શ્રીલંકા અને પાકિસ્તાન પછી હવે માલદીવ બનશે ચીનનો નવો શિકાર? કારણ કે માલદીવનો ચીન પ્રત્યેનો પ્રેમ અવાર-નવાર દેખાઈ રહ્યો છે. પરંતુ આ પ્રેમ માલદીવને ગરીબીના રસ્તે છોડી દેશે. શ્રીલંકા અને પાકિસ્તાનને આર્થિક રીતે બરબાદ કરવામાં ચીનની મોટી ભૂમિકા છે. બંને દેશ ‘ચાઈનીઝ ડેટ ટ્રેપ’માં ફસાઈ ગયા છે અને હવે માલદીવ પણ એ જ રસ્તે છે.
વાસ્તવમાં માલદીવ ભારતનો વિશ્વાસુ પડોશી દેશ છે. પરંતુ માલદીવના મંત્રીઓએ જે રીતે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની લક્ષદ્વીપ મુલાકાત અંગે ટિપ્પણી કરી છે, તેનું નુકસાન માલદીવને જ થશે. કારણ કે માલદીવની અર્થવ્યવસ્થામાં ભારતનું મોટું યોગદાન છે અને તે ઘણી બાબતો માટે સંપૂર્ણપણે ભારત પર નિર્ભર છે. પરંતુ માલદીવમાં ચીન સમર્થિત સરકાર આવ્યા બાદ ભારત સાથે તેના સંબંધો ખૂબ જ તંગ બની ગયા છે.
માલદીવનું અર્થતંત્ર તૂટી જશે
માલદીવનું અર્થતંત્ર પ્રવાસન પર નિર્ભર છે. ત્યાં જીડીપીમાં પ્રવાસનનો હિસ્સો લગભગ 28% છે. જ્યારે પ્રવાસન ક્ષેત્ર પણ વિદેશી હૂંડિયામણમાં લગભગ 60 ટકા યોગદાન આપે છે. આવી સ્થિતિમાં જો ભારત મોં ફેરવશે તો માલદીવને આર્થિક રીતે મોટું નુકસાન વેઠવું પડશે.
ગયા વર્ષે માલદીવ અને ભારત વચ્ચે 500 મિલિયન ડોલરથી વધુનો વેપાર પણ થયો હતો. આ વર્ષે પણ તેમાં સતત વધારો થઈ રહ્યો છે. માલદીવ અને ભારત વચ્ચે ત્રણ દાયકા પહેલા વેપાર કરાર થયો હતો. આ કરાર હેઠળ માલદીવ ભારતમાંથી તે માલની આયાત કરે છે, જે અન્ય દેશોમાં નિકાસ કરવામાં આવતી નથી. આ ઉપરાંત માલદીવના ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સમાં પણ ભારતીય નાણાંનું રોકાણ કરવામાં આવ્યું છે. વર્ષ 2023 માં, જ્યારે ભારતે માલદીવમાંથી 410.2 મિલિયનની નિકાસ કરી હતી, ત્યારે તેમને 61.9 મિલિયનની આયાત કરી હતી. 2022માં નિકાસનો આંકડો 495.4 મિલિયન હતો, જ્યારે આયાતનો આંકડો 61.9 મિલિયન હતો.
મોટાભાગના ભારતીય પ્રવાસીઓ માલદીવ પહોંચે છે
આજે, માલદીવ ભારતીયો માટે શ્રેષ્ઠ પ્રવાસન સ્થળ છે. વર્ષ 2023માં ભારતમાંથી 2,09,198 લોકો માલદીવની મુલાકાતે આવ્યા હતા. જો ભારતીયો અહીં જવાનું બંધ કરશે તો માલદીવ માટે આર્થિક સંકટ વધુ ઘેરી બની શકે છે. અગાઉ, વર્ષ 2022માં 2.41 લાખ ભારતીયો માલદીવની મુલાકાતે ગયા હતા, 2021માં 2.91 લાખ અને 2020માં કોરોના મહામારી દરમિયાન પણ 63000 ભારતીયો માલદીવની મુલાકાતે ગયા હતા.
ડિસેમ્બર-2023 સુધી આ ટાપુ પર કુલ 17 લાખ 57 હજાર 939 પ્રવાસીઓ આવ્યા હતા. જેમાં સૌથી વધુ પ્રવાસીઓ ભારતીય હતા. ભારતીયો પછી રશિયા અને ચીનમાંથી સૌથી વધુ લોકો આવ્યા હતા. આવી સ્થિતિમાં માલદીવ માટે પ્રવાસન ઉદ્યોગ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. વર્ષ 2021 માં, ટાપુને પ્રવાસનમાંથી આશરે US $ 3.49 બિલિયનની આવક પ્રાપ્ત થઈ. વર્ષ 2021ના આંકડા અનુસાર, આ વર્ષે ભારત માલદીવના ત્રીજા સૌથી મોટા વેપાર ભાગીદાર તરીકે ઉભરી આવ્યું છે. માલદીવની આવકનો મુખ્ય સ્ત્રોત પ્રવાસન છે, ત્યાં ભારત જેવી કોઈ ટેક્સ સિસ્ટમ નથી.
દિલ્હીની સરખામણીમાં માલદીવનો વિસ્તાર પાંચમો હિસ્સો છે
હિંદ મહાસાગરના ટાપુ પર સ્થિત માલદીવની 98 ટકા વસ્તી મુસ્લિમ છે. બાકીના 2 ટકા અન્ય ધર્મો છે, અહીંની કુલ વસ્તી લગભગ 5 લાખ છે. માલદીવ લગભગ 1200 ટાપુઓનો સમૂહ છે. મોટાભાગના ટાપુઓ પર કોઈ રહેતું નથી. માલદીવનું ક્ષેત્રફળ 300 ચોરસ કિલોમીટર છે. એટલે કે કદમાં તે દિલ્હીનો પાંચમો ભાગ છે.
આ ટાપુ મુખ્યત્વે ભારતમાંથી ભંગાર ધાતુઓની આયાત કરે છે. આ સિવાય ભારત એન્જિનિયરિંગ ગુડ્સ, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, રડાર ઇક્વિપમેન્ટ, રોક બોલ્ડર્સ અને સિમેન્ટ જેવા ઔદ્યોગિક ઉત્પાદનો પર નિર્ભર છે. માલદીવ ખોરાક માટે ભારત પર નિર્ભર છે. માલદીવ ચોખા, લોટ, મસાલા, ફળો અને શાકભાજી, ખાંડ અને મરઘાં ઉત્પાદનો માટે ભારત પર નિર્ભર છે. આ સિવાય તે પ્લાસ્ટિક અને લાકડાની વસ્તુઓની પણ આયાત કરે છે.
હવે માલદીવે ચિંતા કરવાની છે…
હાલમાં ભારતની અર્થવ્યવસ્થા લગભગ 3.75 ટ્રિલિયન ડોલરની છે. જ્યારે માલદીવની અર્થવ્યવસ્થા લગભગ 6.5 અબજ ડોલરની છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે દર વર્ષે ભારતીયો વિદેશ પ્રવાસ પર લગભગ 65 બિલિયન ડોલરનો ખર્ચ કરે છે. એટલે કે માલદીવની જીડીપી કરતાં ભારતીયો દર વર્ષે વિદેશ પ્રવાસ પર 10 ગણો વધુ ખર્ચ કરે છે. તેથી, માલદીવને ચિંતા કરવાની જરૂર છે, જે દરેક રીતે ભારત પર નિર્ભર છે.
આ ઉપરાંત, ભારતે માલદીવને ઘણી મોટી આર્થિક અનુદાન પણ આપી છે, જેમાં હુકુરુ મિસ્કી ઇન માલેનું નવીનીકરણ, હાઇ ઇમ્પેક્ટ કોમ્યુનિટી ડેવલપમેન્ટ પ્રોજેક્ટ્સ (HICDP) અને અન્ય દ્વિપક્ષીય પ્રોજેક્ટ્સનો સમાવેશ થાય છે. ભારત માલદીવને લોન આપીને નિઃસ્વાર્થપણે મદદ કરી રહ્યું હતું. બીજી તરફ ચીને પણ માલદીવમાં પ્રોજેક્ટ શરૂ કર્યા, તેમાં જંગી લોન આપી અને દેશને દેવામાં ડૂબાડી દીધો.
માલદીવ ચીનની યુક્તિઓમાં ફસાઈ રહ્યું છે
ઉલ્લેખનીય છે કે માલદીવના રાષ્ટ્રપતિ મોહમ્મદ મુઈઝુ ચીન તરફ ઝુકાવ ધરાવે છે. હવે આ દરમિયાન જ્યારે ભારતીયોમાં માલદીવને લઈને ગુસ્સો છે, ત્યારે ચીન માલદીવની અર્થવ્યવસ્થા પર કબજો કરવા માટે નવી ચાલ કરી શકે છે. કારણ કે 2023માં માલદીવ આવનારા ચાઈનીઝ પ્રવાસીઓની સંખ્યામાં અચાનક તીવ્ર વધારો થયો હતો. 2022માં માલદીવ પહોંચનારા પ્રવાસીઓમાં ચાઈનીઝ 27મા સ્થાને હતા, જે 2023માં અચાનક ત્રીજા સ્થાને પહોંચી ગયા છે.
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં માલદીવે ચીન પાસેથી મોટી લોન લીધી છે. આંકડા અનુસાર, હાલમાં માલદીવની જીડીપી લગભગ 6.5 બિલિયન યુએસ ડોલર છે. જ્યારે માલદીવના બજેટનો લગભગ 10 ટકા ચીનનું દેવું ચૂકવવામાં જાય છે. ચીન માલદીવમાં મોટા પાયે રોકાણ કરી રહ્યું છે, ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, વેપાર અને ઉર્જા ક્ષેત્ર પર તેની પકડ વધારી રહ્યું છે. આવા ઘણા પ્રોજેક્ટ છે જેમાં ચીન અને માલદીવ સંયુક્ત રીતે ટાપુઓ પર હોટલ બનાવી રહ્યા છે.આનો અર્થ એ થયો કે ભવિષ્યમાં જો લોન સમયસર પરત નહીં કરવામાં આવે તો માલદીવના ટાપુઓ પણ ચીનના હાથમાં જઈ શકે છે.
આ પણ વાંચો:
આ પણ વાંચો:
આ પણ વાંચો:
