભિક સોગંદનામું દાખલ કર્યું જેમાં સુધારેલા વક્ફ અધિનિયમ 2025નો બચાવ કરવામાં આવ્યો અને સંસદ દ્વારા પસાર કરાયેલા કાયદા પર કોર્ટ દ્વારા કોઈપણ સ્ટેનો વિરોધ કરવામાં આવ્યો. 5 એપ્રિલે રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુની સંમતિ મળ્યા બાદ કેન્દ્રએ ગયા મહિને વકફ (સુધારા) અધિનિયમ, 2025 ને સૂચિત કર્યું હતું. વકફ સુધારા બિલ લોકસભામાં 288 સભ્યોના સમર્થનથી પસાર થયું હતું, જ્યારે 232 સાંસદો તેની વિરુદ્ધ હતા. રાજ્યસભામાં, ૧૨૮ સભ્યોએ તેના પક્ષમાં મતદાન કર્યું અને 95 સભ્યોએ તેની વિરુદ્ધ મતદાન કર્યું.

સુપ્રીમ કોર્ટની સુનાવણીનું કેન્દ્ર વક્ફ કાયદાની આ ત્રણ જોગવાઈઓ પર છે

15 મેના રોજ, મુખ્ય ન્યાયાધીશ બીઆર ગવઈ અને ઓગસ્ટિન જ્યોર્જ મસીહની બેન્ચે સુનાવણી 20 મે સુધી મુલતવી રાખી હતી અને કહ્યું હતું કે તે કોર્ટ, વપરાશકર્તા અને ખત દ્વારા વકફ તરીકે જાહેર કરાયેલી મિલકતોના ડી-નોટિફિકેશન સહિત ત્રણ મુદ્દાઓ પર વચગાળાના નિર્દેશો પસાર કરવા માટેની દલીલો સાંભળશે. અરજદારો દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલો બીજો મુદ્દો રાજ્ય વકફ બોર્ડ અને સેન્ટ્રલ વકફ કાઉન્સિલની રચના સાથે સંબંધિત છે, જ્યાં તેઓ દલીલ કરે છે કે આ સંસ્થાઓમાં ફક્ત મુસ્લિમ સભ્યો હોવા જોઈએ, સિવાય કે પદાધિકારીઓ. ત્રીજો મુદ્દો એ જોગવાઈ સાથે સંબંધિત છે જે મુજબ, જ્યારે કલેક્ટર મિલકત સરકારી જમીન છે કે નહીં તે નક્કી કરવા માટે તપાસ કરે છે, ત્યારે આ સમગ્ર પ્રક્રિયા દરમિયાન વકફ મિલકતને વકફ ગણવામાં આવશે નહીં.

સુપ્રીમ કોર્ટમાં દલીલો માટે બંને પક્ષોએ તેમના વકીલોના નામ નક્કી કરી લીધા છે.

મુસ્લિમ પક્ષે પાંચ વકીલોના નામ નક્કી કર્યા છે જે તેમના વતી દલીલો રજૂ કરશે. આ નામો છે કપિલ સિબ્બલ, અભિષેક મનુ સિંઘવી, રાજીવ ધવન, સલમાન ખુર્શીદ અને હુઝૈફા અહમદી. વકફ કાયદાને પડકારતા અરજદારો માટે એજાઝ મકબુલ નોડલ વકીલ રહેશે. કાયદાને ટેકો આપતા અરજદારો માટે સંભવિત વકીલોમાં વરિષ્ઠ વકીલો રાકેશ દ્વિવેદી, મનિન્દર સિંહ, રણજીત કુમાર, રવિન્દ્ર શ્રીવાસ્તવ અને ગોપાલ શંકર નારાયણનો સમાવેશ થઈ શકે છે. નોડલ વકીલ તરીકે વિષ્ણુ શંકર જૈનની સેવાઓ લેવામાં આવી રહી છે.

વક્ફ કાયદાની બંધારણીય માન્યતાને પડકારતી અરજીઓ પર આજે સુપ્રીમ કોર્ટ સુનાવણી કરશે

વકફ કાયદાની બંધારણીય માન્યતાને પડકારતી અરજીઓ પર આજે સુપ્રીમ કોર્ટમાં સુનાવણી થશે. બંને પક્ષોને આ મુદ્દા પર ચર્ચા માટે બે-બે કલાકનો સમય આપવામાં આવશે. મુખ્ય ન્યાયાધીશ બી.આર.ની બેન્ચે ગવઈ અને જસ્ટિસ ઓગસ્ટિન જ્યોર્જ મસીહ આ કેસની સુનાવણી કરશે. છેલ્લી સુનાવણીમાં નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો કે દાખલ કરાયેલી અરજીઓમાંથી ફક્ત પાંચ મુખ્ય અરજીઓ પર જ વિચાર કરવામાં આવશે.

આ પણ વાંચો:સુપ્રીમ કોર્ટની ‘બોલ્ડ’ ટિપ્પણી બાદ ભાજપ મંત્રી વિજય શાહનું રાજીનામું લેશે? જાણો અંદરની વાત

આ પણ વાંચો:સુપ્રીમ કોર્ટે વિજય શાહને કહ્યું- હું માફીનો અસ્વીકાર કરું છું, આ મગરના આંસુ છે…

આ પણ વાંચો:‘દરેક વ્યક્તિ પોતાનું નામ અખબારોમાં જોવા માંગે છે’, સુપ્રીમ કોર્ટે વક્ફ એક્ટ વિશે આવું કેમ કહ્યું?